Rijksmonumentenregister · Netherlands
Complex hofjeswoningen
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1930 - 1935
- Address
- Mgr. Prinsenstraat 39, 5211 LN 's-Hertogenbosch (and others)
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68735, 5.31205
- Part of complex
- 522419
- Monument number
- 522421
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Het blok met BOVENWONINGEN en BENEDENWONINGEN is gelegen in een tweelaags blok met woonhuizen aan de Mgr. Prinsenstraat, dat de noordelijke afsluiting van het Sint Jacobshofje vormt en de hoek met de Bethaniëstraat. Dit blok is hoger opgetrokken dan de overige bebouwing in het hofje. De woningen werden omstreeks 1930 (het meest westelijke woonhuis in 1935) gebouwd, naar ontwerp van architect C.M. Evers, in een regionale variant van de Amsterdamse School stijl. Opdrachtgever was de Rooms-Katholieke parochie Sint Jacob. De benedenwoningen hebben aan de zijde van de Mgr. Prinsenstraat een ondiepe voortuin.
Omschrijving.
Het woonblok heeft een globaal L-vormige plattegrond, met een afgeschuinde hoek op de hoek Mgr. Prinsenstraat - Bethaniëstraat. De woningen tellen twee bouwlagen onder een geknikt schilddak en tweeënhalve bouwlaag onder schilddak, gedekt met verbeterde Hollandse pannen. Dakkapellen in de schilden boven voor- en achtergevel. Bakgoot. In het midden van het bouwblok een hoger opgetrokken gedeelte onder dwarsgeplaatst zadeldak, waarin de toegangspoort tot de binnenplaats van het hofje. De gevels zijn opgetrokken in baksteen.
De voorgevel (noordgevel) heeft in het midden aan de zijde van de Mgr. Prinsenstraat een hoger opgetrokken risaliet met topgevel, waarin de poort naar het binnenpleintje. Deze poort bestaat uit twee door een rondboog met sluitsteen geopende doorgangen, waarin een overkluizing met bakstenen kruisgewelven. In de pijlers en zijmuren van de poort zijn geglazuurde bakstenen toegepast. Aan weerszijden van de poort uitgebouwde trappenhuizen onder tentdakjes. Hierin een met tegels beklede buitentrap, leidend naar de ingangen van de bovenwoningen. De opening naar het trappenhuis wordt aan de bovenzijde afgesloten door trapsgewijs overstekende bakstenen. Hierop aansluitend een hoog, verticaal element, bestaande uit glazen bouwstenen. De woningen boven de poort hebben in de voorgevel rechtgesloten kruisvensters met vooruitspringende bovenlichten, waarin een kleine roedenverdeling. Vensters voorzien van onderluiken. Boven in de topgevel een tweetal kleine, ronde vensters. De woningen aan weerszijden van de poort hebben op de begane grond en eerste verdieping ter hoogte van de salons, driezijdige erkers, waarin ramen met glas-in-lood bovenlichten. Ingangspartijen bestaande uit houten paneeldeuren met negenruits raam en bovenlicht, waarin glas-in-lood. De woningen op de hoek Mgr. Prinsenstraat - Bethaniëstraat (Mgr. Prinsenstraat 59/-59a - Bethaniëstraat 1/3-5) hebben op de begane grond en eerste verdieping, ter plaatse van de salons rechtgesloten vensters met schuifraam en glas-in-lood bovenlicht. Op de tweede verdieping kleinere vensters met drieruits raam. Ter plaatse van de badkamers/toiletten kleine vensters met valraam. In de afgeschuinde hoek, bij de woningen een driezijdige erkerachtige uitbouw ter plaatse van de salons, waarboven op de tweede verdieping een balkon. Op de hoeken hiervan decoratief metselwerk. De erker is voorzien van kruisvensters met vooruitspringend glas-in-lood bovenlicht, in de zijmuren van de erker smallere schuifvensters met glas-in-lood bovenlicht. In de afgeschuinde hoek is de gevel op de hoeken voorzien van een in glazen bouwstenen uitgevoerd verticaal element. Dit bouwdeel wordt afgesloten door een woning met erker op de begane grond en verdieping. In het dakvlak drie dakkapellen met meerruitsvensters, afgesloten door een tentdakje (Bethaniëstraat 5/7).
De westelijke kopgevel van het blok loopt door in de Diezewand. Hierin op de begane grond een moderne erker met lessenaardak ter plaatse van de woonkamer. Links hiervan en op de begane grond en eerste verdieping schuiframen met glas-in-lood bovenlicht (op de begane grond is het glas-in-lood verwijderd). De sober uitgevoerde achtergevel (zuidgevel) is in het midden hoger opgetrokken en wordt hier afgesloten door een topgevel met vlechtingen. Op de eerste verdieping van de woningen boven de poort een balkon. Dubbele, nieuwe beglaasde balkondeuren met zij- en bovenlicht. Hierboven, op de tweede verdieping rechtgesloten kruisvensters. Ter hoogte van de zolder twee kleine ronde vensters. De woningen aan weerszijden van de poort hebben aan de achterzijde een deels één-, deels tweelaags uitbouw onder plat. Hierin rechtgesloten kruisvensters. Ter plaatse van de keuken een paneeldeur met zij- en bovenlichten. Links, respectievelijk rechts hiervan een dubbele, beglaasde -moderne- tuindeur, met zij- en bovenlichten. De achtergevel van de woning in de noordwesthoek gaat gedeeltelijk schuil achter een tweelaags aanbouw onder plat. Links hiervan, op de begane grond een moderne tuindeur. Op de eerste verdieping een balkon. Dubbele beglaasde balkondeuren met zij- en bovenlichten. Glas-in-lood in de bovenlichten. Op de tweede verdieping, ter hoogte van een slaapkamer een driedelig venster met bovenlichten. Rechts hiervan een beglaasde paneeldeur, die toegang geeft tot het plat dak. Twee woningen zijn via een éénlaags aanbouw onder plat verbonden met het westelijke blok met woningen aan het hofje. Hierboven een balkon met moderne beglaasde deuren met zij- en bovenlicht. De woningen in de afgeschuinde hoek van het blok hebben aan de achterzijde een balkon. Beglaasde balkondeuren met zij- en bovenlicht. Inwendig is de indeling bij een aantal woningen gewijzigd. De meest westelijke woning toont nog in hoofdlijnen de oorspronkelijke indeling. Op de begane grond links de entree van de bovenwoning met trappenhuis, rechts de entree met achterliggende gang voor de benedenwoning. De benedenwoning heeft rechts van de gang twee kamers en suite met schuifdeur. In de aanbouw op de begane grond een keuken en een slaapkamer. De bovenwoning heeft een overeenkomstige indeling. Aan de voorzijde, boven de entree heeft de bovenwoning nog een kleine kamer. Op de bovenverdieping twee kleine kamers tegen voor- en achterzijde van het trappenhuis en twee grotere slaapkamers tegen de westgevel.
Waardering.
De woningen, behorend bij het Sint Jacobshofje, zijn van algemeen belang. De woningen bezitten cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaaleconomische ontwikkeling: zij vormen een goed voorbeeld van volkswoningbouw, gefinancierd door een Rooms-Katholieke parochie. Voorts illustreren zij een typologische ontwikkeling: zij vormen een goed voorbeeld van gesloten bebouwing rondom een gemeenschappelijke open ruimte, een karakteristieke vorm van volkswoningbouwcomplexen in de eerste helft van de 20ste eeuw en een actualisering van het hofjesthema in een historische binnenstad. De woningen hebben architectuurhistorische waarde vanwege de bijzondere, op de Amsterdamse School gebaseerde ornamentiek en vanwege het bijzondere materiaalgebruik. De woningen bezitten ensemblewaarde als essentieel onderdeel van het Sint Jacobshofje, dat cultuurhistorisch en architectuurhistorisch van nationaal belang is. De woningen zijn tot slot van belang vanwege de gaafheid van het exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The block with UPPER DWELLINGS and LOWER DWELLINGS is located in a two-storey block with residential houses on the Mgr. Prinsenstraat, which forms the northern closure of the Sint Jacobshofje and the corner with the Bethaniëstraat. This block is built higher than the other structures in the hofje. The dwellings were built around 1930 (the most westerly residential house in 1935), designed by architect C.M. Evers, in a regional variant of the Amsterdam School style. The client was the Roman Catholic parish Sint Jacob. The lower dwellings have a shallow front garden on the side of the Mgr. Prinsenstraat.
Description.
The residential block has a roughly L-shaped plan, with a chamfered corner at the corner of Mgr. Prinsenstraat - Bethaniëstraat. The dwellings comprise two storeys under a hipped roof and two-and-a-half storeys under a hipped roof, covered with improved Dutch tiles. Roof dormers in the hips above front and rear facade. Gutter. In the middle of the building block a higher section under a transversely placed gabled roof, containing the access gate to the courtyard of the hofje. The facades are built in brick.
The front facade (north facade) has in the middle on the side of the Mgr. Prinsenstraat a higher projection with a gable topped with a spire, containing the gate to the inner courtyard. This gate consists of two openings spanned by a rounded arch with keystone, containing a vault covered with brick cross vaults. Glazed bricks are applied in the pillars and side walls of the gate. On either side of the gate protruding staircases under small tent roofs. In these a tiled external staircase, leading to the entrances of the upper dwellings. The opening to the staircase is closed at the top by stepwise projecting bricks. Adjoining this a high, vertical element, consisting of glass bricks. The dwellings above the gate have in the front facade closed cross windows with projecting fanlights, containing a small glazing pattern. Windows provided with lower shutters. Above in the spire gable two small, round windows. The dwellings on either side of the gate have on the ground floor and first storey at the height of the living rooms, three-sided bay windows, containing windows with leaded-glass fanlights. Entrance sections consisting of wooden panel doors with nine-pane window and fanlight, containing leaded-glass. The dwellings on the corner of Mgr. Prinsenstraat - Bethaniëstraat (Mgr. Prinsenstraat 59/-59a - Bethaniëstraat 1/3-5) have on the ground floor and first storey, at the location of the living rooms closed windows with sash windows and leaded-glass fanlight. On the second storey smaller windows with three-pane window. At the location of the bathrooms/toilets small windows with drop window. In the chamfered corner, at the dwellings a three-sided bay-like projection at the location of the living rooms, above which on the second storey a balcony. On the corners of this decorative brickwork. The bay is provided with cross windows with projecting leaded-glass fanlight, in the side walls of the bay smaller sash windows with leaded-glass fanlight. In the chamfered corner the facade is at the corners provided with a vertical element executed in glass bricks. This building section is closed off by a dwelling with bay on the ground floor and storey. In the roof plane three roof dormers with multi-pane windows, closed off by a small tent roof (Bethaniëstraat 5/7).
The western gable end of the block continues in the Diezewand. In this on the ground floor a modern bay with pitched roof at the location of the living room. To the left of this and on the ground floor and first storey sash windows with leaded-glass fanlight (on the ground floor the leaded-glass has been removed). The soberly executed rear facade (south facade) is in the middle built higher and is here closed off by a gable topped with a spire with fishtail bargeboards. On the first storey of the dwellings above the gate a balcony. Double, new glazed balcony doors with side and fanlight. Above this, on the second storey closed cross windows. At the height of the attic two small round windows. The dwellings on either side of the gate have on the rear side a partly single-, partly two-storey extension under a flat roof. In this closed cross windows. At the location of the kitchen a panel door with side and fanlights. To the left and right of this a double, glazed modern garden door, with side and fanlights. The rear facade of the dwelling in the north-western corner is partly hidden behind a two-storey extension under a flat roof. To the left of this, on the ground floor a modern garden door. On the first storey a balcony. Double glazed balcony doors with side and fanlights. Leaded-glass in the fanlights. On the second storey, at the height of a bedroom a three-part window with fanlights. To the right of this a glazed panel door, which gives access to the flat roof. Two dwellings are connected via a single-storey extension under a flat roof with the western block of dwellings at the hofje. Above this a balcony with modern glazed doors with side and fanlight. The dwellings in the chamfered corner of the block have on the rear side a balcony. Glazed balcony doors with side and fanlight. Internally the layout of a number of dwellings has been altered. The most westerly dwelling still shows in main lines the original layout. On the ground floor to the left the entrance to the upper dwelling with staircase, to the right the entrance with rear-lying corridor for the lower dwelling. The lower dwelling has to the right of the corridor two rooms en suite with sliding door. In the extension on the ground floor a kitchen and a bedroom. The upper dwelling has a corresponding layout. To the front, above the entrance the upper dwelling still has a small room. On the upper storey two small rooms against the front and rear side of the staircase and two larger bedrooms against the west facade.
Valuation.
The dwellings, belonging to the Sint Jacobshofje, are of general interest. The dwellings possess cultural-historical value as a particular expression of a socio-economic development: they form a good example of workers' housing, financed by a Roman Catholic parish. Furthermore, they illustrate a typological development: they form a good example of closed development around a shared open space, a characteristic form of workers' housing complexes in the first half of the 20th century and an actualisation of the hofje theme in a historic city centre. The dwellings have architectural-historical value because of the particular ornamentation based on the Amsterdam School and because of the special use of materials. The dwellings possess ensemble value as an essential component of the Sint Jacobshofje, which is of national cultural-historical and architectural-historical importance. The dwellings are finally of significance because of the integrity of the exterior.
Nearby in the register
- Woonhuis, Sint Jacobshof 1Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Sint Jacobshof 21Woonhuisunder 1 mi
- Kerk, Jeroen Boschplein 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk, Bethaniestraat 4Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.