Rijksmonumentenregister · Netherlands
Complex GZG
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Ziekenpaviljoen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1915
- Address
- Burgemeester Loeffplein 70 A, 5211 RX 's-Hertogenbosch (and others)
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.69061, 5.30471
- Part of complex
- 522428
- Monument number
- 522430
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Het bij het Groot Ziekengasthuis behorende MariaPAVILJOEN, dat bestemd was voor patiënten met besmettelijke ziekten is gelegen aan de westzijde van het ziekenhuisterrein. Het gebouw werd in 1915 opgetrokken, naar ontwerp van architect J. Vrijman. Het paviljoen vertoont elementen van de Chaletstijl en de Overgangsstijl. In de jaren zeventig van de 20ste eeuw werd het Mariapaviljoen in gebruik genomen als polikliniek. Hierbij werd het aan de noordoostzijde uitgebreid met een éénlaags aanbouw.
Omschrijving.
Het ziekenpaviljoen heeft een samengestelde plattegrond bestaande uit een tweetal rechthoekige hoekgebouwen van twee bouwlagen, waarin de ziekenzalen waren ondergebracht en daartussen een middendeel. Het middendeel heeft een plak dak, de hoekpaviljoens hebben een overstekend wolfdak, gedekt met leien. Bakgoot op klossen. De gevels zijn opgetrokken in baksteen, met aan de bovenzijde een dubbele tandlijst en op diverse plaatsen polychrome, ruitvormige baksteendecoraties. Hardstenen vensterdorpels. De vertrekken zijn voorzien van kruisvensters met kleine roedenverdeling in de bovenlichten. De noordwest gevel aan de Tolbrugstraat is symmetrisch en bestaat uit een éénlaags middenpartij, waarin de hoofdingang, geflankeerd door twee tweelaags hoekpaviljoens. Ingangspartij bestaat uit een paneeldeur met drieruits bovenlicht, tussen twee smalle tweeruits vensters. Over de gehele breedte van de middenpartij een houten luifel. Boven de ingangspartij een natuurstenen gevelsteen (oorspronkelijke tekst is verwijderd). Tussen de vensters op de bovenverdieping van de hoekpaviljoens gevelstenen in een door een segmentboog afgesloten nis. Hierin de tekst "Anno" - "1915". In de noordoost gevel twee risalerende hoekpaviljoens. Hiertussen een terugliggende tweelaags middenpartij trappenhuis. In het trappenhuis op de begane grond twee gekoppelde smalle éénruits vensters, op de verdieping een kruisvenster met glas-in-lood bovenlichten en een kleiner tweeruits venster in een muurnis. In de hoekpaviljoens op de bovenverdieping drielichtsvensters met kleine roedenverdeling in de bovenlichten. De zuidoostelijke gevel toont dezelfde opbouw als de noordwestelijke gevel, zij het met een afwijkende middenpartij. Hierin op de begane grond een vijftal deuren, waarvan er twee (de tweede en vierde) toegang geven tot de kelder. De overige deuren hebben een moderne invulling. De noordoostelijke gevel is vrijwel identiek aan de zuidwestelijke gevel, zij het dat de middenpartij ter hoogte van de begane grond schuil gaat achter een moderne éénlaags aanbouw met plat dak. Inwendig is de indeling van het ziekenpaviljoen in hoofdlijnen ongewijzigd gebleven. In het middendeel achter de hoofdingang een hal en een aantal dienstvertrekken. Aan weerszijden hiervan twee gangen, die in het midden van het gebouw uitkomen op de trappenhuizen. In de tweelaags hoekpaviljoens waren oorspronkelijk de ziekenzalen ondergebracht. Het interieur van het paviljoen is sterk gemoderniseerd. Alleen in de trappenhuizen vinden we nog oorspronkelijke elementen. Hardstenen trap met balustrade in siersmeedwerk. Glas-in-loodramen.
Waardering.
Het Mariapaviljoen, behorend bij het Groot Ziekengasthuis is van algemeen belang. Het paviljoen bezit cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaaleconomische en geestelijke ontwikkeling: het paviljoen vormt een herinnering aan het van oorsprong middeleeuwse ziekenhuis, dat zich richtte op de verzorging van de armere bevolking van 's-Hertogenbosch. Voorts vormt het gebouw, als paviljoen voor patiënten met besmettelijke ziekten, behorend bij een groot ziekenhuiscomplex, een illustratie van een typologische ontwikkeling. Het Mariapaviljoen bezit architectuurhistorische waarde door de bijzondere detaillering en het materiaalgebruik. Het paviljoen bezit ensemblewaarde als essentieel onderdeel van het Groot Ziekengasthuis, dat cultuurhistorisch en architectuurhistorisch van nationaal belang is. Het Mariapaviljoen is van belang vanwege de gaafheid van het exterieur. Tot slot is het paviljoen van belang vanwege typologische en functionele zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The MARIA PAVILION belonging to the Groot Ziekengasthuis, which was intended for patients with contagious diseases, is located on the west side of the hospital grounds. The building was erected in 1915, designed by architect J. Vrijman. The pavilion displays elements of the Chalet style and the Transitional style. In the nineteen-seventies the Maria Pavilion was taken into use as an outpatient clinic. For this purpose it was extended on the north-east side with a single-storey annex.
Description.
The sick pavilion has a complex ground plan consisting of two rectangular corner buildings of two storeys, in which the sick wards were housed, and a middle section between them. The middle section has a flat roof, the corner pavilions have an overhanging half-hipped roof, covered with slate. Gutter brackets on corbels. The facades are built in brick, with a double toothed cornice at the top and in various places polychrome, diamond-shaped brick decorations. Hardstone window sills. The rooms are provided with cross windows with small glazing bars in the fanlights. The north-west facade on the Tolbrugstraat is symmetrical and consists of a single-storey middle section, in which the main entrance, flanked by two two-storey corner pavilions. The entrance section consists of a panel door with a three-pane fanlight, between two narrow two-pane windows. Across the entire width of the middle section a wooden canopy. Above the entrance section a natural stone facade stone (original text has been removed). Between the windows on the upper floor of the corner pavilions facade stones in a niche closed off by a segmental arch. In it the text "Anno" - "1915". In the north-east facade two projecting corner pavilions. Between these a recessed two-storey middle section stairwell. In the stairwell on the ground floor two coupled narrow single-pane windows, on the upper floor a cross window with leaded glass fanlights and a smaller two-pane window in a wall niche. In the corner pavilions on the upper floor three-light windows with small glazing bars in the fanlights. The south-east facade shows the same construction as the north-west facade, albeit with a different middle section. In it on the ground floor five doors, two of which (the second and fourth) provide access to the cellar. The other doors have modern infilling. The north-east facade is virtually identical to the south-west facade, except that the middle section at ground-floor level is concealed behind a modern single-storey annex with flat roof. Internally the layout of the sick pavilion has remained essentially unchanged. In the middle section behind the main entrance a hall and a number of service rooms. On either side of this two corridors, which in the middle of the building lead to the staircases. In the two-storey corner pavilions the sick wards were originally housed. The interior of the pavilion has been heavily modernised. Only in the staircases do we still find original elements. Hardstone staircase with ornamental wrought-iron balustrade. Leaded glass windows.
Valuation.
The Maria Pavilion, belonging to the Groot Ziekengasthuis, is of general public interest. The pavilion has cultural-historical value as a special expression of a socio-economic and spiritual development: the pavilion is a reminder of the originally medieval hospital, which was directed at the care of the poorer population of 's-Hertogenbosch. Furthermore, the building, as a pavilion for patients with contagious diseases, belonging to a large hospital complex, is an illustration of a typological development. The Maria Pavilion has architectural-historical value due to its special detailing and material use. The pavilion has ensemble value as an essential component of the Groot Ziekengasthuis, which is of national importance from a cultural-historical and architectural-historical perspective. The Maria Pavilion is important because of the integrity of its exterior. Finally, the pavilion is important because of its typological and functional rarity.
Nearby in the register
- Ziekenhuis, Burgemeester Loeffplein 70 EGezondheidszorgunder 1 mi
- Complex GZGGezondheidszorgunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Burgemeester Loeffplein 71Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Complex GZGBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.