Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Groesbeekseweg 14
Nijmegen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1895
- Address
- Groesbeekseweg 14, 6524 DB Nijmegen (and others)
- Place
- Nijmegen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.84028, 5.86146
- Monument number
- 523032
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1899 map "Composite: 327. Cleve." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Rij van zeven HERENHUIZEN, in 1895 als één project gebouwd naar ontwerp van architect W.J. Maurits in neorenaissance-stijl. Maurits heeft een groot aandeel gehad in de woonhuisarchitectuur van de Nijmeegse stadsuitleg rond de eeuwwende. Hij ontwierp niet alleen rijke villa's en herenhuizen aan de singels, maar ook een groot complex volkswoningen tussen de singelbebouwing.
Onderhavig huizenblok bevindt zich in de 19de eeuwse schil van Nijmegen, nabij het centrale Keizer Karelplein. Deze stadsuitleg met singelbebouwing uit de periode 1880-1920 is als stadsbeeld beschermd. Het object maakt onderdeel uit van de aaneengesloten westelijke straatwand van de Groesbeekseweg en is gesitueerd op de hoek met de Pontanusstraat. Het blok wordt van de openbare weg gescheiden door een ondiepe voortuin. De oorspronkelijke smeedijzeren hekwerken, die zo karakteristiek zijn voor dit gebied, zijn verwijderd.
Omschrijving
HERENHUIZEN met drie bouwlagen op een souterrain.
De derde bouwlaag heeft een plat DAK en aan de straatzijden een dakschild met leien in Maasdekking. Op enkele plaatsen is de oorspronkelijke dakbedekking vervangen door shingles. Het langgerekte dakschild wordt halverwege (ter plaatse van Groesbeekseweg 20) onderbroken door een hoger opgetrokken schilddak. In het midden van dit schilddak is een grote dakkapel met fronton geplaatst. Aan weerszijden hiervan hebben de woningen met de nummers 16;18 en 22;24 elk drie houten dakkapellen: één grote dakkapel met tweezijdig puntdakje en overstek tussen twee kleinere varianten zonder overstek. Op de uiteinden van het huizenblok hebben de woningen Groesbeekseweg 14 en Pontanusstraat 2 in het midden een grote bakstenen dakkapel met trappen en een overhoekse toppilaster, en aan weerszijden een kleine houten dakkapel van het omschreven type. De omlijsting van de dakkapelramen bestaat uit (eenvoudig) gesneden pilasters en omgekrulde zijstukken. De verschillende dakkapellen benadrukken zowel de afzonderlijke woningen in de rij als ook de symmetrische opzet van het blok als totaal. De langgerekte GEVEL aan de Groesbeekseweg heeft een nagenoeg symmetrische opzet. De bakstenen gevel is in kruisverband gemetseld en heeft een sterk horizontale geleding. Deze horizontale gevelgeleding bestaat uit een geblokt gepleisterde grijze plint; wit geschilderde water- en cordonlijsten; decoratieve banden van zwarte en gele baksteen; een afsluitende kroonlijst op consoles. De openingen in de gevel zijn rechthoekig van vorm: openslaande ramen in de plint (souterrain) en grote enkelruits schuifvensters in de eerste en tweede bouwlaag. De ontlastingsboog boven de schuifvensters is in meerdere varianten uitgevoerd: blinde segmentbogen (nrs. 14, 20 en 2), getoogde strekken en hanekammen (nrs. 16;18 en 22;24). De bogen en strekken zijn voorzien van geboorte- en sluitstenen met diamantkoppen in wit pleisterwerk. Ook de dagzijden van de vensters zijn voorzien van hoekblokken in wit pleisterwerk. De boogvelden onder enkele segmentbogen zijn gevuld met een cartouche en takken in wit pleisterwerk. Alle woningen hebben een regelmatige indeling in drie vensterassen: een brede beuk met twee vensterassen (kamers en suite) en een smalle beuk met de ingang (gang). De identieke ingangen hebben een hoge paneeldeur met glas in de hoge midden- en vierkante bovenpanelen. De middenpanelen zijn voorzien van smeedijzeren roosters. De voordeur van nummer 14 is vernieuwd. De bovenlichten bestaan uit een rond glas-in-loodraam gevat in een aedicula van wit pleisterwerk. De gezamenlijke hardstenen toegangstrap van Groesbeekseweg 20;22 is gewijzigd.
Het HOEKPAND Pontanusstraat 2 heeft dezelfde gevelindeling, geleding, detaillering en materiaalgebruik als de beschreven gevel aan de Groesbeekseweg. De afgeschuinde hoek is vormgegeven als een over drie bouwlagen opgetrokken toren. Deze vierkante hoektoren wordt afgesloten door een vierzijdige spits met overstek en smeedijzeren sierbekroning. Het balkonhek van de tweede bouwlaag is vernieuwd. De sober uitgevoerde ACHTERGEVEL wordt horizontaal geleed door banden van gele baksteen. De (getoogde) strekken en segmentbogen boven de schuifvensters zijn voorzien van imitatie geboorte- en sluitstenen in gele baksteen. De lekdorpels zijn uitgevoerd in hardsteen. In het verlengde van de smalle beuk hebben de woningen aan de achterzijde een uitbouw over drie bouwlagen. Deze uitbouwen worden geflankeerd door houten serres in het verlengde van de kamers en suite. De RUIMTELIJKE INDELING van de tweebeukige woningen bestaat in hoofdlijnen uit een smalle beuk met gangen en trappen en een brede beuk met kamers en suite en slaapkamers. Wijzigingen in de interieurs hebben op onderdelen plaatsgevonden ten behoeve van kantoorfuncties en/of kamerbewoning. In enkele vertrekken zijn oorspronkelijke INTERIEURELEMENTEN bewaard gebleven, zoals geornamenteerde stucplafonds (lauwerkranslijsten, midden- en hoekstukken met bloem- en bladmotieven), schuifdeuren, marmeren schoorsteenmantels en dito vloeren in de hal. Waardering
Rij van zeven HERENHUIZEN uit 1895.
- Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed voorbeeld van een rijtje tweebeukige herenhuizen uit 1895, dat als één project is ontworpen in neorenaissance-stijl. Het redelijk gaaf bewaard gebleven exterieur valt op door de rijke ornamentiek en het bijzondere kleur- en materiaalgebruik. Karakteristiek is tevens de nagenoeg symmetrische opzet van het huizenblok als totaal, in combinatie met het op onderdelen architectonisch benadrukken van de afzonderlijke woningen. Het object is een goed voorbeeld van het werk van architect W.J. Maurits, en representatief voor diens voornamere woonhuisarchitectuur aan de singels in Nijmegen. - Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit de maatschappelijke ontwikkeling. Het blok is gebouwd als huisvesting voor de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale herenhuizen in de nieuw aangelegde straten rond de oude stad; een stadsuitbreiding die met het verwijderen van de vestingwerken aan het eind van de 19de eeuw mogelijk was geworden.
- Van stedenbouwkundige waarde als essentieel en markant gesitueerd onderdeel van de als stadsbeeld beschermde zogenaamde 19de eeuwse schil van Nijmegen. Karakteristieke elementen van de singelbebouwing in deze stadsuitleg, zoals aaneengesloten gevelwanden met balkons, dakkapellen, torens en ondiepe voortuintjes, zijn ook bij onderhavig pand aanwezig.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Row of seven TOWNHOUSES, built in 1895 as a single project designed by architect W.J. Maurits in neo-Renaissance style. Maurits played a major role in residential architecture during Nijmegen's urban expansion around the turn of the century. He designed not only grand villas and townhouses on the ringroads, but also a large complex of workers' housing between the ringroad buildings.
This block of houses is situated in the 19th-century perimeter of Nijmegen, near the central Keizer Karelplein. This urban expansion with ringroad buildings from the period 1880-1920 is protected as a townscape. The object forms part of the continuous western street facade of the Groesbeekseweg and is situated at the corner with the Pontanusstraat. The block is separated from the public road by a shallow front garden. The original wrought-iron railings, which are so characteristic of this area, have been removed.
Description
TOWNHOUSES with three storeys above a basement.
The third storey has a flat ROOF and on the street sides a hipped roof with slate in Maas-bond. In some places the original roof covering has been replaced with shingles. The elongated hipped roof is interrupted halfway (at the location of Groesbeekseweg 20) by a higher-pitched hipped roof. In the middle of this hipped roof is a large dormer window with pediment. On either side of it, the houses numbered 16;18 and 22;24 each have three wooden dormers: one large dormer with two-sided pitched roof and overhang between two smaller variants without overhang. At the ends of the house block, the houses Groesbeekseweg 14 and Pontanusstraat 2 have in the middle a large brick dormer with steps and a diagonal top pilaster, and on either side a small wooden dormer of the described type. The framing of the dormer windows consists of (simply) carved pilasters and curved side pieces. The various dormers emphasise both the individual houses in the row and the symmetrical design of the block as a whole. The elongated FACADE on the Groesbeekseweg has an almost symmetrical arrangement. The brick facade is laid in bond and has strong horizontal articulation. This horizontal facade articulation consists of a banded rendered grey plinth; white-painted drip mouldings and band courses; decorative bands of black and yellow brick; a finishing cornice on consoles. The openings in the facade are rectangular in form: casement windows in the plinth (basement) and large single-pane sash windows on the first and second storeys. The relieving arch above the sash windows is executed in several variants: blind segmental arches (nos. 14, 20 and 2), arched courses and checkwork (nos. 16;18 and 22;24). The arches and courses are provided with voussoirs and keystones with diamond-shaped heads in white render. The day sides of the windows are also provided with corner blocks in white render. The spandrels under some segmental arches are filled with a cartouche and branches in white render. All houses have a regular arrangement of three window bays: a wide aisle with two window bays (interconnected rooms) and a narrow aisle with the entrance (hallway). The identical entrances have a tall panelled door with glass in the tall centre and square upper panels. The centre panels are provided with wrought-iron grilles. The front door of number 14 has been renewed. The fanlights consist of a round leaded glass window set within an aedicula of white render. The common stone entrance steps of Groesbeekseweg 20;22 have been altered.
The CORNER BUILDING Pontanusstraat 2 has the same facade arrangement, articulation, detailing and material use as the described facade on the Groesbeekseweg. The chamfered corner is designed as a tower extending over three storeys. This square corner tower is crowned by a four-sided spire with overhang and wrought-iron decorative finial. The second-storey balcony railing has been renewed. The soberly executed REAR FACADE is horizontally articulated by bands of yellow brick. The (arched) courses and segmental arches above the sash windows are provided with imitation voussoirs and keystones in yellow brick. The drip mouldings are executed in stone. In the extension of the narrow aisle, the houses have on the rear side an extension over three storeys. These extensions are flanked by wooden conservatories in the extension of the interconnected rooms. The SPATIAL LAYOUT of the two-aisle houses consists essentially of a narrow aisle with hallways and stairs and a wide aisle with interconnected rooms and bedrooms. Alterations to the interiors have taken place in parts for office functions and/or bedsit occupation. In some rooms original INTERIOR ELEMENTS have been preserved, such as ornamented stucco ceilings (laurel-wreath mouldings, centre and corner sections with floral and leaf motifs), sliding doors, marble mantelpieces and the same floor finishes in the hallway.
Valuation
Row of seven TOWNHOUSES from 1895.
- Of architectural-historical value as a typologically good example of a row of two-aisle townhouses from 1895, designed as a single project in neo-Renaissance style. The reasonably well-preserved exterior stands out for its rich ornamentation and exceptional use of colour and materials. The almost symmetrical arrangement of the house block as a whole is also characteristic, combined with architectural emphasis in parts of the individual houses. The object is a good example of the work of architect W.J. Maurits, and is representative of his more prominent residential architecture on the ringroads in Nijmegen. - Of cultural-historical value as a recognisable element of social development. The block was built as housing for the new and wealthy urban elite, who preferred to settle in substantial townhouses in the newly-laid-out streets around the old city; an urban expansion that became possible with the removal of the fortifications at the end of the 19th century.
- Of urban design value as an essential and prominently situated component of the so-called 19th-century perimeter of Nijmegen, protected as a townscape. Characteristic elements of the ringroad buildings in this urban expansion, such as continuous street facades with balconies, dormers, towers and shallow front gardens, are also present in this property.
Nearby in the register
- Woonhuis, Groesbeekseweg 1Woonhuisunder 1 mi
- De VereenigingWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Woonhuis, Wilhelminasingel 24Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Wilhelminasingel 40Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.