Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fruitbewaarplaats, Waaldijk bij 3
Opijnen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Fruitbewaarplaats
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1900 - 1925
- Address
- Waaldijk bij 3, 4184 EK Opijnen (West Betuwe 25)
- Place
- Opijnen
- Municipality
- West Betuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.82997, 5.29262
- Part of complex
- 522034
- Monument number
- 522040
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "09. Zaltbommel (1875)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
De grote éénlaags van een, boven de voorgevel afgewolfd, schilddak voorziene FRUITSCHUUR (4), in oorsprong een vloedschuur, is gebouwd op een rechthoekige plattegrond. De oorspronkelijk rieten dakbedekking is momenteel grotendeels vervangen door golfplaten. De schuur is opgetrokken in baksteen, gemetseld in kruisverband.
De VOORGEVEL heeft een gepleisterde plint en in schuine zijden van de gevel vlechtingen in het metselwerk. De in het midden geplaatste dubbele deeldeur wordt afgesloten door een ellipsboog met hardstenen geboorte- en sluitstenen. Links van de deuren bevinden zich ter hoogte van het maaiveld drie halfrond afgesloten ontluchtingsopeningen met gepleisterde omlijstingen. Hierboven bevindt zich links een hoog gelegen oeuil-de-boeuf met een gietijzeren stalraam. Aan weerszijden van de deeldeuropening bevindt zich een staand halfrond venster met een meerruits gietijzeren raam. Rechts van de deeldeuren bevindt zich een door een korfboog afgesloten staldeurtje. Boven de deeldeuropening bevindt zich een grote door een korfboog afgesloten muuropening die voorzien is van dubbele luiken. De LINKER ZIJGEVEL bezit meerdere door luiken afgesloten ventilatieopeningen. Geheel rechts bevinden in een gepleisterd geveldeel een door een toog afgesloten kelderdeurtje en een onder de dakrand gelegen venster met een van een ruitvormige indeling voorzien raam. Links van de kelderdeur bevindt zich een kleine ventilatieopening van de achterliggende kelder.
De huidige ACHTERGEVEL bevat meerdere door segmentboogjes afgesloten vensters met ijzeren stalramen. De RECHTER ZIJGEVEL heeft links een door een toog afgesloten kelderdeurtje waarboven zich een door een segmentboogje afgesloten venster bevindt dat voorzien is van een ijzeren meerruits raam. De rest van de gevel bevat meerdere van luiken voorziene, deels uitgemetselde, ventilatieopeningen.
In het INTERIEUR bevinden zich onder meer nog twee (oorspronkelijk één) kelders met tongewelven aan de zuidzijde. De kelder aan de westzijde is onder meer als wijnkelder in gebruik geweest. In verband met de nieuwe functie van fruitschuur is een ingenieus koeling- en ventilatiesysteem aangebracht. Hiertoe werd het vloerniveau met circa 75 cm verlaagd. De hierdoor ontstane ruimte werd gedeeltelijk met water gevuld en hierover werd een nieuwe houten vloer gelegd met ruime openingen tussen de planken. Tevens werden in de zijgevels luikopeningen op vloerniveau aangebracht. Als gevolg van deze wijzigingen verkreeg men in de schuur een goede natuurlijke ventilatie en koeling: door het openen van de luiken ontstond er een luchtstroom over het water waardoor men naast koele lucht ook een bepaalde luchtvochtigheid verkreeg, waardoor het fruit minder snel uitdroogt.
Waardering
FRUITSCHUUR (4), oorspronkelijk gebouwd als vloedschuur dateert in de kern mogelijk uit de eerste helft van de negentiende eeuw.
- Van architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een zorgvuldig uitgevoerde vloedschuur, begin twintigste eeuw verbouwd tot fruitschuur voorzien van een koelingssysteem.
- Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van het complex gelegen aan de Waaldijk te Opijnen.
- Van cultuurhistorische waarde als zeldzaam voorbeeld van het type fruitschuur met koelingsysteem door middel van water van belang voor de functionele en typologische ontwikkeling van de fruitopslag die voortkomt uit de voor de Betuwe kenmerkende fruitteelt.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
The large single-storey FRUIT STORE (4), originally a flood store, provided with a hipped roof curved above the front facade, is built on a rectangular plan. The originally thatched roof covering is currently largely replaced by corrugated sheets. The store is constructed in brick, laid in Flemish bond.
The FRONT FACADE has a plastered plinth and in the slanted sides of the facade are herringbone patterns in the brickwork. The double half-doors placed in the middle are closed by an elliptical arch with ashlar voussoirs and keystones. To the left of the doors are located, at ground level, three semicircular-ended ventilation openings with plastered surrounds. Above these is located on the left a high oeil-de-boeuf with a cast-iron stable window. On either side of the half-door opening is a standing semicircular window with a multi-paned cast-iron frame. To the right of the half-doors is located a stable door closed by a basket arch. Above the half-door opening is a large wall opening closed by a basket arch provided with double shutters. The LEFT SIDE FACADE has several ventilation openings closed by shutters. At the far right are located in a plastered facade section a cellar door closed by a lintel and below the eaves a window with a diamond-pattern paned frame. To the left of the cellar door is located a small ventilation opening of the adjacent cellar.
The current REAR FACADE contains several windows closed by segmental arches with iron stable windows. The RIGHT SIDE FACADE has on the left a cellar door closed by a lintel, above which is located a window closed by a segmental arch provided with a multi-paned iron frame. The rest of the facade contains several ventilation openings with shutters, some filled in with brickwork.
In the INTERIOR are located, among others, two (originally one) cellars with barrel vaults on the south side. The cellar on the west side has been used, among other purposes, as a wine cellar. In connection with the new function as fruit store, an ingenious cooling and ventilation system was installed. For this purpose, the floor level was lowered by approximately 75 cm. The space thus created was partially filled with water, and over this a new wooden floor was laid with ample openings between the planks. Additionally, shutter openings were made in the side facades at floor level. As a result of these modifications, good natural ventilation and cooling were achieved in the store: by opening the shutters, an air current was created over the water, which meant that in addition to cool air, a certain humidity level was obtained, preventing the fruit from drying out too quickly.
Valuation
FRUIT STORE (4), originally built as a flood store, possibly dates from the core at the first half of the nineteenth century.
- Of architectural historical value as a good example of a carefully executed flood store, converted at the beginning of the twentieth century into a fruit store provided with a cooling system.
- Of urban planning value as part of the complex located on the Waaldijk in Opijnen.
- Of cultural historical value as a rare example of the type of fruit store with cooling system of importance for the functional and typological development of fruit storage arising from the fruit cultivation characteristic of Betuwe.
Nearby in the register
- Koetshuis(L), Waaldijk bij 3Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Landhuis, Waaldijk 3Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Gedenkteken(D6), Waaldijk bij 3Gedenktekenunder 1 mi
- Tuinmuur, Waaldijk bij 3Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.