Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Legedyk 68
Wirdum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1913
- Address
- Legedyk 68, Locatie: Wirdum, 9088 AC Wirdum (Leeuwarden 21)
- Place
- Wirdum
- Municipality
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.14809, 5.79781
- Monument number
- 523212
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1909 map "11 Heerenveen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Kleine DORPSVILLA, in 1913 naar ontwerp van architect Doeke Meintema in ingetogen Traditionalistische Stijl gebouwd aan de verbindingsweg, de Legedyk, tussen de dorpskom en en de oude Bredyk. Aan deze weg met een bebouwing van meest losstaande representatieve woningen vormt dit pand een hoogtepunt door zijn nieuw traditionalistische architectuur. Doeke Meintema was een architect die met oorspronkelijke ontwerpen van dorpswoningen en boerderijen de bouwtraditie van het Friese platteland trachtte te vernieuwen. Voor een familielid ontwierp hij in Mantgum zijn eerste woning, die in de regionale pers en in bouwkringen grote belangstelling ondervond. Ook in Weidum en Wirdum kon hij spoedig dergelijke kleine dorpsvilla's ontwerpen. Deze woningen gingen in grote lijnen terug op de negentiende-eeuwse traditie van de notabele dorpswoning van een bouwlaag met een uitgebouwde middenpartij. Meintema ging uit van moderne, functionele plattegronden, paste nieuwe materialen toe en kwam weliswaar tot een nieuwe, maar wel op de traditie van het ambachtelijk bouwen gebaseerde vormentaal. Hoewel deze woning in Wirdum niet is ontkomen aan veranderingen, is het pand toch redelijk gaaf.
Omschrijving
EXTERIEUR: Woning op een diepe, rechthoekige plattegrond. Een enkele bouwlaag hoog met een aan de voorzijde uitgebouwde middenpartij. Gebouwd van gemêleerde bruinrode, hier en daar gesinterde baksteen. De middenpartij springt trapezium-vormig, driezijdig naar voren en is voor de hoofdkap tot een tweede, maar daar gedrukte bouwlaag opgetrokken. Aan weerszijden van de uitbouw een enkel breed venster en in de drie zijden van de uitbouw een smal venster. Het zijn alle rechtgesloten en door hanenkammen ontlaste twaalfruitsschuifvensters met kleine roeden, voorzien van blinden (persiennes). In de westelijke zijgevel eenzelfde venster. In de uitbouw op de verdieping liggende zesruitsvensters, die eveneens van blinden zijn voorzien. De ingangspartij bevindt zich in de oostelijke zijgevel, een zwaar omlijste en met een kroonlijst gedekte deurpartij. In de getimmerde zijpenanten lichten met balusters. Geprofileerde deur met licht, voorzien van balusters. In de achtergevel twee zestienruitsvensters met blinden en in het midden de rechtgesloten achterdeur, gevat in een gedrukte rondboog met zij- en bovenlichten en ontlast door een strekkenlaag.
Op het hoofdvolume een licht knikkend schilddak; op de uitbouw van de middenpartij een vijfzijdige, van een zinken piron voorziene steekkap, waarvan de naald op die van de hoofdkap aansluit. Het dak is gedekt met een gesmoorde Hollandse golfpan. Op de zij- en achterschilden staan niet oorspronkelijke, maar wel harmoniërende kapellen met zesruitsvensters en getoogde zinken afdekkingen.
De schuin achter de woning gebouwde garage/bergplaats, recent in een verwante ambachtelijke stijl gebouwd, valt buiten de bescherming.
INTERIEUR: Inwendig is de ruimtelijke indeling deels gewijzigd. De hal is oorspronkelijk met een zwart/witte tegelvloer, een balkenplafond, kastbetimmering en de trap die na een door een balustrade beschermd kwart als steektrap omhoog gaat. De erkersalon staat thans met de westelijke salon in open verbinding. Aan de balkenplafonds met vakken en vooral aan de lambrisering in alleen de erkersalon is dat nog te zien. Alle eenvoudige paneeldeuren zijn omlijst en bezitten hardstenen drempels. De deur naar de hal is met een kastwand omtimmerd. De keuken is van oost-achter naar west-achter verplaatst en vernieuwd. Middenachter is de bijkeuken met toegang tot de kelder; een oeil-de-boeuf tussen keuken en bijkeuken. In de kapverdieping zijn deels nog oorspronkelijke ruimten aanwezig, in het bijzonder de hoofdslaapkamer middenvoor met drie vensters in de uitbouw en een balkenplafond.
WAARDERING
De kleine dorpsvilla Legedyk 68 is van algemeen architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang
- als uitwendig gaaf en inwendig goeddeels gaaf bewaard gebleven vroeg voorbeeld van de vernieuwing van de traditie van de plattelandsbouwkunst van de schoolmakende architect Meintema;
- vanwege de prominente plaats in de halfopen, representatieve bebouwing van de belangrijkste ontsluitingsweg van het dorp.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Small VILLAGE VILLA, built in 1913 to a design by architect Doeke Meintema in a restrained Traditionalistic Style on the connecting road, the Legedyk, between the village centre and the old Bredyk. On this road with buildings mostly consisting of detached representative dwellings, this property represents a highlight through its new traditionalistic architecture. Doeke Meintema was an architect who sought to renew the building tradition of the Frisian countryside with original designs of village dwellings and farmhouses. For a family member he designed his first dwelling in Mantgum, which received considerable attention in the regional press and in building circles. Soon after, he was able to design similar small village villas in Weidum and Wirdum. These dwellings were broadly based on the nineteenth-century tradition of the notable village dwelling of one storey with an extended central section. Meintema worked from modern, functional floor plans, applied new materials and arrived at a new formal language, though one based on the tradition of craftsmanship in building. Although this dwelling in Wirdum has not escaped alterations, the property is nonetheless reasonably intact.
Description
EXTERIOR: Dwelling on a deep, rectangular floor plan. A single storey high with an extended central section to the front. Built of mottled red-brown brick, here and there sintered. The central section projects trapezium-shaped, protruding on three sides, and is raised to a second, but compressed storey in front of the main roof. On either side of the extension a single broad window and on the three sides of the extension a narrow window. These are all closed-topped and relieved by decorative roof tiles twelve-pane sash windows with small glazing bars, fitted with blinds (venetian blinds). On the western side gable a similar window. In the extension on the upper storey six-pane windows, likewise fitted with blinds. The entrance section is located in the eastern side gable, a heavily moulded door section covered with a cornice. In the timber side penants lights with balusters. Moulded door with light, fitted with balusters. In the rear gable two sixteen-pane windows with blinds and in the centre the closed-topped rear door, set in a compressed round arch with side and fanlights and relieved by a stretching course.
On the main volume a gently kinked hipped roof; on the extension of the central section a five-sided roof timbering, fitted with a zinc finial, of which the spire connects to that of the main roof. The roof is covered with a smothered Dutch barrel tile. On the side and rear roofs stand non-original but harmonious roof structures with six-pane windows and arched zinc coverings.
The garage/storage building, built diagonally behind the dwelling and recently constructed in a related craft style, falls outside the protection.
INTERIOR: Internally the spatial layout has been partly altered. The hall is originally with a black and white tiled floor, a beam ceiling, casework and the staircase which, after a quarter protected by a balustrade, rises as a roof light staircase. The bay-window salon is now in open connection with the western salon. This can still be seen in the beam ceilings with panels and especially in the wainscoting in only the bay-window salon. All simple panel doors are moulded and possess stone thresholds. The door to the hall is surrounded by built-in cabinetry. The kitchen has been relocated from east-rear to west-rear and renewed. In the centre-rear is the scullery with access to the cellar; an oculus window between kitchen and scullery. On the attic storey some original spaces are still partially present, in particular the main bedroom in the centre-front with three windows in the extension and a beam ceiling.
VALUATION
The small village villa Legedyk 68 is of general architectural-historical and urban planning significance
- as an externally intact and internally largely intact preserved early example of the renewal of the tradition of rural building art by the influential architect Meintema;
- on account of its prominent location in the half-open, representative built environment of the main access road to the village.
Nearby in the register
- Woonhuis, Legedyk 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Lytse Buorren 14Woonhuisunder 1 mi
- Pastorie(F), Hôf 1Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kerk, Hôf 14Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.