Rijksmonumentenregister · Netherlands
Huize De Sleutel
Culemborg, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1885
- Address
- Lange Dreef 35, 4101 NR Culemborg
- Place
- Culemborg
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.96244, 5.24076
- Monument number
- 523133
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De T-BOERDERIJ met middenlangsdeel, BAKHUIS en TUINHEK, HUIZE DE SLEUTEL, is gebouwd in 1885 in opdracht van A. van Everdingen, die oorspronkelijk een boerderij aan de Beusichemse dijk bewoonde. Nadat deze echter door brand werd verwoest, bouwde van Everdingen een nieuwe boerderij in de polder meer landinwaarts. De boerderij bestond van fruitteelt en melkkoeien.
De boerderij behoort tot de hallenhuisgroep en is van het middenlangsdeeltype. De boerderij bestaat uit een voorhuis, een middenhuis en een bedrijfsgedeelte met een Betuwse hooisteek. Het bedrijfsgedeelte is vermoedelijk later gebouwd of verbouwd en van een gebroken kap voorzien. Rechts van het bedrijfsgedeelte staat een bakhuis dat door middel van een later gebouwd tussenlid met de boerderij is verbonden. Het bakhuis heeft aan de achterzijde een uitbouw met lessenaarsdak, die niet voor bescherming in aanmerking komt. Tegen de linker zijgevel van het bedrijfsgedeelte is later een schuur gezet, die eveneens niet voor bescherming in aanmerking komt.
De boerderij is gelegen aan de Lange Dreef op de hoek met de Honddijk, ten oosten van de historische stadskern van Culemborg. Aan de Honddijk bevindt zich een smeedijzeren sierhek, dat toegang geeft tot de voortuin van de boerderij.
Omschrijving
De boerderij heeft op een rechthoekig grondplan achtereenvolgens een voorhuis, een middenhuis en een bedrijfsgedeelte met drie gebintvakken. Het voorhuis is deels onderkelderd en heeft twee bouwlagen en een zolder onder een zadeldak. Het middenhuis heeft een bouwlaag en een zolderverdieping onder het dak van het bedrijfsgedeelte, dat ter plekke van het middenhuis iets minder ver doorloopt en is voorzien van twee later aangebrachte dakkapellen. Het bedrijfsgedeelte heeft een afgewolfd mansardedak met hooisteek. Onder het wolfseind is de hooisteek afgekapt door verticale houten delen met een geschulpte rand aan de onderzijde. Het bakhuis heeft een zadeldak. De daken zijn gedekt met gesmoorde Hollandse pannen.
De boerderij is opgetrokken uit in kruisverband gemetselde rode baksteen en heeft een gepleisterde, grijs geschilderde plint. De zijgevels van het voorhuis zijn tuitgevels met schouderstukken en schoorstenen op de top. De vensters van het voorhuis zijn segmentboogvormig afgesloten en voorzien van T-schuiframen en luiken. De vensters van het middenhuis zijn recht gesloten met strekken en hebben T-schuiframen met tweeruits bovenlichten en luiken.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL is vijf assen breed. In het midden bevindt zich de ingangspartij, die bestaat uit een paneeldeur in een kozijn met een geprofileerd kalf en een getoogd bovenlicht, hardstenen neuten en onderdorpel in een neoclassicistische omlijsting van houten pilasters op hardstenen basementen en een hoofdgestel met een rozet en twee velden met de opschriften: 'HUIZE DE' en 'SLEUTEL'. Voor de deur ligt een granito stoep. De deur wordt aan beide zijden geflankeerd door twee vensters. In de tweede bouwlaag bevinden zich vijf vensters, die minder hoog zijn dan de vensters beneden. De voorgevel wordt afgesloten door een hoofdgestel, bestaande uit een fries met architraaflijst en een geprofileerde kroonlijst.
De LINKER ZIJGEVEL heeft in de eerste en de tweede bouwlaag van het voorhuis twee vensters en in de eerste bouwlaag van het middenhuis één venster. In de plint bevinden zich drie keldervensters. De linker zijgevel van het bedrijfsgedeelte heeft later aangebrachte betonnen stalramen.
De RECHTER ZIJGEVEL heeft in de eerste en de tweede bouwlaag van het voorhuis twee vensters en in de eerste bouwlaag van het middenhuis twee vensters. De rechter zijgevel van het bedrijfsgedeelte heeft later aangebrachte betonnen stalramen.
De symmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL heeft een korfboogvormig afgesloten deeldeur, die aan weerszijden wordt geflankeerd door achtereenvolgens een zevenruits gietijzeren rondboog stalraam met vorktracering en een rondboogstaldeur. Boven de deeldeur bevindt zich een rondboog hooiluik, dat aan weerszijden wordt geflankeerd door een getoogd negenruits gietijzeren raam.
Het BAKHUIS heeft aan de voor- en de achterzijde een tuitgevel met vlechtingen en staafankers. De voorgevel heeft een T-schuifraam, de achtergevel is deels doorgebroken ten behoeve van de aanbouw. De rechter zijgevel heeft een zesruits schuifraam. Het één deur brede tussenlid heeft aan de voorzijde een deur en aan de achterzijde een venster.
De indeling van het INTERIEUR van het voorhuis en het middenhuis resp. een middengang met kamers aan weerszijden en de keuken is bewaard gebleven. Tevens zijn oorspronkelijke interieurelementen bewaard gebleven zoals de gang- en keukenvloer met gekleurde patroontegels, balkenplafonds in de kamers, gang en keuken, een houten schoorsteenmantel in de linker voorkamer en een reconstructie daarvan in de rechter voorkamer, een muurkast met glasdeurtjes in de keuken en deels gehoute paneeldeuren in geprofileerde omlijsting in de gehele eerste bouwlaag. Het bedrijfsgedeelte heeft drie gebintvakken en ankerbalkgebinten.
Het smeedijzeren TUINHEK aan de Honddijk bestaat uit een dubbel draaihek tussen geornamenteerde smeedijzeren hekposten. De draaiende delen lopen naar het midden toe op en zijn evenals de hekposten voorzien van Franse lelies.
Waardering
T-BOERDERIJ met middenlangsdeel, BAKHUIS en TUINHEK, HUIZE DE SLEUTEL, uit 1885.
- Van architectuurhistorische waarde als een goed en redelijk gaaf voorbeeld in ex- en interieur van een grote T-boerderij uit het laatste kwart van de 19de eeuw.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de markante ligging in de polder ten oosten van Culemborg.
- Van cultuurhistorische waarde vanwege de bestemming welke verbonden is met een economische ontwikkeling namelijk de uitbreiding van de fruitteelt en de opkomst van de fruitverwerkende industrie in de Betuwe in het laatste kwart van de 19de eeuw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The T-FARMHOUSE with central longitudinal section, BAKEHOUSE and GARDEN GATE, HUIZE DE SLEUTEL, was built in 1885 commissioned by A. van Everdingen, who originally inhabited a farmhouse on the Beusichemse dike. However, after this was destroyed by fire, van Everdingen built a new farmhouse in the polder further inland. The farmhouse engaged in fruit cultivation and dairy cattle.
The farmhouse belongs to the hall-house group and is of the central longitudinal section type. The farmhouse consists of a front house, a middle house and a business section with a Betuwe hay hoist. The business section was presumably built or renovated later and provided with a broken roof truss. To the right of the business section stands a bakehouse which is connected to the farmhouse by means of a later-built connecting section. The bakehouse has at the rear an extension with a half-hipped roof, which is not considered for protection. Against the left side gable of the business section a barn was later placed, which is likewise not considered for protection.
The farmhouse is situated on the Lange Dreef at the corner with the Honddijk, to the east of the historic town centre of Culemborg. On the Honddijk there is a wrought iron decorative gate, which provides access to the front garden of the farmhouse.
Description
The farmhouse has on a rectangular ground plan successively a front house, a middle house and a business section with three timber-frame bays. The front house is partly cellaraged and has two storeys and an attic under a gabled roof. The middle house has one storey and an attic storey under the roof of the business section, which extends somewhat less far at the location of the middle house and is provided with two later-installed roof dormers. The business section has a barrel-vaulted mansard roof with hay hoist. Under the half-hipped end the hay hoist is cut off by vertical wooden sections with a scalloped edge at the underside. The bakehouse has a gabled roof. The roofs are covered with hollow Dutch tiles.
The farmhouse is constructed of red brick mortared in English bond and has a plastered, grey-painted plinth. The side facades of the front house are spout gables with shoulder pieces and chimneys at the top. The windows of the front house are segmentally arched and provided with T-sash windows and shutters. The windows of the middle house are straight-headed with lintels and have T-sash windows with two-light fanlights and shutters.
The symmetrically arranged FRONT FACADE is five bays wide. In the middle is the entrance section, which consists of a panelled door in a frame with a moulded dripstone and an arched fanlight, hardstone jambs and threshold in a neoclassical surround of wooden pilasters on hardstone bases and an entablature with a rosette and two fields with the inscriptions: 'HUIZE DE' and 'SLEUTEL'. In front of the door lies a granito step. The door is flanked on both sides by two windows. In the second storey there are five windows, which are lower than the windows below. The front facade is terminated by an entablature, consisting of a frieze with architrave moulding and a moulded cornice.
The LEFT SIDE FACADE has in the first and second storey of the front house two windows and in the first storey of the middle house one window. In the plinth there are three cellar windows. The left side facade of the business section has later-installed concrete stable windows.
The RIGHT SIDE FACADE has in the first and second storey of the front house two windows and in the first storey of the middle house two windows. The right side facade of the business section has later-installed concrete stable windows.
The symmetrically arranged BACK FACADE has a basket-arch-shaped half-door, which is flanked on both sides by respectively a seven-light cast-iron round-arch stable window with foil tracery and a round-arch stable door. Above the half-door is a round-arch hay door, which is flanked on both sides by an arched nine-light cast-iron window.
The BAKEHOUSE has on the front and back sides a spout gable with weaving and staple anchors. The front facade has a T-sash window, the back facade is partly opened for the extension. The right side facade has a six-light sash window. The one-door-wide connecting section has a door on the front side and a window on the back side.
The interior arrangement of the FRONT HOUSE and MIDDLE HOUSE respectively a central passage with rooms on both sides and the kitchen has been preserved. Also original interior elements have been preserved such as the passage and kitchen floor with patterned tiles, beam ceilings in the rooms, passage and kitchen, a wooden chimneypiece in the left front room and a reconstruction thereof in the right front room, a wall cupboard with glass doors in the kitchen and partly wooden panelled doors in moulded frames throughout the first storey. The business section has three timber-frame bays and anchor-beam roof trusses.
The wrought iron GARDEN GATE on the Honddijk consists of a double hinged gate between ornamented wrought iron gate posts. The hinged sections rise toward the middle and are, like the gate posts, provided with fleurs-de-lis.
Valuation
T-FARMHOUSE with central longitudinal section, BAKEHOUSE and GARDEN GATE, HUIZE DE SLEUTEL, from 1885.
- Of architectural-historical value as a good and reasonably intact example in exterior and interior of a large T-farmhouse from the last quarter of the 19th century.
- Of urban planning value due to the distinctive location in the polder to the east of Culemborg.
- Of cultural-historical value due to the function which is linked to an economic development namely the expansion of fruit cultivation and the rise of the fruit-processing industry in the Betuwe in the last quarter of the 19th century.
Nearby in the register
- De Bol op RedichemTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Woonhuis, Waldeck Pyrmontdreef 3Woonhuisunder 1 mi
- De Bol op RedichemKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Woonhuis, Het Voorburg 8Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.