Rijksmonumentenregister · Netherlands
Complex GZG
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Begraafplaats en -onderdelen
- Function
- Rouwkapel (H)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1888
- Address
- Zusters van Trierstraat 8, 5211 ZT 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.69013, 5.30610
- Part of complex
- 522428
- Monument number
- 524985
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Het LIJKENHUIS annex ROUWKAPEL behorend bij het Groot Ziekengasthuis is direct ten oosten van het ziekenhuis annex klooster (Complexonderdeel 1) op de zuidoostelijke hoek van het ziekenhuisterrein gelegen. Dit gebouw - dat oorspronkelijk een grotere omvang had - stond bekend als het Sint Josephpaviljoen. Het werd in 1888 gebouwd en huisvestte aanvankelijk een polikliniek met aangrenzend een lijkenhuis en een rouwkapel. In 1938 werd aan de oostzijde een aanbouw met een plat dak met een nieuwe ingang naar de wachtkamer aangebracht. In de naoorlogse periode werd het bouwvolume gehalveerd, doordat de zuidelijke helft van het gebouw, waarin de polikliniek, een naaikamer en een vestibule waren ondergebracht, werd gesloopt. De ingangspartij in de zuidgevel, gevormd door een poortje met een reliëf van de beeldhouwer H. van der Geld, werd opgenomen in de nieuwe zuidelijke kopgevel. Het gebouw toont elementen van de neorenaissance.
Omschrijving.
Het gebouw heeft een globaal rechthoekige plattegrond en telt één bouwlaag. Het is samengesteld uit twee bouwdelen onder een flauw hellend zadeldak, met daartussen een lager tussenlid met plat dak. Aan de westzijde een dwars hierop geplaatst bouwdeel onder zadeldak en een moderne aanbouw met plat dak. Geprofileerde bakgoot. De gevels van het gebouw zijn opgetrokken uit baksteen, met speklagen in verblendsteen. Hardstenen plint. In de westgevel van het lijkenhuis smeedijzeren sierankers. De westgevel is opgebouwd uit twee licht risalerende, door topgevels afgesloten geveldelen op de beide hoeken, met daartussen een lager, rechtgesloten tussenlid. De gevelindeling van beide hoekrisalieten is identiek: op de begane grond twee getoogde vensters, waarin een schuifraam met tweeruits bovenlicht. Ontlastingsbogen in een lichtgekleurde baksteen. Ter hoogte van de zolder een drietal rondboognissen. De topgevels zijn afgedekt met een natuurstenen lijn, bekroond door een piron. In het tussenlid een tweetal rondboogdeuren, met hiertussen een klein éénruits raam. Aan weerszijden vensters met schuifraam. In de korte zuidelijke gevel aan de linkerzijde het uit 1888 daterende poortje dat wordt gevormd door een natuurstenen tympaan, ondersteund door twee vaasvormige elementen. Deze rusten op bakstenen pilasters, versierd met natuurstenen diamantkoppen en kapitelen. Hiertussen een segmentboog met een natuurstenen sluitsteen, waarop de tekst "A.D. 1888". De ingang wordt gevormd door een vleugeldeur met panelen, voorafgegaan door een lage bakstenen stoep. In het tympaan een sculptuur van beeldhouwer H. van der Geld, voorstellende een engel, die in zijn uitgestrekte handen een lauwerkrans en palmtak vasthoudt. Rechts van de engel een arts met patiënt, links een ziekenverzorger aan bed. Rechts van de poort een tweetal kleine vensters met éénruits raam. In de oostelijke gevel links in de topgevel op zolderniveau een rond venster, hieronder een dichtgemetseld getoogd venster. In het midden gaat de oostgevel schuil achter een moderne éénlaags aanbouw onder plat. Rechts de rouwkapel. Hierin een drietal rondboogvensters, waarvan het middelste later is dichtgemetseld.
Waardering.
Het lijkenhuis met rouwkapel is van algemeen belang. Het object is van cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van een sociaaleconomische en geestelijke ontwikkeling: het lijkenhuis met rouwkapel vormt als onderdeel van het Groot Ziekengasthuis, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de Middeleeuwen, een belangrijke illustratie van de met name op de armere bevolking gerichte medische zorg in 's-Hertogenbosch. Het object bezit architectuurhistorische waarde door de neo-renaissancestijl en door de bijzondere detaillering, met name van het in de zuidgevel opgenomen neo-renaissance poortje met sculptuur van H. van der Geld. Deze sculptuur bezit dan ook kunsthistorische waarde vanwege de plaats die zij inneemt binnen het oeuvre van deze belangrijke negentiende-eeuwse beeldhouwer. Het lijkenhuis met rouwkapel bezit ensemblewaarde als essentieel onderdeel van het Groot Ziekengasthuiscomplex, dat cultuurhistorisch en architectuurhistorisch van nationaal belang is. Het lijkenhuis met rouwkapel is tot slot van belang vanwege functionele en typologische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The MORTUARY together with FUNERAL CHAPEL belonging to the Groot Ziekengasthuis is situated directly to the east of the hospital complex and cloister (Complex component 1) on the south-eastern corner of the hospital grounds. This building - which originally had a larger footprint - was known as the Sint Josephpaviljoen. It was built in 1888 and initially housed a polyclinic with an adjoining mortuary and funeral chapel. In 1938 an extension with a flat roof and a new entrance to the waiting room was added to the east side. In the post-war period the building volume was halved, because the southern half of the building, which contained the polyclinic, a sewing room and a vestibule, was demolished. The entrance section in the south facade, formed by a gatehouse with a relief by sculptor H. van der Geld, was incorporated into the new southern gable end. The building exhibits elements of neo-renaissance style.
Description.
The building has a roughly rectangular plan and comprises one storey. It is composed of two building sections beneath a gently sloping gabled roof, with between them a lower connecting section with a flat roof. On the west side a building section placed transversely to this beneath a gabled roof and a modern extension with a flat roof. Profiled brick gutter. The facades of the building are built of brick, with courses in facing brick. Hardstone plinth. In the west facade of the mortuary wrought-iron ornamental wall anchors. The west facade is constructed from two slightly projecting gable-end facade sections on both corners, with between them a lower, straight-ended connecting section. The facade division of both corner projections is identical: on the ground floor two arched windows, in which a sash window with two-light fanlight. Relief arches in light-coloured brick. At attic level three semicircular arched openings. The gable ends are topped with a natural stone line, crowned by a finial. In the connecting section two semicircular arched doors, with between them a small single-light window. On either side windows with sash frame. In the short southern facade on the left side the gatehouse dating from 1888 formed by a natural stone tympanum, supported by two urn-shaped elements. These rest on brick pilasters, decorated with natural stone diamond patterns and capitals. Between them a segmental arch with a natural stone keystone, inscribed with the text "A.D. 1888". The entrance is formed by a double door with panels, preceded by a low brick step. In the tympanum a sculpture by sculptor H. van der Geld, depicting an angel, holding a laurel wreath and palm frond in his outstretched hands. To the right of the angel a doctor with patient, to the left a nurse at a bed. To the right of the gate two small windows with single-light window. In the eastern facade on the left in the gable end at attic level a round window, below it a bricked-up arched window. In the middle the east facade is concealed behind a modern single-storey extension with a flat roof. On the right the funeral chapel. In it three semicircular arched windows, the middle one later bricked up.
Valuation.
The mortuary with funeral chapel is of general importance. The object is of cultural-historical importance as a particular expression of a socio-economic and spiritual development: the mortuary with funeral chapel, as part of the Groot Ziekengasthuis, whose history dates back to the Middle Ages, provides an important illustration of the medical care directed especially at the poorer population in 's-Hertogenbosch. The object possesses architectural-historical value through the neo-renaissance style and through its particular detailing, notably the neo-renaissance gatehouse incorporated in the south facade with sculpture by H. van der Geld. This sculpture also possesses art-historical value because of the place it holds within the oeuvre of this important nineteenth-century sculptor. The mortuary with funeral chapel possesses ensemble value as an essential component of the Groot Ziekengasthuis complex, which is of national cultural-historical and architectural-historical importance. Finally, the mortuary with funeral chapel is important because of its functional and typological rarity.
Nearby in the register
- Woonhuis, Nieuwstraat 26Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwstraat 32Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwstraat 24Woonhuisunder 1 mi
- Ziekenhuis, Burgemeester Loeffplein 70 EGezondheidszorgunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.