Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kapucijnenklooster/kerk/werkhuizen
Tilburg, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1880 - 1882
- Address
- Korvelseweg 165, 5025 JD Tilburg (and others)
- Place
- Tilburg
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.55168, 5.07390
- Part of complex
- 521077
- Monument number
- 521079
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
De Neo-barokke kerk behoort tot en is vastgebouwd aan het capucijnenklooster op nummer 165. De stijl grijpt terug op die van de achttiende eeuw. De kerk is gebouwd in 1880-1882 naar ontwerp van broeder Valenus van Deurne en heeft een voor deze orde zeldzame kruisvorm. Diverse beelden van het Heilig Hart van Maria in het gebouw en tegen de voorgevel wijzen haar aan als patrones van de kerk.
Omschrijving.
De eenbeukige kruisvormige kerk heeft een schip van zes traveeën, een rechtgesloten koor en transept van elk één travee. De kerk is opgetrokken uit machinale rode baksteen met zandsteengele baksteen speklagen en hoekblokken en decoratieve lijsten. Op de zadeldaken liggen leien in maasdekking. De plint en de geblokte en geprofileerde rondboogomlijsting van de centraal geplaatste hoofdingang zijn van hardsteen. Boven de dubbele paneeldeuren een halfrond paneel met straalvormige indeling. Hierboven een rondboognis met gekroond Mariabeeld, met Kind. Aan weerskanten een rondboognis. Boven het beeld een groot getoogd twaalfruits raam met glas-in-lood. In de top een oeil de boeuf en als bekroning een kruis. Het schip heeft een geleding met steunberen tussen de vier rondboogramen met gevorkte tracering, het transept met rondboograam en het koor zijn ongeleed. Links van de hoofdingang bevindt zich een eenlaagse aanbouw onder plat dak met keperboogfries en twee getoogde paneeldeuren. In deze ruimte bevond zich het missiemuseum. De zijgevel rechts is blind en sluit aan op het klooster. De opengewerkte dakruiter heeft vier topgevels en een achtzijdige naaldspits met leien in maasdekking. De ramen aan de hofzijde zijn dichtgezet. De achtergevel van de kapel is recht met een topgevel en sluit in een rechte lijn aan op de achtergevel van het klooster. Zowel op de begane grond als de verdieping bevinden zich twee getoogde ramen met kleine roedenverdeling, van respectievelijk de paterskapel en de bibliotheek. Een kleiner formaat raam bevindt zich onder de topgevel, die afgesloten wordt door een kruis.
De wanden zijn gepleisterd en wit geschilderd. Het kruisribgewelf van de kapel is van stucwerk en rust op gordelbogen met cassetten, opgaande van pilasters ter geleding van de muren. De rondboogramen hebben een geprofileerde omlijsting. Het donkere houtwerk van de kerk is geheel in Neo-barokstijl uitgevoerd.
De hoofdingang is voorzien van een rijkbewerkte houten omlijsting met zuilen. In een rondboog heffen twee armen zich op naar een kruis in een lauwerkrans. Daar boven het beeld van de gekruisigde Christus, met Maria en Johannes. De houten banken zijn voorzien van wit geëmailleerde nummers. Langs de wanden staan aan beide zijden drie biechtstoelen met halfronde plattegrond met zuiltjes. In de frontons boven elke deur verschillende scènes uit heiligenlevens. Daar boven Kruiswegstaties uit 1882, olieverf op doek in houten lijst met kruis. Links van de hoofdingang, in plaats van ramen, schilderijen op doek. Deze werden in 1907 geschilderd door T. Köhl ter gelegenheid van het zilveren jubileum van het klooster. Het zijn voorstellingen van: "Mirakel van het Heilig Sacrament door den H. Antonius", "H. Antonius vriend van God en de menschen". Verder: "H. Franciscus stichter van drie orden", "H. Franciscus zendt zijne volgelingen als missionarissen uit" en "H. Franciscus zegent stervende zijne geboortestad". Rechts van de ingang bevindt zich het polychrome levensgrote Piëtabeeld met tekst: "Moeder van Smarten bid voor ons". In het transept links een groot St. Jozefaltaar en rechts een altaar van het Heilig Hart van Maria. Hierbij een beeld van de H. Antonius en één van de H. Franciscus. In het rechter transept is bovenin een klein raam uitgespaard. Hierachter bevindt zich de kamer, van waar uit de mis gevolgd kon worden.
Het hoofdaltaar is het middelpunt van de kerk en maakt onlosmakelijk deel uit van de Neo-barokke architectuur. Het werd in 1887 vervaardigd door de broeders Adrianus der Kinderen en Urbald Jonkergouw. Aan weerskanten is een rondboogopening met een beeld van respectievelijk Petrus en Paulus, waardoor de paterskapel zichtbaar is. De openingen kunnen worden afgesloten met luiken. Boven het tabernakel een schildering uit 1888 van Christus in de hemel, in gesprek met Maria en de H. Franciscus geknield aan hun voeten. Het is een copie van Murillo's schilderij, "De Portiuncula-aflaat". In een rondboognis boven deze schildering een polychroom Mariabeeld. Aan de andere zijde van de koorluiken bevindt zich de paterskapel. Deze smallere en lagere ruimte is eveneens voorzien van kruisribben. De muren hebben een hoge houten lambrizering en er staan polychrome beelden van St. Joseph en Maria en een donker houten beeld van Johannes met de adelaar. Boven de kapel van de paters bevindt zich de bibliotheek, met een getoogde deur. De stolpvensters met kleppende bovenlichten zijn voorzien van koperen grepen. De boekenkasten en inrichting zijn geheel vernieuwd.
De kapconstructie bestaat uit een gordingenkap met spanten en met kruiselingse balken en hierin opgaand gestuct tongewelf.
Waardering.
De kloosterkerk is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorische waarde als voorbeeld van een geestelijke ontwikkeling, namelijk de bloei van orden en congregaties in de negentiende eeuw en is tevens van belang als voorbeeld van de laat-negentiende-eeuwse herschepping van het aloude capucijner kloostertype. Het is architectuurhistorisch van belang vanwege de stijl, het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek, toegepast binnen de uiterst eenvoudige, traditionale vormencanon van de capucijnerorde en tevens van kunsthistorisch belang door de samenhang tussen kerkruimte en inventaris. Het heeft ensemblewaarden vanwege de samenhang van klooster en economiegebouwen. Het is tevens van belang in samenhang met de gaafheid van de stedelijke omgeving. De kerk is door de gaafheid van het interieur uiterst zeldzaam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The Neo-baroque church is attached to and built-in with the Capuchin monastery at number 165. The style harks back to that of the eighteenth century. The church was built in 1880-1882 to the design of Brother Valenus van Deurne and has a cruciform layout which is rare for this order. Various images of the Sacred Heart of Mary in the building and against the front façade point to her as the patroness of the church.
Description.
The single-aisle cruciform church has a nave of six bays, a straight-closed choir and transept each of one bay. The church is built of machine-made red brick with sand-stone-yellow brick speckled courses and corner blocks and decorative mouldings. Slates in Meuse-covering lie on the gabled roofs. The plinth and the rusticated and profiled round-arch frame of the centrally placed main entrance are of hard stone. Above the double panel doors a semi-circular panel with radial divisions. Above this a round-arch niche with crowned image of Mary with Child. On either side a round-arch niche. Above the image a large arched twelve-light window with stained glass. At the top an oculus and as a crowning a cross. The nave has articulation with buttresses between the four round-arch windows with forked tracery; the transept with round-arch window and the choir are unarticulated. To the left of the main entrance is a single-storey extension under a flat roof with herringbone-arch frieze and two arched panel doors. In this space was the mission museum. The right side façade is blank and connects to the monastery. The openwork roof turret has four pediment gables and an octagonal needle spire with slates in Meuse-covering. The windows on the courtyard side are blocked up. The rear façade of the chapel is straight with a pediment gable and connects in a straight line to the rear façade of the monastery. On both the ground floor and the upper storey there are two arched windows with small glazing bars, respectively from the priests' chapel and the library. A smaller format window is located below the pediment gable, which is closed off by a cross.
The walls are plastered and painted white. The cross-vault of the chapel is of stucco and rests on arched ribs with coffers, rising from pilasters for the articulation of the walls. The round-arch windows have a profiled frame. The dark woodwork of the church is entirely executed in Neo-baroque style.
The main entrance is provided with an elaborate wooden frame with columns. In a round-arch two arms rise up towards a cross in a laurel wreath. Above that the image of the Crucified Christ, with Mary and John. The wooden benches are provided with white enamelled numbers. Along the walls on both sides stand three confessionals with semi-circular plan with small columns. In the pediments above each door different scenes from the lives of saints. Above that Stations of the Cross from 1882, oil paint on canvas in wooden frame with cross. To the left of the main entrance, in place of windows, paintings on canvas. These were painted in 1907 by T. Köhl on the occasion of the silver jubilee of the monastery. They are depictions of: "Miracle of the Holy Sacrament by St. Anthony", "St. Anthony friend of God and mankind". Furthermore: "St. Francis founder of three orders", "St. Francis sends his followers as missionaries" and "St. Francis blesses his native city as he dies". To the right of the entrance is the polychrome life-size Pietà image with text: "Mother of Sorrows pray for us". In the left transept a large St. Joseph altar and on the right an altar of the Sacred Heart of Mary. With this an image of St. Anthony and one of St. Francis. In the right transept a small window is left open at the top. Behind this is the room, from where the mass could be followed.
The main altar is the focal point of the church and forms an inseparable part of the Neo-baroque architecture. It was made in 1887 by the brothers Adrianus der Kinderen and Urbald Jonkergouw. On either side is a round-arch opening with an image of respectively Peter and Paul, through which the priests' chapel is visible. The openings can be closed with shutters. Above the tabernacle a painting from 1888 of Christ in heaven, in conversation with Mary and St. Francis kneeling at their feet. It is a copy of Murillo's painting, "The Portiuncula Indulgence". In a round-arch niche above this painting a polychrome image of Mary. On the other side of the choir doors is the priests' chapel. This narrower and lower space is likewise provided with cross-vaults. The walls have a high wooden dado and there stand polychrome images of St. Joseph and Mary and a dark wooden image of John with the eagle. Above the priests' chapel is the library, with an arched door. The hinged windows with hinged fanlights are provided with brass handles. The bookcases and interior are entirely renewed.
The roof truss structure consists of a collar-tie roof with rafters and with crosswise beams and therein rising stuccoed barrel vault.
Valuation.
The monastery church is of general importance. The building has cultural-historical value as an example of a spiritual development, namely the flourishing of orders and congregations in the nineteenth century and is furthermore of importance as an example of the late-nineteenth-century recreation of the ancient Capuchin monastery type. It is of architectural-historical importance because of the style, the particular use of materials and the ornamentation, applied within the extremely simple, traditional form canon of the Capuchin order and likewise of art-historical importance through the coherence between church space and inventory. It has ensemble values because of the coherence of monastery and ancillary buildings. It is furthermore of importance in connection with the intactness of the urban environment. The church is extremely rare due to the intactness of the interior.
Nearby in the register
- Klooster, Korvelseweg 165Klooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Kapucijnenklooster/kerk/werkhuizenGerechtsgebouwunder 1 mi
- Winkelwoning, Korvelseweg 90Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Korveldwarsstraat 3Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.