Rijksmonumentenregister · Netherlands
Landhuis, Waaldijk 3
Opijnen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Landhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1849
- Address
- Waaldijk 3, 4184 EK Opijnen (West Betuwe 25)
- Place
- Opijnen
- Municipality
- West Betuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.82969, 5.29262
- Part of complex
- 522034
- Monument number
- 522035
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 9a. Sudholland. 13. Utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijing
LANDHUIS "Huize Uytterwaerde" (1) is gebouwd op een nagenoeg vierkante plattegrond en bestaat uit een souterrain, een bel-etage en een verdieping onder een afgeplat schilddak gedekt met rode geglazuurde Tuiles du Nord. Op de vier nokhoeken bevinden zich bakstenen schoorstenen met verdiepte vlakken en nog deels aanwezige schoorsteenborden. De gevels worden afgesloten door een bakstenen architraaflijst waarboven zich een bakgoot op uitgemetselde klossen bevindt. Het souterrain is gepleisterd terwijl de bel-etage en de verdieping opgetrokken zijn in schoon metselwerk, gemetseld in kruisverband. Tussen het souterrain en de bel-etage is een bakstenen waterlijst aangebracht.
De door strekken afgesloten vensters zijn, tenzij specifiek nader hieronder omschreven, over het algemeen voorzien van enkelruits schuiframen met twaalf-ruits van glas-in-lood voorziene bovenlichten. De vensters zijn merendeels voorzien van opgeklampte luiken. De lekdorpels van de vensters zijn overwegend uitgevoerd in baksteen.
De nagenoeg symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL is vijf traveeën breed waarbij de middelste travee licht risaleert. Deze middentravee bevat op de begane grond de in een portiek gelegen ingang die middels een hardstenen stoep te bereiken is. De portiek is voorzien van een in terrazzo uitgevoerde vloer en plint. De ingang bevat een fraaie dubbele paneeldeur met twee glasruiten waarvoor smeedijzeren raamhekken geplaatst zijn met nog enigszins door de Art Nouveau beïnvloede details. Het boven de deur gelegen bovenlicht heeft een acht-ruits indeling. De verdieping bezit een balkon op consoles met een balustrade van terra-cotta balusters tussen gemetselde hoekkolommen. Boven de openslaande balkondeuren bevindt zich een twaalf-ruits bovenlicht. De traveeën aan weerszijden bevatten ieder zowel op de begane grond als op de verdieping een venster met uitzondering van de linker travee die op de begane grond een vijfzijdige erker bezit met enkelruits schuiframen. Het bovenlicht van het erkerraam aan de voorzijde is voorzien van een twaalf-ruits indeling, de overige smallere bovenlichten zijn voorzien van een zes-ruits indeling. In het dakschild bevindt zowel ter hoogte van de tweede als van de vierde travee een van een plat dak voorziene dakkapel met dubbele acht-ruits draairamen.
Ter plaatse van het souterrain in de LINKER ZIJGEVEL bevinden zich op ongelijke hoogte geplaatste vensters. Ter plaatse van de keuken (links) bevinden zich twee vensters met zes-ruits schuiframen. Hiervoor bevindt zich een bordes waaronder een waterkelder gelegen is. Ongeveer in het midden van de gevel bevindt zich een lager gelegen deur met een vier-ruits raam. Rechts boven deze deur is een venster gelegen dat een boven de oudste kelders gelegen insteekkelder verlicht en voorzien is van een zes-ruits stolpraam. Uiterst rechts heeft de gevel een laag gelegen van diefijzers voorzien kleiner venster ter plaatse van de oudste kelders. De bel-étage, verdieping (dijkniveau) bezit twee vensters terwijl de eerste verdieping links één venster bezit. In het bovenliggende dakvlak bevindt zich een dakkapel als boven omschreven.
De ACHTERGEVEL van het souterrain heeft een indeling in drie traveeën. De middentravee bevat de fraaie tweede entree van het pand die voorzien is van een hardstenen stoep en traliewerk voor het bovenlicht en de zijlichten. Zowel onder het linker als het rechter zijlicht bevindt zich een hardstenen stichtingssteentje. Het linker steentje bevat de tekst HERBOUWD / 1911 / B EN H M / DEN OUDEN, het rechter steentje bevat de tekst P.H. DEN OUDEN 1849 waaronder twee takjes weergegeven zijn. Boven de entree bevindt zich een luifel. De bel-etage bezit in de linker travee een op consoles rustende houten erker met bovenliggende balkon. De erker bezit enkelruits schuiframen met meeruits bovenlichten. Op de verdieping bevinden zich openslaande balkondeuren met luiken. De bel-etage bezit in de middentravee twee smalle vensters met enkelruits ramen. Hierboven bevindt zich een groot venster met twee enkelruits ramen en twee zes-ruits bovenlichten. Tussen de midden- en rechter travee bevindt zich zowel op de bel-etage als de verdieping een smal deels blind uitgevoerd venster met een aan een bovenlicht herinnerend klein getralied toiletraampje. De rechter travee bezit zowel op de bel-etage als de verdieping een venster. In het bovenliggende dakschild bevinden zich twee dakkapellen als boven omschreven.
De vier traveeën brede RECHTER ZIJGEVEL bezit in het souterrain links een venster dat voorzien is van een zes-ruits stolpraam dat de achterliggende insteekkelder verlicht. Rechts bevinden zich dubbele tuindeuren waarboven een acht-ruits bovenlicht. De bel-etage heeft in het midden een zeer grote op bakstenen kolommen rustende houten erker met bovengelegen balkon die voorzien is van enkelruits schuiframen met negen-ruits bovenlichten. Opmerkelijk is het feit dat de ramen uitneembaar zijn zodat de erker in de zomer de functie van een veranda kan krijgen. Aan weerszijden van de erker bevindt zich een venster. De verdieping bezit ter plaatse van de erker twee dubbele balkondeuren, beide met een twaalf-ruits bovenlicht. In het bovenliggende dakvlak bevindt zich een dakkapel als boven omschreven.
Het pand bezit een bijzonder gaaf bewaard INTERIEUR. Het souterrain bevat nog de oorspronkelijke keuken die mogelijk nog geheel of ten dele uit het midden van de negentiende eeuw dateert met onder andere een betegelde lambrisering met voorstellingen van kinderspelen, een pomp en een hangschouw. Aan de dijkzijde bevinden zich meerdere kelders met kruisgewelven die mogelijk nog uit de zestiende, zeventiende of achttiende eeuw dateren met een hierboven liggende tweede laag kelders met een balkenzoldering die na de verbouwing van 1911 tot stand zijn gekomen. Aan de tuinzijde bevat het souterrain een zogenaamde burgemeesterskamer met een fraaie betimmerde lambrisering en een zogenaamde 'inglenook' d.w.z. een haardzitje, een typisch aan de Engelse landhuisarchitectuur ontleend element. Opmerkelijk aan de kamer zijn de vrijwel niet zichtbare in de lambrisering van de kamerwand aan de dijkzijde opgenomen deuren. De middelste deur geeft toegang tot een tussenruimte die op haar beurt weer via een deurtje toegang geeft tot een tweebeukige kelder met kruisgewelven. Achter de twee overige deuren in de achterwand bevinden zich kasten. De vloer van de hal in het souterrain is voorzien van een zwart met okerkleurige betegeling met aan de rand een meandermotief, de wanden hebben een lambrisering met witte biseauté-tegels. Het trappenhuis met bordestrap verkeert nog in de oorspronkelijke staat. Op de bel-etage bevinden zich onder andere een tochtpui met glas-in-lood tussen vestibule en hal, een schouw in de hal met cloisonné-tegels alsmede betimmerde lambriseringen. De kamers en suite zijn onder andere voorzien van betimmerde lambrizeringen, een houten schouw met getordeerde zuiltjes en pilasters met cannelures. De schouw en kamerwand aan de zijde van de achtergevel bevatten gobelin-achtige wandbespanningen met onder andere voorstellingen van jachttaferelen. De verdieping bevat onder meer deuromlijstingen met Art Nouveau motieven, diverse marmeren schoorsteenmantels en een grote fraai betegelde badkamer. Diverse toiletruimten in het pand zijn voorzien van tegels met Art Nouveau motieven.
Waardering
LANDHUIS "Huize Uytterwaerde" (1) uit 1911, opgetrokken in de Nieuw-Historiserende stijl waarbij in het opvallend gaaf bewaard gebleven interieur zowel sprake is van door de Art Nouveau beïnvloede detaillering als van aan de Engelse landhuisarchitectuur ontleende elementen.
- Van architectuurhistorische waarde vanwege de gaaf bewaarde hoofdvorm, de nagenoeg gave detaillering en het materiaalgebruik. Huize Uytterwaerde vormt een goed en rijk uitgevoerd voorbeeld van een aanzienlijke villa met Nieuw Historiserende kenmerken uit de vroege twintigste eeuw. Het interieur van het huis Uytterwaerde is uitzonderlijk gaaf bewaard gebleven, waarvan de diverse onderdelen kunst- en bouwhistorische waarde bevatten.
- Van stedenbouwkundige waarde als hoofdobject van het complex gesitueerd aan de voet van de oostzijde van de Waaldijk.
- Van cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een steenfabrikantenwoning, die tevens tijdelijk dienst heeft gedaan als gemeentehuis voor de voormalige gemeente Est en Opijnen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
LANDHOUSE "Huize Uytterwaerde" (1) is built on an approximately square floor plan and consists of a basement, a principal floor and a first floor under a flat hipped roof covered with red glazed Tuiles du Nord. On the four ridge corners there are brick chimneys with recessed planes and partly surviving chimney boards. The facades are terminated by a brick architrave moulding above which a brick gutter on corbelled courses is located. The basement is plastered while the principal floor and the first floor are built in fair-faced brickwork, laid in cross bond. Between the basement and the principal floor a brick drip moulding has been installed.
The windows, closed off by brackets, are, unless specifically described further below, generally provided with single-pane sash windows with twelve-pane leaded glass-in-lead fanlight. The windows are mostly provided with hinged shutters. The window sills are predominantly executed in brick.
The approximately symmetrically arranged FRONT FACADE is five bays wide with the central bay projecting slightly. This central bay contains on the ground floor the entrance located in a portico which is reached by a stone step. The portico is provided with a floor and plinth executed in terrazzo. The entrance contains a fine double panelled door with two glass panes in front of which wrought-iron window grilles are placed with details still somewhat influenced by Art Nouveau. The fanlight above the door has an eight-pane arrangement. The first floor has a balcony on consoles with a balustrade of terra-cotta balusters between moulded corner columns. Above the opening balcony doors is a twelve-pane fanlight. The bays on either side each contain both on the ground floor and on the first floor a window with the exception of the left bay which on the ground floor has a five-sided oriel with single-pane sash windows. The fanlight of the oriel window at the front is provided with a twelve-pane arrangement, the other narrower fanlights are provided with a six-pane arrangement. In the roof slope both at the level of the second and of the fourth bay there is a dormer window with a flat roof provided with double eight-pane casement windows.
At the level of the basement in the LEFT SIDE FACADE there are windows placed at unequal heights. At the level of the kitchen (left) there are two windows with six-pane sash windows. In front of these is a landing under which a water cellar is located. Approximately in the middle of the facade there is a lower-positioned door with a four-pane window. Above this door to the right is a window that illuminates an insert cellar located above the oldest cellars and is provided with a six-pane hopper window. At the far right the facade has a low-positioned smaller window provided with iron bars at the level of the oldest cellars. The principal floor, first floor (dike level) has two windows while the upper first floor to the left has one window. In the overlying roof slope is a dormer window as described above.
The REAR FACADE of the basement has a division into three bays. The central bay contains the fine second entrance of the building which is provided with a stone step and grille work for the fanlight and the side lights. Both under the left and the right side light is a stone foundation stone. The left stone contains the text REBUILT / 1911 / B AND H M / DEN OUDEN, the right stone contains the text P.H. DEN OUDEN 1849 under which two sprigs are depicted. Above the entrance is a canopy. The principal floor has in the left bay a wooden oriel resting on consoles with overlying balcony. The oriel has single-pane sash windows with multi-pane fanlights. On the first floor are opening balcony doors with shutters. The principal floor has in the central bay two narrow windows with single-pane windows. Above this is a large window with two single-pane windows and two six-pane fanlights. Between the central and right bay is on both the principal floor and the first floor a narrow partly blind executed window with a small barred toilet window reminiscent of a fanlight. The right bay has on both the principal floor and the first floor a window. In the overlying roof slope are two dormer windows as described above.
The four bays wide RIGHT SIDE FACADE has in the basement on the left a window that is provided with a six-pane hopper window that illuminates the underlying insert cellar. On the right are double garden doors above which an eight-pane fanlight. The principal floor has in the centre a very large wooden oriel resting on brick columns with overlying balcony which is provided with single-pane sash windows with nine-pane fanlights. Remarkable is the fact that the windows are removable so that in summer the oriel can function as a veranda. On either side of the oriel is a window. The first floor has at the level of the oriel two double balcony doors, both with a twelve-pane fanlight. In the overlying roof slope is a dormer window as described above.
The building possesses a particularly well-preserved INTERIOR. The basement contains the original kitchen which possibly still dates entirely or in part from the middle of the nineteenth century with among other things tiled wainscoting with representations of children's games, a pump and a hanging hood. On the dike side are several cellars with cross vaults which possibly still date from the sixteenth, seventeenth or eighteenth century with a second layer of cellars lying above them with a beam floor that were created following the 1911 renovation. On the garden side the basement contains a so-called mayor's room with fine timber wainscoting and a so-called 'inglenook' that is a hearth seat, a typical element borrowed from English country house architecture. Remarkable about the room are the virtually invisible doors incorporated into the wainscoting of the room wall on the dike side. The middle door provides access to an intermediate space which in turn provides access via a small door to a two-aisle cellar with cross vaults. Behind the two other doors in the rear wall are cupboards. The floor of the hall in the basement is provided with black and ochre-coloured tiling with a meander motif at the edge, the walls have wainscoting with white bevelled tiles. The staircase with landing stair is still in its original state. On the principal floor are among other things a draught vestibule with leaded glass-in-lead between vestibule and hall, a chimneypiece in the hall with cloisonné tiles as well as timber wainscoting. The rooms en suite are among other things provided with timber wainscoting, a wooden chimneypiece with twisted columns and pilasters with fluting. The chimneypiece and room wall on the side of the rear facade contain tapestry-like wall coverings with among other things representations of hunting scenes. The first floor contains among others door surrounds with Art Nouveau motifs, various marble chimney mantels and a large finely tiled bathroom. Various toilet rooms in the building are provided with tiles with Art Nouveau motifs.
Appraisal
LANDHOUSE "Huize Uytterwaerde" (1) from 1911, built in the Neo-Historical style with in the remarkably well-preserved interior both Art Nouveau influenced detailing and elements borrowed from English country house architecture.
- Of architectural-historical value because of the well-preserved main form, the nearly intact detailing and the use of materials. Huize Uytterwaerde forms a good and richly executed example of a substantial villa with Neo-Historical characteristics from the early twentieth century. The interior of the Uytterwaerde house has been preserved in an exceptionally well-preserved condition, of which the various components contain art and architectural-historical value.
- Of urban planning value as the main object of the complex situated at the foot of the east side of the Waaldijk.
- Of cultural-historical value as an example of a brick manufacturer's dwelling, which has also temporarily served as town hall for the former municipality of Est en Opijnen.
Nearby in the register
- Gedenkteken(D6), Waaldijk bij 3Gedenktekenunder 1 mi
- Tuinmuur, Waaldijk bij 3Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Fruitbewaarplaats, Waaldijk bij 3Boerderijunder 1 mi
- Koetshuis(L), Waaldijk bij 3Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.