TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Pastorie(F), Hôf 1

Wirdum, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerkelijke dienstwoning
Function
Pastorie(F)
Category
onroerend gebouwd
Built
1875
Address
Hôf 1, 9088 AM Wirdum (Leeuwarden 21)
Place
Wirdum
Municipality
Leeuwarden
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.14933, 5.80394
Monument number
523211

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Voormalige PASTORIEWONING met KOETSHUIS en HEK, in respectievelijk Eclectische en Neo-Classicistische Stijl ontworpen door de Leeuwarder architect Jurjen Bruns en in 1875 gebouwd door aannemer Klaas Rienks Sybrandy uit het dorp zelf op de plaats waar voor de Hervorming de pastorie stond. De begroting van afbraak en nieuwbouw sloot op f 17.000,-. De woning met stalling is prominent op een ruim perceel tegenover de zuidgevel van de kerk gelegen. Thans in gebruik als kantoor van de Agrarische Bedrijfsverzorging, voor welke kantoorfunctie de pastorie en het koetshuis verbouwd zijn. De hervormde kerk is reeds beschermd (apart monumentnummer 18256).

Omschrijving

VOORMALIGE PASTORIE EXTERIEUR: Grote blokvormige woning met aan de westzijde een teruggerooid en met een nieuw ogend tussenlid aangebouwd koetshuis. De woning - ongeveer even breed als diep - heeft een volledige bouwlaag en drie voor de kap uitgebouwde weinig verspringende middenrisalieten: aan noord-, zuid- en oostzijde. De noordelijke voorgevel en oostelijke zijgevel zijn vijf venstervakken breed; de andere gevels onregelmatig van indeling. Geprofileerde, gepleisterde borstwering, overigens gevels van grauwbruine baksteen. Voorgevel heeft gestucte hoekpilasters met verdiepte velden; op andere hoeken gemetselde penanten. Kroonlijst met enig profiel en geprofileerde goot; bij de voorgevel decoratieve klosjes onder de goot. Ingangsrisaliet geflankeerd door zware, achtzijdige, gestucte pijlers met verdiepte velden en bekroningen van vazen met planten. Het middenrisaliet aan de oostzijde is onversierd; dat aan de achterzijde wordt geflankeerd door penanten die op de begane grond en op verdieping gestucte, verdiepte vakken hebben.

In de westelijke zijgevel een hardstenen gevelsteen met de teksten "Aan deze pastorie, gesticht onder administratie der H.H. Kerkvoogden: B.A. Smeding, T.H. Beekhuis en Mr J. Minnema Buma; heeft Jan Sinninghe Damste den 27 april 1875 den eersten steen gelegd" en "gebouwd door K.R. Sijbrandij, Mr Timmerman te Wirdum".

Getoogd gesloten T-vensters, ontlast door hanenkammen, doch aan de voorzijde zwaar geprofileerd omlijst en voorzien van kuifstukken. In de oostelijke zijgevel zesruitsvensters. In het ingangsrisaliet een met gestucte wenkbrauw op lijstjes en met kuifstuk (met kopje)omvatte en inwendig gestucte portiek met in stuc omlijste dubbele deur met ijzeren roosters en bovenlicht; daarboven omlijst en van kuifstuk voorzien verdiepingsvenster. In het middenrisaliet achterzijde een dubbele tuindeur met glazen panelen. Aan de achterzijde overigens: aan de oostzijde een vernieuwde, maar wel passende grote serre aangebouwd op een plaats waar nog twee hanenkammen zichtbaar zijn en aan de westzijde een pui van openslaande deuren, waar, gezien de hanenkammen, ook twee vensters hebben gezeten.

Afgeknotte schildkap met op alle schilden blauw geglazuurde gegolfde Friese pannen. In de schilden zijn enkele nieuwe daklichten aangebracht. Hoekschoorstenen met borden met golflijstjes en pinakels.

Aan de voorzijde staat op de erfgrens een gietijzeren HEK met rondpassen aan de bovenzijde, pijnappels op de penanten. Aan de kant van het koetshuis een dubbel zwaaihek en midden voor de ingang van de pastorie een enkel zwaaihek.

INTERIEUR: Voor de kantoorfunctie is de voormalige pastorie verbouwd. Ook daarvoor zijn er al wijzigingen aangebracht, getuige de in de jaren dertig of vijftig gevormde vestibule achter de ingang, een glaspui met deur voorzien van eenvoudig glas in lood. De zeer brede middengang is verder de meest oorspronkelijke ruimte. Er komen 2 x 2 deuren op uit en iets voor het midden rondboog poorten naar zijgangetjes. De paneeldeuren met schijnnaalden zijn rechtgesloten en Neo-Classicistisch omlijst met hoge kroonlijst met tandlijstje. De poorten hebben flankerende pilasters op basementen en lijstkapitelen, korfbogen en kuifstukken, alles van sierstuc. Het gestucte plafond bezit een fraaie rand en drie middenornamenten van loofwerk, knoppen en rozetten. Voorbij het midden de oorspronkelijke, van leuningen en balusters voorziene trapopgang; daaronder de oorspronkelijke trap, eveneens met balusterleuning, naar de kelder die zich onder de westelijke achtersalon bevindt.

De oostelijke voorsalon is van inrichting het meest oorspronkelijk. Zij heeft een stucplafond met omranding en middenornament, een marmeren schouw met gestucte mantel met pilasters eindigend in Korintische kapitelen en een rijke kroonlijst, paneeldeur en complete vensteromlijstingen met vensterbanken en binnenluiken. In de andere vertrekken op de begane grond zijn deze elementen soms, maar zonder samenhang, terug te vinden.

KOETSHUIS EXTERIEUR: bouwwerk op rechthoekige grondslag van een bouwlaag met een afgeknotte schildkap hoog. Vijf vakken breed met iets uitspringend en voor de kap uitgebouwd middenrisaliet. Gestucte plint; overigens grauwbruine baksteen en vlakke, van decoratieve klosjes voorziene kroonlijst - gecornist en doorbroken bij de middenpartij - onder geprofileerde goot. Met gestucte wenkbrauwen omvatte rondgesloten stalvenstertjes met ijzeren ramen, twee in de oostelijke en een in de westelijke vleugel, plus een schijn- of dichtgezet venster in de westelijke vleugel. Middenpartij met grote, dubbele staldeur is gestuct afgeblokt; de opbouw voor de kap heeft een zeer flauw zadeldak is eveneens afgeblokt gestuct met verdiept middenveld waarbinnen een hoefijzervormige profiellijst, waar vermoedelijk een hijsluik voor hooi heeft gezeten. Afgeknotte en afgelijste schildkap, gedekt met gesmoorde, gegolfde Friese pannen.

INTERIEUR: Het koetshuis waar oorspronkelijk onder meer twee paarde- en twee koeienstallen in zaten is inwendig geheel verbouwd.

WAARDERING

De voormalige pastoriewoning met koetshuis en hek is van algemeen historisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang

- vanwege de duidelijk afleesbare samenhang van kerk en pastorie met koetshuis die gebaseerd is op een diepe traditie, een samenhang die de historische, maatschappelijke hiërarchie van het dorp verduidelijken;

- vanwege de uitwendig gave Eclectische (pastorie) en Neo-Classicistische Stijl (koetshuis) van de bouwelementen, ontworpen door een vooraanstaand architect, en de inwendig vooral in gang en oostelijke voorsalon rijke inrichting in die stijl, een architectonische uitdrukking die de wil tot representatie uitdrukt;

- vanwege de prominente stedenbouwkundige ligging op een ruim perceel tegenover de zuidgevel van de kerk als het hoogtepunt van de halfopen ringbebouwing om de kerk.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

Former PARSONAGE with COACH HOUSE and GATE, designed respectively in Eclectic and Neo-Classical Style by Leeuwarden architect Jurjen Bruns and built in 1875 by contractor Klaas Rienks Sybrandy from the village itself on the site where the parsonage stood before the Reformation. The budget for demolition and new construction amounted to f 17,000,-. The house with stalling is prominently situated on a spacious plot opposite the south gable of the church. Currently in use as an office of the Agricultural Business Care, for which office function the parsonage and coach house have been converted. The Reformed church is already protected (separate national monument number 18256).

Description

FORMER PARSONAGE EXTERIOR: Large block-shaped house with a coach house on the west side, built on with a newly-appearing intermediate section. The house - approximately as wide as it is deep - has a full storey and three slightly projecting risalits built up to the roof level: on the north, south and east sides. The northern front gable and eastern side gable are five bays wide; the other gables irregular in layout. Profiled, plastered parapet, otherwise façades of greyish-brown brick. Front gable has stuccoed corner pilasters with recessed panels; on other corners plastered pilasters. Cornice with some moulding and profiled gutter; at the front gable decorative knobs under the gutter. Entrance risalit flanked by heavy octagonal stuccoed pillars with recessed panels and finials of vases with plants. The risalit on the east side is unadorned; that on the rear is flanked by pilasters which have on the ground floor and on the upper storey stuccoed recessed panels.

In the western side gable a hardstone façade stone with the texts "To this parsonage, founded under the administration of the Church Wardens: B.A. Smeding, T.H. Beekhuis and Mr J. Minnema Buma; Jan Sinninghe Damste laid the first stone on 27 April 1875" and "built by K.R. Sijbrandij, Mr Carpenter at Wirdum".

Arched closed T-windows, relieved by finials, but on the front side heavily profiled in frame and provided with cornices. In the eastern side gable six-paned windows. In the entrance risalit a porch enclosed with stuccoed eyebrow on ledges and with cornice (with head) and internally stuccoed with stuccoed double door with iron grilles and fanlight; above it framed and provided with cornice upper storey window. In the rear risalit a double garden door with glazed panels. Otherwise at the rear: on the east side a renewed but fitting large conservatory built on a location where two finials are still visible and on the west side a glazed entrance with opening doors, where, given the finials, there have also been two windows.

Truncated hipped roof with on all hips blue-glazed corrugated Frisian tiles. In the hips some new roof lights have been inserted. Corner chimneys with bands with wave mouldings and pinnacles.

On the front at the plot boundary stands a cast-iron GATE with round mouldings at the top, pineapples on the pillars. On the side of the coach house a double swing gate and in the middle in front of the entrance to the parsonage a single swing gate.

INTERIOR: For the office function the former parsonage has been converted. Also before that alterations have been made, as evidenced by the vestibule formed in the thirties or fifties behind the entrance, a glazed entrance with a door provided with simple leaded glass. The very wide central passage is further the most original space. There are 2 x 2 doors opening on to it and slightly before the middle round-arched openings to side corridors. The panelled doors with mock nails are right-angled and Neo-Classically framed with high cornice with dentil moulding. The openings have flanking pilasters on bases and list capitals, basket arches and cornices, all in ornamental stucco. The stuccoed ceiling has a fine border and three central ornaments of foliage, knobs and rosettes. Beyond the middle the original staircase opening furnished with railings and balusters; underneath the original staircase, also with baluster railings, to the cellar which is situated under the western back room.

The eastern front room is in arrangement the most original. It has a stuccoed ceiling with border and central ornament, a marble fireplace with stuccoed mantelpiece with pilasters ending in Corinthian capitals and a rich cornice, panelled door and complete window frames with window sills and internal shutters. In the other rooms on the ground floor these elements are sometimes, but without coherence, to be found.

COACH HOUSE EXTERIOR: structure on rectangular ground plan of one storey with a truncated hipped roof. Five bays wide with slightly projecting and built up to roof level central risalit. Stuccoed plinth; otherwise greyish-brown brick and flat cornice provided with decorative knobs - corniced and broken at the central part - under profiled gutter. Rounded-closed stall windows enclosed with stuccoed eyebrows with iron frames, two in the eastern and one in the western wing, plus a sham or blocked-up window in the western wing. Central part with large double stable door is stuccoed off; the construction up to the roof has a very shallow gabled roof and is also finished stuccoed with recessed central field within which a horseshoe-shaped moulding line, where presumably a hay hoist has been situated. Truncated and finished hipped roof, covered with neatly-laid corrugated Frisian tiles.

INTERIOR: The coach house which originally contained among other things two horse and two cattle stalls has been entirely converted internally.

VALUATION

The former parsonage with coach house and gate is of general historical, architectural-historical and urban planning significance

- because of the clearly legible relationship between church and parsonage with coach house which is based on a deep tradition, a relationship which elucidates the historical, social hierarchy of the village;

- because of the externally well-preserved Eclectic (parsonage) and Neo-Classical Style (coach house) of the building elements, designed by a prominent architect, and the internally especially in the passage and eastern front room rich interior design in that style, an architectural expression which expresses the will to representation;

- because of the prominent urban planning location on a spacious plot opposite the south gable of the church as the highlight of the semi-open perimeter development around the church.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map