Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Lytse Buorren 14
Wirdum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1863
- Address
- Lytse Buorren 14, 9088 AJ Wirdum (Leeuwarden 21)
- Place
- Wirdum
- Municipality
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.15027, 5.80278
- Monument number
- 523213
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1851 map "Holland." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Representatief WOONHUIS, in 1863 gebouwd in een ingetogen Eclectische Stijl met Neo-Classicistische elementen in de gesloten bebouwing van de dorpskern. Het is een vroeg exemplaar van dit woningtype. In tegenstelling tot de andere exemplaren van dit type die aan de open bebouwing rond de kerk of aan de uitvalsweg staan, bezit deze woning geen voor- en zijtuinen, maar aan de voorzijde een stoep met restanten van een voorname erfafgrenzing en aan de oostzijde een steeg.
Omschrijving
EXTERIEUR: Pand op rechthoekige grondslag gebouwd in één bouwlaag van vijf vakken breed. Het risalerende middenvak is voor het dak tot een verdieping uitgebouwd; aan weerszijden van dit risaliet twee vakken. Aan de achterzijde aan de steeg een oorspronkelijke uitbouw van een bijkeuken met een lessenaarsdak met geglazuurde golfpannen; aan de achtertuinzijde geopend met een deur en twee vierkante, kleine schuifvensters, alles ontlast door koppenlagen. Aan de voorzijde een vlakke, hardstenen plint; overigens metselwerk van bruine mangaansteen. De voorgevel wordt beëindigd door een hoge, enigszins geprofileerde kroonlijst en een geprofileerde goot; het risaliet alleen door een overstekende en geprofileerde goot. Aan de gesloten zijgevel aan de steegzijde en de achterzijde eenvoudige bakgoten.
Subtiel getoogd gesloten muuropeningen met zesruits schuifvensters ontlast door hanenkammen; in de achtergevel drie van dergelijke vensters en een deur: oostelijk een laaggeplaatst klein model voor de keukenkamer, vervolgens de paneeldeur met bovenlicht en aan de westzijde twee vensters voor het achtervertrek. De ingangspartij in het risaliet is geplaatst in een houten omlijsting: aan weerszijden van de brede paneeldeur met middennaald en gesneden kalf, profiellijsten met fraai gesneden acanthusconsoles en aan de bovenzijde gedekt door kraal- en bladlijsten onder een geprofileerd gootje. In de uitbouw een tweedelig venster met getoogd gesloten ramen gedekt door een hanenkam.
Schildkap met vrij flauwe helling en steekkap van de uitbouw, gedekt met blauw geglazuurde Hollandse golfpannen en voorzien van hoekschoorstenen met borden.
Stoep van hardsteen met aan de westzijde en op de hoeken nog vier oorspronkelijke ronde natuurstenen stoeppalen met restanten van kettingen en complete decoratieve gietijzeren hekken aan beide zijkanten.
INTERIEUR: Achter de voordeur is in de middengang in latere tijd een tussenpui gezet, zodat een tochtportaal is ontstaan. Het portaal onderbreekt het oorspronkelijke, eenvoudige stucplafond met bladrand rondom en een middenornament met acanthusloof. Op eenderde van de gang, waar het stucplafond eindigt, is een toog aanwezig die voor een visuele opdeling zorgt. Vanuit het voorste gedeelte van de gang bereikt men de salons aan weerskanten door paneeldeuren.
De westelijke voorsalon is sterk verbouwd en bezit alleen de oorspronkelijke eenvoudige raamomlijsting en paneeldeur nog. Het hoger, boven een grote kelder, gelegen achtervertrek heeft soortgelijke raamomlijstingen en een schoorsteen met acanthusconsoles en vierkante rozetten op de schouwrand. De voorsalon in het oostelijke gedeelte verkeert in gavere staat. De omlijste en omtimmerde vensters bezitten de blinden nog; onder de vensterbanken zijn bovendien de kastjes nog aanwezig. De roodgeaderde marmeren, vrij strakke schouw dateert waarschijnlijk uit de jaren dertig. Het achtervertrek is de oorspronkelijke keuken die op alle wanden - uitgezonderd die welke naar de voorkamer is gericht - betegeld is met op circa 70 cm hoogte decoratieve band van blauw gedecoreerde tegels. Op de flink uitgebouwde rookvang boven het vernieuwde granito aanrecht een tableau van negen tegels met de voorstelling van een bloemvaas.
WAARDERING
De voorname dorpswoning is van algemeen architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang
- als vroeg voorbeeld van een notabele dorpswoning;
- vanwege de uitwendig nagenoeg gave staat in eenvoudig Eclecticisme met verfijnde Neo-Classicistische details;
- vanwege de grotendeels nog aanwezige oorspronkelijke indeling en vanwege belangrijke interieuronderdelen;
- vanwege de situering als een hoogtepunt in de gesloten bebouwing van de dorpskern.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Representative DWELLING HOUSE, built in 1863 in a restrained Eclectic Style with Neo-Classical elements in the closed built environment of the village centre. It is an early example of this dwelling type. In contrast to other examples of this type which stand in the open built environment around the church or on the exit road, this dwelling has no front and side gardens, but at the front a stoep with remains of a distinguished property boundary and on the east side an alleyway.
Description
EXTERIOR: Property built on a rectangular base in one storey of five bays wide. The projecting central bay is extended to a storey in front of the roof; on either side of this projection two bays. On the rear side on the alleyway an original extension of a scullery with a lean-to roof with glazed barrel tiles; on the rear garden side opened with a door and two square, small sash windows, all relieved by brick-courses. On the front side a flat, stone plinth; otherwise brickwork of brown manganese stone. The front facade is ended by a high, slightly moulded cornice and a moulded gutter; the projection alone by an overhanging and moulded gutter. On the closed side gable on the alleyway side and the rear side simple rainwater gutters.
Subtly arched closed wall openings with six-pane sash windows relieved by decorative roof tiles; in the rear gable three such windows and a door: on the east side a low-placed small model for the kitchen room, then the panel door with fanlight and on the west side two windows for the rear room. The entrance section in the projection is placed in a timber moulding: on either side of the broad panel door with central nail and carved calf, moulded strips with finely carved acanthus consoles and at the top covered by bead and leaf mouldings under a moulded gutter. In the extension a two-part window with arched closed frames covered by a decorative roof tile.
Hipped roof with fairly gentle slope and roof timbering of the extension, covered with blue glazed Dutch barrel tiles and fitted with corner chimney stacks with cappings.
Stoep of stone with on the west side and at the corners still four original round natural stone bollards with remains of chains and complete decorative cast-iron railings on both sides.
INTERIOR: Behind the front door a draught screen has been installed in the central passage in later times, creating a porch vestibule. The porch interrupts the original, simple stucco ceiling with leaf border all round and a central ornament with acanthus foliage. At one third of the passage, where the stucco ceiling ends, a counter is present which provides visual division. From the front section of the passage, one enters the salons on both sides through panel doors.
The western front salon is extensively altered and retains only the original simple window moulding and panel door. The higher, located above a large cellar, rear room has similar window mouldings and a fireplace with acanthus consoles and square rosettes on the chimney breast. The front salon in the eastern section is in excellent condition. The moulded and framed windows retain the blinds; beneath the window sills the small cupboards are also still present. The red-veined marble, fairly austere fireplace probably dates from the nineteen-thirties. The rear room is the original kitchen which on all walls - except that facing the front room - is tiled to approximately 70 cm height with a decorative band of blue-decorated tiles. On the considerably extended smoke hood above the renewed granito sink counter a tableau of nine tiles with the representation of a flower vase.
VALUATION
The distinguished village dwelling is of general architectural-historical and urban planning significance
- as an early example of a notable village dwelling;
- on account of its externally near-intact condition in simple Eclecticism with refined Neo-Classical details;
- on account of the largely still present original layout and on account of important interior components;
- on account of its location as a highlight in the closed built environment of the village centre.
Nearby in the register
- Kerk, Hôf 14Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Pastorie(F), Hôf 1Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Legedyk 1Woonhuisunder 1 mi
- Verkeersbrug, over de WirdumervaartBrugunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.