Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bankgebouw, Noordstraat 123
Tilburg, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Bankgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1910
- Address
- Noordstraat 123, 5038 EH Tilburg (and others)
- Place
- Tilburg
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.55742, 5.08134
- Monument number
- 521192
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1889 map "Manoeuvreerkaart der 3de Divisie Infanterie in 1889 op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het Neo-Renaissance pand werd in 1910 gebouwd als BANKGEBOUW MET BOVENWONING en is gesitueerd op de hoek van een vijfsprong. Het pand werd ontworpen door C.F. van Hoof in opdracht van het bestuur voor de Vereniging Tilburgse Spaarbank. Het pand is in de jaren negentig van de 20ste eeuw inwendig verbouwd.
Omschrijving
Het tweelaagse deels onderkelderde hoekpand heeft een L-vormige plattegrond. De gevels zijn opgetrokken uit machinale baksteen met decoratieve elementen van hardsteen en zandsteen en gekrulde smeedijzeren sierankers. Op de zadeldaken liggen leien in Maasdekking. De afgeschuinde hoek aan de vijfsprong wordt geaccentueerd door een drielaagse toren met spits. Aan weerskanten hiervan bevinden zich vijf traveeën, waarvan de twee hoektraveeën worden bekroond door een trapgevel. De gevel is ter plaatse van de toren aan de rechterzijde, de Noordstraatgevel, met de beide entrees rijker gedetailleerd. De gevel aan de Noordstraat heeft een basement van hardsteen uitgevoerd in rustica, dat aan de Korte Schijfstraat is van baksteen. De toren heeft schuiframen; de overige vensters zijn uitgevoerd als kruiskozijn. Alle bovenlichten zijn voorzien van glas-in-lood en gekanteelde en gekrulde loodslabjes. Onder de ramen bevindt zich een cordonlijst van hardsteen. Ter hoogte van de onder-, wissel- en bovendorpels bevinden zich zandstenen speklagen.
Boven de torenramen van de begane grond bevinden zich rondbogen, op de etage segmentbogen en elders korfbogen. Er bevindt zich baksteenmozaïek in de boogvullingen. De bogen in de Korte Schijfstraat zijn van bruine baksteen zoals de gevel. Die aan de Noordstraat zijn van rode baksteen evenals de neggen en hebben een gedecoreerde sluitsteen, met een zogeheten "muntenrandje". Tussen de etages bevindt zich een smalle rand siermetselwerk gevat tussen gele baksteen. Ter hoogte van de toren bevindt zich hier een marmermozaïek van lichtgrijs met zwarte belettering. De naam "Vereeniging Tilburgsche Spaarbank" is aldus vereeuwigd. Bijzonder is hier de oorspronkelijke in de muur verzonken zinken regenpijp, voorzien van zigzagdecoratie. De gevel van de Korte Schijfstraat is sober: links op de begane grond is een blind raam. Hierachter bevond zich de kluis. De etage heeft eenzelfde vensterindeling als op de begane grond. In de trapgevel bevinden zich twee schuiframen en een oculus, het geheel bekroond door een sierkogel. Naast de trapgevel bevindt zich een gootlijst op klosjes. In het dakvlak bevinden zich twee dakkapellen onder schilddak. Naast de hoektoren staat een dakkapel onder zadeldak met bakstenen omlijsting, trapgevel met overhoekse pinakel en sierkogel.
De zeshoekige toren heeft drie halfronde balkons met een zandstenen kuip en een smeedijzeren balustrade. Het zeszijdige tentdak wordt onderbroken door een opengewerkt klokkentorentje met een uivormige spits. In de hoektraveeën van de Noordstraat bevinden zich de beide paneeldeuren onder segmentboog. De teakhouten vleugeldeuren hebben een driedelig glas-in-loodboven licht met sierlatei en segmentboogjes, alles gevat onder één segmentboog. Op de etage boven de deuren bevindt zich een kruiskozijn met zijramen waarboven respectievelijk een segmentboog en rondboogjes. Rond de zijramen en tussen de vensters van de etage is siermetselwerk van het type "Dordtse gevel" toegepast. De trapgevel boven de ingangspartij is voorzien van diamantkoppen waarboven een hoog middenraam en lagere zijramen. De trapgevel is voorzien van een pinakel en wordt bekroond door een zandstenen leeuw met het Tilburgse wapenschild. Boven de gootlijst tussen trapgevel en toren bevinden zich drie dakkapellen.
De middelste heeft een bakstenen omlijsting met trap, pinakel en sierkogel. De zijgevel aan de zijde van de Noordstraat is blind. In de andere zijgevel bevindt zich een driedelige pui met paneeldeur en zij- en bovenramen onder een segmentboog. Op de etage bevindt zich een loggia met opengewerkte bakstenen balustrade. Hierboven bevindt zich een dakkapel met schilddak.
Waardering
Het voormalige bankgebouw is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een sociaal-economische ontwikkeling, namelijk de stichting van gebouwen voor nieuwe functies in het bestaande stedelijk weefsel en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het kantoorgebouw. Het heeft architectuurhistorische waarde vanwege de stijl en de plaats in het oeuvre van de architect. Tevens is het waardevol vanwege het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek, in het bijzonder de torenachtige hoekoplossing welke het stadsbeeld ter plaatse van de vijfsprong een bijzonder accent geeft. Het object heeft ensemblewaarde als onderdeel van een groter geheel, dat cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van nationaal belang is. Het gebouw is belangrijk vanwege de gaafheid van het exterieur en in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de stedelijke omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Neo-Renaissance building was constructed in 1910 as a BANK BUILDING WITH FLAT ABOVE and is situated at the corner of a five-way junction. The building was designed by C.F. van Hoof on commission of the board of the Tilburgse Spaarbank Association. The building was internally renovated in the nineteen-nineties of the 20th century.
Description
The two-storey partly cellaraged corner building has an L-shaped ground plan. The facades are constructed of machine-made brick with decorative elements of stone and sandstone and curled wrought-iron wall anchors. The gabled roofs are covered with slate in Dutch bond. The chamfered corner at the five-way junction is accentuated by a three-storey tower with a spire. On either side of this there are five bays, of which the two corner bays are crowned by a stepped gable. The facade at the location of the tower on the right side, the Noordstraat facade, with both entrances is more richly detailed. The facade on Noordstraat has a stone plinth executed in rustication, while that on Korte Schijfstraat is of brick. The tower has sash windows; the other windows are executed as cross windows. All fanlights are provided with leaded glass and chamfered and curled lead cames. Below the windows there is a stone string course. At the level of the sills, intermediate sills and lintels there are sandstone speckled bands.
Above the tower windows of the ground floor there are round arches, on the upper floor segmental arches and elsewhere basket arches. There is brick mosaic in the arch spandrels. The arches in Korte Schijfstraat are of brown brick like the facade. Those on Noordstraat are of red brick as are the voussoirs and have a decorated keystone, with a so-called "coin edging". Between the storeys there is a narrow band of decorative masonry set between yellow brick. At the height of the tower there is here a marble mosaic of light grey with black lettering. The name "Vereeniging Tilburgsche Spaarbank" is thus immortalized. Remarkable here is the original zinc downpipe set into the wall, provided with zigzag decoration. The facade of Korte Schijfstraat is austere: on the left on the ground floor is a blind window. Behind this was the vault. The upper floor has the same window arrangement as on the ground floor. In the stepped gable there are two sash windows and an oculus, the whole crowned by a decorative finial. Next to the stepped gable there is a gutter on brackets. In the roof plane there are two dormer windows under hipped roofs. Next to the corner tower stands a dormer window under a gabled roof with brick surround, stepped gable with corner pinnacle and decorative finial.
The hexagonal tower has three semicircular balconies with a sandstone basin and a wrought-iron balustrade. The hexagonal hipped roof is interrupted by an open-worked belfry with an owl-shaped spire. In the corner bays of Noordstraat there are both panel doors under a segmental arch. The teak-wood hinged doors have a three-part leaded glass fanlight with decorative jamb and segmental arches, all set under one segmental arch. On the upper floor above the doors there is a cross window with sidelights topped respectively by a segmental arch and round arches. Around the sidelights and between the windows of the upper floor decorative masonry of the "Dordrecht facade" type is applied. The stepped gable above the entrance section is provided with diamond rustications topped by a tall central window and lower sidelights. The stepped gable is provided with a pinnacle and is crowned by a sandstone lion with the Tilburg coat of arms. Above the gutter between stepped gable and tower there are three dormer windows.
The middle one has a brick surround with steps, pinnacle and decorative finial. The side facade on the Noordstraat side is blind. In the other side facade there is a three-part shopfront with panel door and side and top windows under a segmental arch. On the upper floor there is a loggia with an open-worked brick balustrade. Above this there is a dormer window with a hipped roof.
Valuation
The former bank building is of general importance. It has cultural-historical significance as an example of socio-economic development, namely the establishment of buildings for new functions in the existing urban fabric and as an example of the typological development of the office building. It has architectural-historical value because of the style and the place in the oeuvre of the architect. It is also valuable because of the special use of materials and the ornamentation, in particular the tower-like corner solution which gives the cityscape a special accent at the location of the five-way junction. The object has ensemble value as part of a larger whole that is of national importance culturally, architecturally and in urban planning terms. The building is important because of the integrity of its exterior and in relation to the structural and visual integrity of the urban environment.
Nearby in the register
- Complex NieuwlandstraatBijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Winkelwoning, Nieuwlandstraat 8Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwlandstraat 7Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Tuinstraat 112Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.