Rijksmonumentenregister · Netherlands
Stationsgebouw, Genteldijk 5
Geldermalsen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Transport
- Function
- Stationsgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1886
- Address
- Genteldijk 5, 4191 LD Geldermalsen (West Betuwe 25)
- Place
- Geldermalsen
- Municipality
- West Betuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.88260, 5.27145
- Part of complex
- 523722
- Monument number
- 523723
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Het HOOFDGEBOUW (A) is uitgelegd op een rechthoekige plattegrond en beslaat een aanzienlijk deel van het langgerekte perron. Het hoofdgebouw is voorzien van een samengesteld schilddak, belegd met betonpannen en voorzien van omlopende houten bakgoten. Het dakvlak wordt onderbroken door een hoger opgetrokken drie vensterassen tellend bouwdeel met autonoom schilddak en een twee vensterassen brede dwarsarm met tussen de eindgevels een zadeldak met iets hoger gelegen nok. Het merendeel van het gebouw is anderhalve bouwlaag hoog met een zolder, waarbij ter plaatse van de verdiepingsvloer de perronoverkapping hier als lessenaarsdak uitgevoerd, het gehele pand insluit. De meeste vensteropeningen in de gevels zijn aan de bovenzijde door een segmentboog beëindigd, waarbij de boogvullingen op sommige plaatsen nog met het oorspronkelijke siermetsel- of tegelwerk zijn gevuld. Dit siermetselwerk, dat vooral nog in de geveltoppen voorkomt is in elk boogveld verschillend. De segmentbogen zijn in afwijkende steenkleuren gemetseld en voorzien van in kunststeen uitgevoerde geboorte- en sluitstenen uitgerust met diamantkoppen. Tussen de twee omlopende sierbanden die op de begane grond voorkomen ter hoogte van de segmentbogen, bevindt zich siermetselwerk dat met behulp van gesmoorde bakstenen is uitgevoerd. Ook in sommige blindnissen is siermetselwerk met gesmoorde bakstenen aanwezig. De meeste raam- en deuromlijstingen hebben afgeschuinde zijden met afwisselend gele en gesmoorde profielstenen. De gevels worden beëindigd met een uit vlechtwerk bestaand baksteenfries dat op regelmatige afstanden wordt onderbroken door kunststenen consoles die de goten dragen. Alleen de gevels in het eerder genoemde hogere bouwvolume worden afgesloten met een rondboogfries dat de goten draagt. Het gebouw is voorzien van een omlopende stenen plint en op de hoeken bevinden zich schampstenen. De VOOR- en ACHTERGEVEL zijn nagenoeg aan elkaar identiek. De aanwezigheid van een plateau met ijzeren balustrade, rustend op de overkapping ter plaatse van de dwarsarm en hogere bouwvolume, vormt het grootste verschil. Met uitsluitsel van de twee en tweeëneenhalve bouwlagen tellende bouwvolumen corresponderen telkens drie vensterassen van de voorgevel met een dakkapel. Elk van die dakkapellen is voorzien van een houten pilasteromlijsting en houten wangen en is met een spits leiendakje met een ijzeren bekroning uitgerust. De vensters op de begane grond hebben veelal nieuwe invullingen. De verdieping heeft twee-ruits ramen in de vorm van een liggende rechthoek in een getoogd venster. In het autonome met de nokas evenwijdig aan het spoor liggende hoge schilddak met aan de voor- en achterzijde een Vlaamse gevel, bevinden zich twee schoorstenen op het linkerschild, één op het voorschild, één op het rechterschild en een lage op de nok. De hogere schoorstenen zijn voorzien van omringende banden en ijzeren sierankers. Alleen aan de voorzijde komt links van de dwarsarm een hoge schoorsteen voor en in het rechterschild van het samengestelde dak. De voor- en achterzijde van het hogere bouwdeel heeft een symmetrische, drie vensterassen brede, indeling en wordt benadrukt door een middenrisaliet dat op goothoogte overgaat in een topgevel met een door een decoratief ijzeren element bekroond opzetstuk. Het driehoekige deel van de topgevel wordt begrensd door een opliggend klimmend fries. Een gedeelte van het risaliet onder de topgevel wordt begrensd door in diverse steenkleuren uitgevoerde pilasters op bewerkte consoles waarop de bouwdatum is aangegeven. De middelste gevelopening begane gronds was oorspronkelijk van een brede invullling voorzien. De eerste bouwlaag heeft drie rechthoekige kozijnen met een afsluitende segmentboog aan de bovenzijde. Twee van de ramen hebben een verticale middenstijl met aan weerszijden een tweeruits schuifraam. Het linkerraam is als stolpraam met een tweeruits bovenlicht uitgevoerd. Boven elk van deze ramen bevinden zich twee gekoppelde rechthoekige raampjes met een ijzeren raamhekje en een rondboogvormige afsluiting met siermetselwerk in het boogveld. Boven de middelste raampjes bevindt zich tussen de rondbogen nog een cirkelvormig veld met een vulling van siermetselwerk. Links en rechts hiervan bevindt zich een groot sieranker. De geveltop is van het risaliet gescheiden door een geprofileerde horizontale lijst. In het driehoekig gevelvlak daarboven bevindt zich siermetselwerk in gesmoorde steen en een blindnis met siermetselwerk en een halfcirkelvormige afsluiting. Voor wat betreft de achterzijde zijn ook hier alle ramen vernieuwd, terwijl ook op de verdieping enkele ramen gewijzigd zijn. In de dwarsarm komen op de verdieping (vernieuwde) stolpramen onder tweeruits bovenlichten voor. Het boogveld van het rondboogvormige venster heeft een moderne invulling. De geveltop van de dwarsarm kenmerkt zich door een klimmend fries, een horizontale tandlijst en een opzetstuk met ijzeren bekroning. Deze is bovendien voorzien van een middenpilaster met een ondersteunende console waarop een leeuwekop is afgebeeld. De LINKER ZIJGEVEL heeft op de begane grond een moderne invulling en dient tegenwoordig als hoofdingang tot het loketgedeelte. De verdieping heeft drie twee-ruits ramen in de vorm van een liggende rechthoek. De RECHTER ZIJGEVEL heeft op perronniveau drie getoogde blindnissen. Het metselwerk van de nissen is met gesmoorde baksteenmotieven gedecoreerd. De verdieping heeft drie ramen als genoemd bij de overige gevels.
Het INTERIEUR van het gebouw is gerenoveerd.
Waardering
STATIONSGEBOUW (A), gebouwd in 1886.
- Van architectuurhistorisch belang als goed en gaaf voorbeeld van een stationsgebouw uit de tweede helft van de 19de eeuw uitgevoerd in overwegend neo-renaissance stijl. Het gebouw bezit esthetische kwaliteiten als goede verhoudingen en fraaie detailleringen.
- Van stedenbouwkundig belang vanwege zijn ligging tussen twee belangrijke sporen, op het traject 's-Hertogenbosch - Utrecht en Tiel - Gorinchem. Het gebouw vormt een relatie met de overige onderdelen.
- Van cultuurhistorisch belang. Als voorbeeld van een weinig voorkomend type eilandstation geeft het een typologische ontwikkeling aan van de stationsbouw in Nederland eind 19de eeuw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
The MAIN BUILDING (A) is laid out on a rectangular plan and occupies a considerable part of the elongated platform. The main building is provided with a composite hipped roof, covered with concrete tiles and provided with continuous wooden gutters. The roof plane is interrupted by a higher-raised section counting three window bays with an autonomous hipped roof and a two-bay-wide transverse arm with between the end facades a gabled roof with a slightly higher ridge. The majority of the building is one and a half storeys high with an attic, whereby at the level of the floor the platform canopy here is executed as a lean-to roof, enclosing the entire building. Most of the window openings in the facades are terminated at the top by a segmental arch, with the arch infills in some places still filled with the original decorative brickwork or tilework. This decorative brickwork, which especially still occurs in the gable ends, is different in each arch field. The segmental arches are laid in contrasting brick colours and provided with ashlar-executed quoins and jamb stones equipped with diamond heads. Between the two continuous decorative bands which occur on the ground floor at the height of the segmental arches, there is decorative brickwork executed with the help of flemish bonds. Decorative brickwork with flemish bonds is also present in some blind recesses. Most of the window and door surrounds have chamfered sides with alternating yellow and flemish bond moulding stones. The facades are terminated with a brick frieze consisting of lattice work that is interrupted at regular intervals by ashlar consoles which carry the gutters. Only the facades in the aforementioned higher building volume are closed off with a semicircular arch frieze that carries the gutters. The building is provided with a continuous stone plinth and on the corners there are chamfered corner stones. The FRONT and REAR FACADES are almost identical to each other. The presence of a platform with an iron balustrade, resting on the canopy at the location of the transverse arm and higher building volume, forms the greatest difference. With exception of the two and two and a half storey building volumes, three window bays of the front facade each correspond with a roof dormer. Each of those roof dormers is provided with a wooden pilaster surround and wooden cheeks and is equipped with a pointed slated roof with an iron crest. The windows on the ground floor have mostly new infills. The first storey has two-light windows in the form of a horizontal rectangle in a segmental window. In the autonomous higher hipped roof with the ridge parallel to the track on the front and rear sides a Flemish gable, there are two chimneys on the left slope, one on the front slope, one on the right slope and a low one on the ridge. The higher chimneys are provided with surrounding bands and ornamental iron wall anchors. Only on the front side to the left of the transverse arm there is a high chimney and in the right slope of the composite roof. The front and rear side of the higher building section has a symmetrical, three-bay-wide, arrangement and is emphasised by a central risalit which at the gutter level transitions into a gable with a superstructure crowned by a decorative iron element. The triangular part of the gable is bounded by an applied climbing frieze. A part of the risalit below the gable is bounded by pilasters executed in various brick colours on worked consoles on which the building date is indicated. The middle gable opening on the ground floor was originally provided with a wide infill. The first storey has three rectangular window frames with a concluding segmental arch at the top. Two of the windows have a vertical central mullion with on either side a two-light sash window. The left window is executed as a casement window with a two-light fanlight. Above each of these windows there are two coupled rectangular small windows with an iron window grille and a semicircular closing with decorative brickwork in the arch field. Above the middle small windows there is between the arches a circular field with a filling of decorative brickwork. To the left and right of this there is a large ornamental wall anchor. The gable end is separated from the risalit by a profiled horizontal moulding. In the triangular gable plane above there is decorative brickwork in flemish bond and a blind recess with decorative brickwork and a semicircular closing. As for the rear, all windows have been renewed here as well, while on the first storey some windows have been altered. In the transverse arm there are on the first storey (renewed) casement windows under two-light fanlights. The arch field of the semicircular window has a modern infill. The gable end of the transverse arm is characterised by a climbing frieze, a horizontal dentil course and a superstructure with iron crest. This is moreover provided with a central pilaster with a supporting console on which a lion's head is depicted. The LEFT SIDE FACADE has on the ground floor a modern infill and nowadays serves as the main entrance to the ticket window section. The first storey has three two-light windows in the form of a horizontal rectangle. The RIGHT SIDE FACADE has at platform level three segmental blind recesses. The brickwork of the recesses is decorated with flemish bond motifs. The first storey has three windows as mentioned for the other facades.
The INTERIOR of the building has been renovated.
Valuation
STATION BUILDING (A), built in 1886.
- Of architectural historical significance as a good and intact example of a station building from the second half of the 19th century executed in predominantly neo-renaissance style. The building possesses aesthetic qualities such as good proportions and fine detailing.
- Of urban planning significance because of its location between two important tracks, on the route 's-Hertogenbosch - Utrecht and Tiel - Gorinchem. The building forms a relationship with the other components.
- Of cultural historical significance. As an example of a rarely occurring type of island station, it demonstrates a typological development of station construction in the Netherlands in the late 19th century.
Nearby in the register
- Perrongebouw, Genteldijk 5Transportunder 1 mi
- Perronoverkapping, Genteldijk 5Transportunder 1 mi
- Molen, Watermolenweg 8Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- LingebeekWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.