Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ziekenhuis, Burgemeester Loeffplein 70 E
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Ziekenhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1915
- Address
- Burgemeester Loeffplein 70 E, 5211 RX 's-Hertogenbosch (and others)
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.69030, 5.30536
- Part of complex
- 522428
- Monument number
- 522429
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Het ZIEKENHUIS met zusterKLOOSTER en KAPEL is gelegen aan de zuidzijde van het terrein van het Groot Ziekengasthuis. Vanaf 1880 werd de zorg voor de zieken in het Groot Ziekengasthuis verzorgd door de zusters van de Congregatie van Barmhartige Zusters van de Heilige Carolus Borromeus. De bouw van het ziekenhuis annex klooster dateert uit ca. 1915. Het klooster werd opgetrokken in een neo-renaissancestijl, met elementen van de neogotiek. Het geheel werd ontworpen door de architecten J. Vrijman en Th. J. Klompers. In de naoorlogse periode werd het ziekenhuis/klooster aan de noordzijde uitgebreid met een liftuitbouw en een éénlaags aanbouw met plat dak voor verpleegzalen.
Omschrijving.
Het ziekenhuis annex klooster heeft een samengesteld plattegrond met in het midden een entreepartij met vestibule, aan de westzijde hiervan een L-vormige verpleegafdeling en aan de oostzijde de klooster- en de keukenvleugel. Aan de achterzijde (noordzijde) is in het midden een kapel aangebouwd. Het gebouw heeft een samengesteld dak, gedekt met leien. De kapel is voorzien van een wolfdak, gedekt met leien, waarop een dakruiter. In het dakschild boven de voorgevel van het ziekenhuis/klooster dakkapellen met dwarsgeplaatst zadeldakje en T-raam. Geprofileerde bakgoot. De gevels zijn opgetrokken in baksteen met speklagen in gele verblendsteen. Natuurstenen waterlijsten, waaronder friezen in siermetselwerk. Hardstenen vensterdorpels. Onder de goot een tandlijst. Smeedijzeren sierankers. De voorgevel (zuidgevel) bestaat voor twee derde uit een vleugel onder schilddak, aan beide zijden afgesloten door hoekrisalieten met trapgevel en dwarsgeplaatst zadeldak. Boven de meest linkse trapgevel een natuurstenen wapendragende leeuw. Direct links hiervan een driezijdig gesloten, hoger opgetrokken bouwdeel voor het trappenhuis. Geheel links een L-vormige vleugel onder plat, aan de bovenzijde afgesloten door een bakstenen balustrade met overhoeks geplaatste pinakels. De voorgevel is voorzien van getoogde vensters, waarin T-ramen met een drieruits bovenlicht. Ontlastingsbogen met natuurstenen aanzet- en sluitstenen. In de trapgevels, ter hoogte van de zolderverdieping, kleinere getoogde vensters met T-ramen en bovenlichten met kleine roedenverdeling. In de meest linkse risaliet met trapgevel de hoofdingang van het ziekenhuis bestaande uit een vleugeldeur met panelen en sierroosters. Getoogd bovenlicht en smalle getoogde zijlichten, voorzien van glas-in-lood. Boven de ingang een in glas en ijzer uitgevoerde luifel, met gietijzeren waterspuwers. In de trappenhuisuitbouw getoogde vensters met tweeruits ramen, waarin glas-in-lood. Op begane grondniveau kleine gekoppelde getoogde vensters De L-vormige vleugel aan de westzijde heeft een terugspringende gevelpartij. De vleugel, is voorzien van getoogde vensters met T-ramen. Kleine roendenverdeling in de bovenlichten. Van de oostgevel van het complex is de over twee bouwlagen aangebrachte driezijdige erker zichtbaar, waarin op de eerste verdieping brede vensters met T-ramen en drieruits bovenlichten. In het gevelgedeelte rechts van de erker getoogde vensters met T-ramen en drieruits bovenlichten.
De éénbeukige kapel aan de noordzijde van het ziekenhuis/klooster telt vier traveeën en heeft een 5/8 koorsluiting. In de westelijke en oostelijke gevel is de kapel voorzien van grote spitsboogvensters met maaswerk: de gevel is ter plaatse van de vensters hoger opgetrokken en wordt hier afgesloten door steekkappen met wolfeind. Onder de vensters muurnissen. In de koorafsluiting lancetvensters met glas-in-lood. Aan de westzijde van de kapel gaat de achtergevel van de L-vormige westvleugel ter hoogte van de begane grond grotendeels schuil achter een moderne één laags aanbouw met plat dak met verpleegruimtes. Aan de westzijde van de kapel, in de oksel van de kapel en de L-vormige westvleugel bevindt zich een liftuitbouw. Tegen de achtergevel van de L-vormige westvleugel bevindt zich rechts, ter hoogte van behandelkamers op de eerste verdieping een door een (later aangebrachte) luifel afgedekt balkon met smeedijzeren balkonhek. Zowel de oostelijke zijgevel van de kapel als de achtergevel van het ziekenhuis/klooster gaan op begane grondniveau schuil achter een moderne éénlaags aanbouw met plat dak, waarin onder meer dienstvertrekken. De vertrekken zijn in de achtergevel voorzien van getoogde vensters met T-raam. De achtergevel van de L-vormige vleugel wordt afgesloten door een bakstenen balustrade.
Inwendig toont het ziekenhuis annex klooster in hoofdlijnen nog de oorspronkelijke hoofdopzet: in het midden van het gebouw de entree en vestibule, met schuin hierachter de kapel.
Links van de entree de ziekenzalen, dienstvertrekken en kantoortjes voor het lekenpersoneel, rechts van de entree het kloostergedeelte. Tegen de achtergevel een gang. Direct links van de entree een spreekkamer en de regentenkamer. Links hiervan verpleegruimtes. Rechts van de entree op de begane grond de kamer van moeder overste, een bibliotheek en eetzaal, op de bovenverdieping de slaapkamers van de zusters.
Van het oorspronkelijke interieur resteert nog een aantal elementen. Vestibule met tochtdeur, waarin glas-in-lood. Hierachter wordt de doorgang tussen de hal en achterliggende gang gevormd door een arcade op granieten Toscaanse zuilen. In de hal een bronzen reliëf met portret van Dr. A.C.M. van Moorsel (1900-1925). In de gang nog enkele oorspronkelijke tochtdeuren met zij- en bovenlichten. Trappenhuizen, waarin hardstenen steektrappen met smeedijzeren balustrade en houten leuning. Glas-in-loodramen. De kapel heeft een houten tongewelf met steekkappen, dat grotendeels schuil gaat achter een verlaagd plafond. Het koor wordt afgesloten door een bakstenen kruisgewelf. In de meest zuidelijke travee een zangkoor. Hieronder een bakstenen kruisgewelf, rustend op consoles met koolbladdecoratie. Rechts van de kapelingang een marmeren wijwaterbakje.
Waardering.
Het ziekenhuis annex klooster met kapel, behorend bij het Groot Ziekengasthuis, is van algemeen belang. Het ziekenhuis bezit cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaaleconomische en geestelijke ontwikkeling: het ziekenhuis annex klooster vormt als onderdeel van het Groot Ziekengasthuis, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de Middeleeuwen, een belangrijke illustratie van de geschiedenis van de met name op de armere bevolking toegespitste medische zorg in 's-Hertogenbosch. Het ziekenhuis annex klooster en de kapel bezit architectuurhistorische waarde door de neorenaissance, respectievelijk neogotische stijl en door de bijzondere detaillering en het materiaalgebruik. De gebouwen zijn voorts van belang vanwege de plaats die zij innemen in het oeuvre van de Rijksbouwmeester J.A. Vrijman en de architect Th. J. Klompers. Het object heeft ensemblewaarde als onderdeel van het Groot Ziekengasthuiscomplex, dat cultuurhistorisch en architectuurhistorisch van nationaal belang is. Het object is als voorbeeld van een klooster met aangebouwd ziekenhuis van belang als illustratie van een typologische ontwikkeling.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The HOSPITAL with sister CONVENT and CHAPEL is situated on the south side of the grounds of the Groot Ziekengasthuis. From 1880 care for the sick in the Groot Ziekengasthuis was provided by the sisters of the Congregation of Charitable Sisters of the Holy Carolus Borromeus. The construction of the hospital adjoining the convent dates from c. 1915. The convent was erected in a neo-Renaissance style, with elements of the neo-Gothic. The whole was designed by architects J. Vrijman and Th. J. Klompers. In the post-war period the hospital/convent was extended on the north side with a lift extension and a single-storey extension with flat roof for nursing wards.
Description.
The hospital adjoining the convent has a composite ground plan with an entrance section with vestibule in the centre, an L-shaped nursing department on the west side of this and on the east side the convent and kitchen wing. At the rear (north side) a chapel is annexed in the centre. The building has a composite roof covered with slate. The chapel is provided with a half-hipped roof, covered with slate, on which sits a roof turret. In the roof slope above the front facade of the hospital/convent are roof dormers with transversely placed gabled roof and T-window. Moulded brick gutter. The facades are constructed in brick with courses of yellow brickwork. Natural stone drip mouldings, including friezes in decorative brickwork. Hardstone window sills. Below the gutter a dentil course. Wrought-iron ornamental wall anchors. The front facade (south facade) consists for two-thirds of a wing under a hipped roof, closed on both sides by corner risalits with stepped gables and transversely placed gabled roofs. Above the leftmost stepped gable a natural stone coat-of-arms bearing lion. Directly to the left of this a three-sided closed, taller constructed building section for the stairwell. Far left an L-shaped wing under flat roof, closed at the top by a brick balustrade with diagonally placed pinnacles. The front facade is provided with arched windows, containing T-windows with three-pane fanlights. Relieving arches with natural stone setting and closing stones. In the stepped gables, at the level of the attic storey, smaller arched windows with T-windows and fanlights with small glazing bars. In the leftmost risalite with stepped gable the main entrance of the hospital consisting of a wing door with panels and decorative grilles. Arched fanlight and narrow arched side lights, provided with stained glass. Above the entrance a canopy executed in glass and iron, with cast-iron water spouts. In the stairwell extension arched windows with two-pane windows, containing stained glass. At ground level small coupled arched windows. The L-shaped wing on the west side has a recessing facade section. The wing is provided with arched windows with T-windows. Small glazing bars in the fanlights. From the east facade of the complex the three-sided bay extended over two storeys is visible, in which on the first storey broad windows with T-windows and three-pane fanlights. In the facade section to the right of the bay arched windows with T-windows and three-pane fanlights.
The single-aisle chapel on the north side of the hospital/convent comprises four bays and has a 5/8 choir closure. In the western and eastern facade the chapel is provided with large pointed-arch windows with tracery: the facade is extended higher at the location of the windows and is here closed by caps with half-hipped end. Below the windows are wall recesses. In the choir closure lancet windows with stained glass. On the west side of the chapel the rear facade of the L-shaped west wing is largely concealed at ground level behind a modern single-storey extension with flat roof containing nursing facilities. On the west side of the chapel, in the angle between the chapel and the L-shaped west wing, is a lift extension. Against the rear facade of the L-shaped west wing, to the right, at the level of treatment rooms on the first storey, is a balcony sheltered by a (later added) canopy with wrought-iron balcony railing. Both the eastern side facade of the chapel and the rear facade of the hospital/convent are concealed at ground level behind a modern single-storey extension with flat roof, containing inter alia service rooms. The rooms are provided in the rear facade with arched windows with T-window. The rear facade of the L-shaped wing is closed by a brick balustrade.
Internally the hospital adjoining the convent still shows in its main outline the original principal layout: in the centre of the building the entrance and vestibule, with the chapel diagonally behind this.
To the left of the entrance the sick wards, service rooms and small offices for lay staff, to the right of the entrance the convent section. Against the rear facade a corridor. Directly to the left of the entrance a consulting room and the regents' room. To the left of this nursing facilities. To the right of the entrance on the ground floor the room of mother superior, a library and dining hall, on the upper storey the bedrooms of the sisters.
Of the original interior a number of elements remain. Vestibule with draught door, containing stained glass. Behind this the passage between the hall and the rear corridor is formed by an arcade on granite Tuscan columns. In the hall a bronze relief with portrait of Dr. A.C.M. van Moorsel (1900-1925). In the corridor several original draught doors with side and top lights. Staircases, containing hardstone steep stairs with wrought-iron balustrade and wooden handrail. Stained glass windows. The chapel has a wooden barrel vault with caps, largely concealed behind a lowered ceiling. The choir is closed by a brick cross vault. In the southernmost bay a choir loft. Below this a brick cross vault, resting on consoles with cabbage-leaf decoration. To the right of the chapel entrance a marble holy water stoup.
Valuation.
The hospital adjoining the convent with chapel, belonging to the Groot Ziekengasthuis, is of general importance. The hospital possesses cultural-historical value as a particular expression of socio-economic and spiritual development: the hospital adjoining the convent forms, as part of the Groot Ziekengasthuis, whose history dates back to the Middle Ages, an important illustration of the history of medical care directed particularly towards the poorer population in 's-Hertogenbosch. The hospital adjoining the convent and the chapel possess architectural-historical value through the neo-Renaissance and neo-Gothic style respectively and through the particular detailing and use of materials. The buildings are furthermore important because of the place they occupy in the work of the Rijksbouwmeester J.A. Vrijman and architect Th. J. Klompers. The object has ensemble value as part of the Groot Ziekengasthuiscomplex, which is of national cultural-historical and architectural-historical importance. The object is important as an example of a convent with adjoining hospital as an illustration of a typological development.
Nearby in the register
- Complex GZGGezondheidszorgunder 1 mi
- Complex GZGBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Complex GZGGezondheidszorgunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Burgemeester Loeffplein 71Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.