Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Kronenburgersingel 223
Nijmegen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897
- Address
- Kronenburgersingel 223, Locatie: Centrum, 6511 AR Nijmegen (and others)
- Place
- Nijmegen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.84559, 5.85610
- Monument number
- 523062
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1899 map "Composite: 327. Cleve." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Twee HERENHUIZEN met TUINHEK, deel uitmakend van een woonblok, gebouwd in 1897 in een overgangsarchitectuur met de voorgevel in Neo-Renaissancestijl. Kenmerkend hiervoor zijn de gepleisterde spekbanden die de voorgevel horizontaal geleden alsook klassieke elementen als blok- en tandfriezen, diamantkoppen, consoles onder de bakgoot en guttae onder de hardstenen lekdorpels van de vensters. De voorgevels van beide huizen, die vermoedelijk zijn ontworpen door architect D. Semmelink, hebben elk drie vensterassen en worden gekarakteriseerd door een risalerende middenas met een houten erker en een topevelbeÙindiging. De bel-etage wordt door een kordonlijst met waterlijst van de verdieping gescheiden. Het souterrain is voorzien van een hardstenen plint, in het voorschild van het platte dak zijn dakkapellen aanwezig. Een tuinhek met pieken en pijnappels op de spijlen scheidt de korte voortuin van de weg. De achtergevel is sober uitgevoerd en bezit boven de serre en uitgebouwde keuken, per bouwlaag, vier in gele verblendsteen uitgevoerde sierbanden die door de vensters en de uitgemetselde schoorstenen worden onderbroken.
De op een rooilijn gelegen, gesloten rij woningen zijn westelijk gesitueerd tegenover het Kronenburgerpark in het centrum van Nijmegen. De Kronenburgersingel ligt in de vanaf 1879 ontwikkelde stadsuitleg van Nijmegen en valt binnen het sinds 1980 van Rijkswege beschermde gedeelte van de binnenstad van Nijmegen.
Omschrijving
De in baksteen (kruisverband) opgetrokken huizen, bezitten een traditioneel rechthoekige plattegrond, waarbij de begane grond is voorzien van een driezijdige erker en de achterzijde met een keuken is uitgebouwd. De ruimtelijke indeling van de in ontwerp identieke huizen (waarbij wordt opgemerkt dat het pand 225 in een meer oorspronkelijke toestand verkeert), is tweebeukig (drie vensterassen) en ten opzichte van elkaar spiegelbeeldig. De door een tuitgevel beÙindigde licht risalerende middenbeuk met erker en bovengelegen balkon, wordt geflankeerd door een entree die bereikbaar is via een laag trapje en een beuk waarin zich boven een in het souterrain voorkomende kelderdeur, per bouwlaag een venster bevindt. Het voorschild van het dak is bij nr. 225 belegd met leien in maasdekking; het pand nr 223 bezit shingles als dakbedekking.
De VOORGEVEL bezit ter plaatse van het souterrain en in het basement van de erker aan de voorzijde twee en aan de zijkanten ÚÚn, als draairaampje uitgevoerd, kelderlicht.
De houten erker rust op een met verdiepte velden uitgeruste borstwering waarop de fraai bewerkte stijlen rusten. Het raam aan de voorzijde van de erker is uitgevoerd als stolpraam onder drie halfrond afgesloten glas-in-lood raampjes. De zijramen zijn enkelruits en bevinden zich onder gekoppelde en halfrond afgesloten glas-in-loodraampjes. In een decoratieve strook bevinden zich boven de bovenlichten van zaagtandmotieven voorziene rondbogen. In tegenstelling tot het linkerpand (nr. 223) is het houten balkonhek boven de erker van de rechter woning oorspronkelijk. Het bestaat uit gedraaide spijlen die straalsgewijs vanuit het hart zijn geplaatst. Ze zijn door kolommen en een dekplaat van de borstwering gevat in vierkante openingen. Op het balkon sluit een driestrooksvenster aan met in het midden een beglaasde balkondeur geflankeerd door zijlichten met een van een bloklijst voorzien kalf. De bovenlichten bij het pand nr 225 zijn alle voorzien van lamberkijns met een gezaagde rand. De door een korfboog afgesloten boogvelden van deze kozijnen hebben elk een tegeltableau's waarop in een cartouche temidden van bladranken links de initialen 'JHM' en rechts het jaartal '1897' zijn aangebracht. De korfboog is met gepleisterde tussen-, aanzet- en sluitstenen uitgerust. De geveltop wordt in beslag genomen door een raam met ter weerszijden een smal raam onder een door smalle muurdammen onderbroken blokfries. Boven het middenraam komt een halfrond afgesloten veld voor waarvan de sluitsteen de console vormt van de overhoeks geplaatste pinakel die in de gevelbeÙindiging is uit gemetseld en een bolornament draagt. De schuine zijden van de met opzetstukken op de schouders voorziene tuitgevel wordt door een klimmend gepleisterd fries begeleid.
De middenbeuk flankerende beuken zijn nagenoeg identiek aan elkaar op het souterrain en de bel-etage na. In het souterrain bevindt zich een beglaasde deur die via een trapje bereikbaar is. De bel-etage bevat de beglaasde paneeldeur met deurrooster onder een kalf met blokfries. Het bovenlicht wordt door een zaagtandfries afgesloten. De door een strekse boog beÙindigde vensters met schuiframen op de verdieping zijn identiek en (alleen bij nr 225) beide voorzien van lamberkijns als in het driestrooksvenster voor het balkon besproken. De dakkapellen ter weerszijden van de tuitgevels bezitten een met leien bedekt puntdakje voorzien van een piron (alleen bij 225). De bedekking van het pand nr 223 bestaat uit zink. Tegen de LINKER- en RECHTER ZIJGEVEL zijn de belendende panden gebouwd. De ACHTERGEVEL bezit in het souterrain een aantal draairamen onder een ijzeren puibalk (H-profiel) waarop de serre rust. De in hout (bewerkt) uitgevoerde achtergevel van de serre's bezit behalve dubbele tuindeuren aan beide zijden ÚÚn en twee ramen met bovenlichten. Kleine gesneden klossen ondersteunen de bakgoot van het met een houten spijlenhek afgeschermd balkon boven de serre. Hierop sluiten dubbele balkondeuren en zijlichten met bovenlichten aan. In de hoek komt nog een beglaasde opgeklampte deur voor. Alleen bij nr. 223 is de gevel over de gehele hoogte uitgebouwd en bevindt zich nog een venster met modern raam en geheel boven een klein toiletraam onder een strek. De bovenste verdieping bevat drie T-schuiframen onder anderhalf steens strek, die bij nr. 223 zijn gewijzigd in moderne stolpramen. Alleen het pand 225 bezit achter de keuken een platgedekte uitbouw met gepleisterde plint, met in de haaks op de achtergevel staande gevel een opgeklampte (moderne) deur en moderne trap. Het deurkozijn rust op hardstenen neuten en dorpel, onder een strek. Het raam in de gevel die evenwijdig ligt aan de achtergevel bevat een stolpraam onder een strek en persiennes.
De RUIMTELIJKE INDELING is bij beide woningen identiek en wordt bepaald door een gang met trappenhuis in de linker- respectievelijk rechterbeuk. Het INTERIEUR bezit bij beide woningen bijzondere onderdelen, waarbij zij opgemerkt dat in de woning nr 223 het een en ander door aftimmeringen aan het zicht is onttrokken zoals stucplafonds, paneeldeuren en schoorsteenmantels. Na de vestibuledeuren met geÙtst glas, volgt een gang die tot in de achtergevel doorloopt en van marmeren tegels en geornamenteerd stucplafond is voorzien. De halfslagtrap is met een fraai bewerkte trappaal en gedraaide spijlen uitgerust. De zijbeuk bevat de kamer en suite (met dubbele schuif-paneeldeuren) met aan de voorzijde de erker en achter de serre die toegankelijk is via beglaasde schuifdeuren. Het souterrain heeft troggewelven.
De voortuin wordt van de weg gescheiden door een HEK met pieken en pijnappels op de spijlen.
Waardering
Twee HERENHUIZEN met TUINHEK en deel uitmakend van een woningblok, gebouwd in 1897 in overgangsarchitectuur.
- Van architectuurhistorische waarde als goed bewaard voorbeeld van twee gekoppelde herenhuizen, gebouwd in de stadsuitleg van Nijmegen in een door de Neo-Renaissance be'nvloedde bouwstijl die typerend is voor een gedeelte van de bebouwing aan de Singels in Nijmegen. De panden vallen op door de rijk gedetailleerde en gespiegeld van elkaar vormgegeven voorgevels en door de bijzondere tegeltableaus in de boogvelden boven de verdiepingramen. De woningen hebben hun karakteristieke bouwvolume, architectuur, decoratie en materiaalgebruik goed behouden en zijn ook in het interieur nog voor een groot deel oorspronkelijk.
- Van stedenbouwkundige waarde binnen het vanuit rijkswege beschermde deel van de binnenstad van Nijmegen en vanwege de situering van het pand aan de rand van het Kronenburgerpark, alwaar het in combinatie met de aanwezige groenaanleg en het hekwerk een schilderachtig geheel vormt.
- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting voor de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale herenhuizen in de nieuw aangelegde straten rond de oude stad; een stadsuitbreiding die met het verwijderen van de vestingwerken aan het eind van de 19de eeuw mogelijk was geworden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Two TOWNHOUSES with GARDEN FENCE, part of a residential block, built in 1897 in transitional architecture with the front facade in Neo-Renaissance style. Characteristic of this are the rendered ashlar bands that divide the front facade horizontally as well as classical elements such as block and dentil friezes, diamond-headed bosses, consoles beneath the gutter and guttae beneath the sandstone drip mouldings of the windows. The front facades of both houses, which were presumably designed by architect D. Semmelink, each have three window bays and are characterized by a projecting central bay with a wooden oriel and a top gable finish. The bel-étage is separated from the upper storey by a cordon moulding with drip moulding. The basement is fitted with a sandstone plinth, in the roof screen of the flat roof dormers are present. A garden fence with spikes and finials on the railings separates the short front garden from the road. The rear facade is executed simply and features above the conservatory and built-out kitchen, per storey, four decorative bands executed in yellow facing brick which are interrupted by the windows and rendered chimneys.
The residences located on a building line, closed terrace of dwellings are situated westerly opposite the Kronenburgerpark in the centre of Nijmegen. The Kronenburgersingel lies in the urban expansion of Nijmegen developed from 1879 onwards and falls within the part of the city centre of Nijmegen protected by the State since 1980.
Description
The houses, constructed in brick (Flemish bond), possess a traditional rectangular floor plan, whereby the ground floor is provided with a three-sided oriel and the rear is built out with a kitchen. The spatial arrangement of the identically designed houses (it being noted that property 225 is in a more original condition), is two-aisled (three window bays) and mirror-symmetrical with respect to each other. The slightly projecting central aisle terminated by a spout gable with oriel and balcony above, is flanked by an entrance accessible via a low flight of steps and an aisle in which above a cellar door occurring in the basement, per storey a window is located. The roof screen at no. 225 is covered with slates in Dutch bond; property no. 223 has shingles as roof covering.
The FRONT FACADE possesses at the location of the basement and in the basement of the oriel at the front two and on the sides one, executed as a sash light, cellar light.
The wooden oriel rests on a breastwork fitted with recessed panels upon which the finely worked stiles rest. The window at the front of the oriel is executed as a tilt window beneath three semicircular-ended leaded glass lights. The side windows are single-paned and are situated beneath coupled and semicircular-ended leaded glass lights. In a decorative strip above the fanlights of sawtooth motif-furnished semicircular arches are located. In contrast to the left property (no. 223), the wooden balcony railing above the oriel of the right dwelling is original. It consists of turned railings which are placed radially from the centre. They are set in square openings by columns and a ledge of the breastwork. A three-part window adjoins the balcony with in the middle a glazed balcony door flanked by sidelights with a calf provided with a block moulding. The fanlights at property no. 225 are all provided with lambrekyn-patterns with a sawn edge. The arched fields terminated by a segmental arch of these window frames each have tile tableaux on which in a cartouche amidst foliage scrolls on the left the initials 'JHM' and on the right the date '1897' are executed. The segmental arch is equipped with rendered intermediate, springing and closing stones. The gable top is occupied by a window with on either side a narrow window beneath a block frieze interrupted by narrow wall ribs. Above the central window is a semicircular-ended field the closing stone of which forms the console of the diagonally placed pinnacle which is built out into the gable finish and bears a ball ornament. The slanted sides of the spout gable provided with raised sections on the shoulders are accompanied by a rising rendered frieze.
The aisles flanking the central aisle are almost identical to each other except for the basement and the bel-étage. In the basement there is a glazed door which is accessible via a flight of steps. The bel-étage contains the glazed panelled door with door grille beneath a calf with block frieze. The fanlight is terminated by a sawtooth frieze. The windows terminated by a straight arch with sash frames on the upper storey are identical and (only at no. 225) both provided with lambrekyn-patterns as discussed in the three-part window in front of the balcony. The dormers on either side of the spout gables possess a pointed roof covered with slates provided with a roof ornament (only at 225). The covering of property no. 223 consists of zinc. Against the LEFT and RIGHT SIDE FACADES the adjoining properties are built. The REAR FACADE possesses in the basement a number of sash lights beneath an iron I-beam (H-section) on which the conservatory rests. The rear facade of the conservatory's executed in wood (worked) possess besides double garden doors on both sides one and two windows with fanlights. Small carved brackets support the gutter of the balcony above the conservatory which is screened with a wooden slatted railing. Double balcony doors and sidelights with fanlights adjoin this. In the corner there is also a glazed clamped door. Only at no. 223 is the facade extended over the full height and there is also a window with modern frame and entirely above a small toilet window beneath a lintel. The top storey contains three T-sash windows beneath one and a half brick lintel, which at no. 223 have been altered to modern tilt windows. Only property 225 possesses behind the kitchen a flat-roofed extension with rendered plinth, with in the facade perpendicular to the rear facade a clamped (modern) door and modern stairs. The door frame rests on sandstone corbels and threshold, beneath a lintel. The window in the facade which is parallel to the rear facade contains a tilt window beneath a lintel and blinds.
The SPATIAL ARRANGEMENT is identical in both dwellings and is determined by a passage with stairwell in the left and right aisle respectively. The INTERIOR possesses in both dwellings special components, it being noted that in dwelling no. 223 some things are concealed from view by plywood coverings such as stucco ceilings, panelled doors and chimney mantels. After the vestibule doors with frosted glass, follows a passage which extends to the rear facade and is provided with marble tiles and ornamented stucco ceiling. The quarter-turn staircase is equipped with a finely worked newel and turned balusters. The side aisle contains the room en suite (with double sliding panelled doors) with the oriel at the front and behind the conservatory which is accessible via glazed sliding doors. The basement has barrel vaults.
The front garden is separated from the road by a FENCE with spikes and finials on the railings.
Valuation
Two TOWNHOUSES with GARDEN FENCE and part of a residential block, built in 1897 in transitional architecture.
- Of architectural-historical value as a well-preserved example of two attached townhouses, built in the urban expansion of Nijmegen in a building style influenced by the Neo-Renaissance which is typical of part of the development around the Singels in Nijmegen. The properties stand out for their richly detailed and mirror-symmetrical front facades and for the special tile tableaux in the arched fields above the upper storey windows. The dwellings have retained their characteristic building volume, architecture, decoration and material use well and are also largely original in the interior.
- Of urban-planning value within the part of the city centre of Nijmegen protected by the State and because of the situation of the property at the edge of the Kronenburgerpark, where in combination with the existing green landscape and the fencing it forms a picturesque whole.
- Of cultural-historical value as a recognizable element from a social development. The property was built as accommodation for the new and wealthy urban elite, who preferred to settle in substantial townhouses in the newly laid out streets around the old city; an urban expansion which became possible with the removal of the fortification works at the end of the 19th century.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kronenburgersingel 231Woonhuisunder 1 mi
- Hek, Kronenburgersingel 231Erfscheidingunder 1 mi
- Woonhuis, Kronenburgersingel 209Woonhuisunder 1 mi
- Tuinbeeld, in het parkTuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.