Rijksmonumentenregister · Netherlands
Koningsbergen
Wormer, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Opslag
- Function
- Pakhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897
- Address
- Lassiestraat 1, 1531 MG Wormer (Wormerland 27)
- Place
- Wormer
- Municipality
- Wormerland
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.49116, 4.80042
- Part of complex
- 522168
- Monument number
- 522170
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voor de gortpellerij-firma Gebroeders Laan in 1897 door de locale aannemer-architect Dirk Stam gebouwd PAKHUIS 'Koningsbergen' in Overgangsarchitectuur, deel uitmakend van het pellerijcomplex 'Mercurius'. Het ter plaatse van een ouder hiertoe afgebroken houten pakhuis gebouwde pand was in oorsprong bestemd voor de opslag van graan en naderhand door middel van een luchtbrug verbonden met de naastgelegen fabriek 'Mercurius'. Aan de andere zijde (W) ligt pakhuis Donau aangebouwd. Het met de lange representatieve gevel naar de rivier gekeerde pakhuis maakt deel uit van het gevarieerde industriële landschap langs de Zaanoevers waarin voedsel-, olie- en houtindustrie domineerden en vervoer over water een essentiële vestigingsvoorwaarde was.
Omschrijving
Omvangrijk, halfvrijstaand pakhuis op een rechthoekige plattegrond in rood/grauw bakstenen kruisverband opgetrokken in drie lagen onder een met gesmoorde holle pannen gedekt afgeknot half zadeldak. De gemetselde plint heeft een afzaat. In het metselwerk gele verblendstenen sierbanden en blokken. De tandlijsten zijn afwisselend in gele en rode steen. In de pilasters en lisenen muurankers met dubbele krul. De vensters zijn van ijzer.
De symmetrische voorgevel (Z) wordt door lisenen en pilasters geleed in negen traveeën van ongelijke breedte. De tweede, vijfde en achtste fungeren als risaliet, zijn hoger opgetrokken en hebben rudimentaire pilasters met in de top kleine, gemetselde pijlers, dezelfde als op de hoeken. De vijfde, middelste travee is de breedste en hoogste, en heeft in zwart reliëf tegen een achtergrond van gele verblendstenen, de naam van het pand.
De traveeën van de risalieten hebben op de begane grond en op de verdieping getoogde deuren en in de top gekoppelde rondboogvensters onder korfbogen. De overige traveeën hebben op de begane grond een meerruits rondboogvenster, daarboven een negenruits getoogd venster en op de bovenste bouwlaag een liggend zesruits venster. Tussen de begane grond en de verdiepingen is een bloktand uitgemetseld en boven de derde bouwlaag een tandlijst met afzaat. De linker zijgevel (W) grenst aan pakhuis 'Donau'. De afgetopte rechter zijgevel (O) is op vergelijkbare manier geleed als de voorgevel en telt vier traveeën met op de begane grond rondboogvensters in een spaarveld met bloktand en ook op de verdiepingen dezelfde vensters als in de voorgevel. De van afgeschuinde zijden voorziene topgevel wordt beëindigd door een getrapt fries.
De achtergevel (N) wordt aan het oog onttrokken door twee pellerijen van 'Mercurius' gebouwd in respectievelijk 1893 en 1900-1901. De smalle tussenruimte tussen deze twee panden en 'Koningsbergen' is in 1908 bebouwd.
De inwendige draagconstructie bestaat uit ronde gietijzeren kolommen, iets verbredend aan de top, die I-balken dragen. Tussen ligger en kolom een vierkante dekplaat. De kolommen verjongen per verdieping. De zolderverdieping heeft een draagconstructie van grenen stijlen.
Waardering
Het uit 1897 daterende pakhuis 'Koningsbergen' is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische alsook industrieel-archeologische en typologische waarde als historisch-functioneel onderdeel van het pellerijcomplex 'Mercurius' en als kenmerkend en merendeels gaaf bewaard voorbeeld van een grootschalig, laat 19de-eeuws opslaggebouw ten behoeve van de machinale gortpellerij met gebruik van stoomkracht, opgetrokken in een voor de bouwperiode karakteristieke architectuur waarin historiserende elementen met eigentijdse motieven gecombineerd zijn. Voorts van grote ensemblewaarde wegens de historisch-functionele en ruimtelijke samenhang met de naburige industriebebouwing langs de Zaan.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Warehouse 'Koningsbergen' built in 1897 for the barley-peeling firm Gebroeders Laan by local contractor-architect Dirk Stam in Transitional architecture, forming part of the pellery complex 'Mercurius'. Built on the site of an older wooden warehouse demolished for this purpose, the building was originally intended for the storage of grain and was subsequently connected by means of an air bridge to the adjacent factory 'Mercurius'. On the other side (W) warehouse Donau is adjoined. With its long representative facade facing the river, the warehouse forms part of the varied industrial landscape along the Zaan banks where food, oil and timber industries dominated and water transport was an essential condition for establishing businesses.
Description
A substantial, semi-detached warehouse on a rectangular floor plan built in red/grey brickwork in bond in three storeys under a hipped roof truncated and covered with hollow tiles. The mortared plinth has a weathering. In the brickwork yellow facing brick bands and blocks. The tooth courses are alternating in yellow and red stone. In the pilasters and lisenes wall anchors with double scroll. The windows are iron.
The symmetrical front facade (S) is articulated by lisenes and pilasters into nine bays of unequal width. The second, fifth and eighth function as risalits, are built higher and have rudimentary pilasters with small mortared piers at the top, the same as on the corners. The fifth, central bay is the widest and highest, and has in black relief against a background of yellow facing brick, the name of the building.
The bays of the risalits have arched doors on the ground floor and first storey and paired round-arched windows at the top under basket arches. The remaining bays have on the ground floor a multi-pane round-arched window, above it a nine-pane arched window and on the top storey a horizontal six-pane window. Between the ground floor and the storeys a tooth course is mortared and above the third storey a tooth course with weathering. The left side facade (W) is adjacent to warehouse 'Donau'. The truncated right side facade (E) is articulated in a similar manner to the front facade and has four bays with round-arched windows in a spandrel with tooth course on the ground floor and also on the storeys the same windows as in the front facade. The gable with chamfered sides is terminated by a stepped frieze.
The rear facade (N) is hidden from view by two pelleries of 'Mercurius' built in 1893 and 1900-1901 respectively. The narrow space between these two buildings and 'Koningsbergen' was built up in 1908.
The internal load-bearing structure consists of round cast-iron columns, slightly widening at the top, carrying I-beams. Between beam and column a square bearing plate. The columns diminish per storey. The attic storey has a load-bearing structure of pine posts.
Valuation
The warehouse 'Koningsbergen' dating from 1897 is of general importance for its architectural and cultural-historical as well as industrial-archaeological and typological value as a historically-functional component of the pellery complex 'Mercurius' and as a characteristic and largely well-preserved example of a large-scale, late 19th-century storage building for machine barley-peeling using steam power, built in an architecture characteristic for the building period in which historicising elements are combined with contemporary motifs. Furthermore of great ensemble value for the historically-functional and spatial coherence with neighbouring industrial buildings along the Zaan.
Nearby in the register
- DonauOpslagunder 1 mi
- MercuriusIndustrieunder 1 mi
- De KievitHandel en kantoorunder 1 mi
- MercuriusIndustrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.