Rijksmonumentenregister · Netherlands
Sluis, Wilhelminasluis bij 3
Andel, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Sluis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897
- Address
- Wilhelminasluis bij 3, 4281 TW Andel (Altena 30)
- Place
- Andel
- Municipality
- Altena
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.79428, 5.04843
- Monument number
- 521382
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "11. Brakel (1875)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
SLUIS in 1897 in Ambachtelijk-traditionele trant gebouwd naar model van een vanaf 1808 in zwang zijnd type waaiersluis. Rond 1900 werden Maas en Waal gescheiden door het graven van de Bergse Maas en de aanleg van een afsluitdijk in de Maas bij Andel. In de afsluitdijk kwam de Wilhelminasluis te liggen. Ter herinnering aan de voltooiing van dit belangrijke waterstaatkundige project werd een gedenksteen in Art Nouveau-stijl opgericht en in 1904 door H.M. de Koningin onthuld. Het monument ligt langs de weg op de dam aan Gelderse zijde. De noordzuid gerichte sluis bestaat uit twee delen met over de zuidelijke sluisdeuren een van elders herplaatste brug waarover de verbindingsweg van Noord-Brabant naar Gelderland loopt. De sluizen zijn uniek vanwege de nog steeds in gebruik zijnde waaiervlotdeuren die zowel hoog Maas- als Waalwater kunnen keren. Zij verkeren materieel en functioneel in uitstekende staat en kunnen nog steeds handmatig worden bediend. Ten behoeve van de elektrische bediening zijn bedieningshuisjes geplaatst.
Omschrijving.
Het muurwerk van de sluis bestaat uit in staand verband gemetselde machinale rode baksteen en is op de hoeken verstevigd met hardstenen blokken. Elk deel van de sluis heeft twee ijzeren waaiervlotdeuren met ijzeren klinknagels. In gesloten toestand vormen de deuren twee puntdeuren, elk voorzien van een waaier. De waaier draait weg in de waaierkas die de vorm heeft van een kwart cilinder. Een vorm die aan de bovenzijde van de waaierkas herkenbaar is en waarbij een nog steeds functionerend gietijzeren windwerk met tandwielen ligt voor het openen en sluiten van de deuren bij gelijke waterstand. Op elk sluishoofd is een dergelijk instrumentarium bij de waaierkas aanwezig. Verder staat er een blokvormig bedieningshuisje voor het instrumentarium van de elektrische bediening. De bouwsels zijn opgetrokken in rode strekken onder een zadeldak met zwarte betonnen pannen. Aan drie zijden een vierruitsvenster, aan één zijde een deur. Aan beide zijden kan de sluis door middel van twee houten schotbalkdeuren in hardstenen sponningen worden afgesloten.
Waardering.
De sluis is van algemeen belang. Het object heeft cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een waterstaatkundige en technische ontwikkeling. Het is verder van belang als uniek voorbeeld van een waaiervlotsluis. Het heeft architectuurhistorische waarde als gaaf voorbeeld van een ambachtelijk-traditionele bouwtrant. De sluis heeft ensemblewaarde vanwege de historische en landschappelijke samenhang met de omliggende waterwegen. De sluis is bijzonder gaaf bewaard gebleven en zeer zeldzaam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
LOCK built in 1897 in a craft-traditional manner according to a model of a fan-type lock in use since 1808. Around 1900 the Maas and Waal were separated by the excavation of the Bergse Maas and the construction of a closure dam in the Maas at Andel. The Wilhelminasluis came to be located in the closure dam. In commemoration of the completion of this important water management project, a memorial stone in Art Nouveau style was erected and unveiled in 1904 by H.M. the Queen. The monument stands along the road on the dam on the Gelderland side. The north-south oriented lock consists of two sections with a bridge relocated from elsewhere above the southern lock gates, over which the connecting road from North Brabant to Gelderland runs. The locks are unique because of the still-functioning fan-float doors that can hold back both high Maas and Waal water. They are in excellent material and functional condition and can still be manually operated. Control houses have been installed for electric operation.
Description.
The masonry of the lock consists of machine-made red brickwork laid in stretcher bond and is reinforced at the corners with ashlar blocks. Each section of the lock has two iron fan-float doors with iron rivets. When closed, the doors form two pointed doors, each fitted with a fan. The fan swings away into the fan case which has the shape of a quarter cylinder. A form which is recognisable at the top of the fan case and in which a still-functioning cast-iron mechanism with gears lies for opening and closing the doors at equal water level. Such instrumentation is present on each lock head at the fan case. Furthermore, there is a block-shaped control house for the instrumentation of the electric operation. The structures are built in red brick under gabled roofs with black concrete tiles. On three sides a four-light window, on one side a door. On both sides the lock can be closed by means of two wooden stop-plank doors in ashlar embedments.
Valuation.
The lock is of general importance. The object has cultural-historical value as a special expression of a water management and technical development. It is moreover of importance as a unique example of a fan-float lock. It has architectural-historical value as an intact example of a craft-traditional building method. The lock has ensemble value because of the historical and landscape coherence with the surrounding waterways. The lock has been preserved in particularly good condition and is very rare.
Nearby in the register
- Gedenkteken(D6), BY Van Heemstraweg Poederoijensehoek (Altena 30)Gedenktekenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Tussenstelling aan de Nieuwendijk ZaltbommelFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Fort, vesting en -onderdelen, Tussenstelling aan de Nieuwendijk ZaltbommelFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
- Kerk, Kerkstraat 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.