Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Gasstraat 30
Tilburg, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1909 - 1910
- Address
- Gasstraat 30, 5041 AM Tilburg
- Place
- Tilburg
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.56388, 5.08841
- Part of complex
- 521048
- Monument number
- 521049
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1889 map "Manoeuvreerkaart der 3de Divisie Infanterie in 1889 op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De in een sobere neo-romaanse stijl opgetrokken HERVORMDE KERK (Immanuëlkerk) (nr. 30) vormt een opvallend contrast ten opzichte van de overige bebouwing die deel uitmaakt van de gevelwand door de teruggelegen ligging ten opzichte van de rooijlijn en de hierop dwarsgeplaatste as van het gebouw. De kerk is vrij gelegen van de dienstwoning (nr. 32).
Omschrijving
Het eenbeukige, eenlaagse gebouw onder zadeldak gedekt met kruispannen, is evenals de achteraanbouw onder plat dak, geheel opgetrokken in baksteen.
De voorgevel bestaat uit een topgevel met eenvoudige hoeklisenen die aansluiten op een klimmend fries langs de geveltop. Op de top een uitgemetselde toppilaster met ronde afdekking. Centraal in de symmetrische voorgevel een ingang onder rondboog met geprofileerde bakstenen omlijsting en hardstenen dorpel waarin een gedeelde paneeldeur, aan de buitenzijde betimmerd met plaatmateriaal. Boven de deur een halfrond metalen bovenlicht met straalsgewijze roedenverdeling met in het hart een hardstenen plaat met opschrift in relief 'Immanuel / kerk'. Terzijde van de ingang twee rondboogvensters onder rondboog met kraalprofiel en bakstenen afzaat, gevuld met blank glas. Over de gevel lopen speklagen in strengpersstenen.
In de top een gietijzeren roosvenster. Aan weerszijden van het roosvenster stenen met de opschriften 'ANNO' en '1909'. Rechts naast de ingang een gevelsteen met opschrift 'Eerste steen gelegd / 22 november 1909 / Ida Helene / van Oosterzee'. In de achtergevel, in de top een achtzijdig venster met (gerestaureerde) glas-in-lood vulling met een voorstelling van de bijbel en de tekst 'Biblia'.
De linkerzijgevel grenst aan het woonhuis nr. 28. De rechterzijgevel, met steekankers, wordt in in- en exterieur geleed door vijf lisenen. In de eerste en laatste travee een gietijzeren rondboogvenster met openslaand bovenlicht. In de twee middelste traveeën elk twee rondboogvormige vensters met idem bovenlicht. Alle vensters hebben een bakstenen afzaat en een in rollaag opgezette dubbele boog. Het in 1938 aan de consistorie geplaatste portaal, onder plat dak met boeiboord, is lager aangezet en voorzien van een naar de oude vorm vernieuwde, uit aluminium vervaardigde gedeelde beglaasde openslaande deur. Aan weerszijden van de deur de oorspronkelijke, openslaande, liggende vensters. Boven het platte dak van het portaal, in de hier boven uit rijzende zijgevel van de consistorie, twee liggende draairamen. In de zijgevel van de achterste aanbouw een naar oude vorm uit aluminium vervaardigde gedeelde deur met gedeeld bovenlicht en in de achtergevel de oorspronkelijk gedeelde deur met bovenlichten met aan weerszijden hiervan een rechthoekig vierruits venster.
In het sobere gestucte interieur van de kerk een met zachtboard afgetimmerde kap. In de kerk zijn tevens nog aanwezig drie paneeldeuren in spaarvelden in de oostgevel. De middelste, rijker gedetailleerde deur verleende toegang tot de nu verdwenen kansel. De deur bevindt zich op ca. 1 meter boven de vloer. De eenvoudige balustrade tegen de westgevel, met imitatieschildering van eikenhout, is toegankelijk via een kleine open trap. Het onder de balustrade gebouwde, nu verdwenen tochtportaal was voorzien van nog aanwezige zwarte plavuizen, voor het overige is er een planken vloer. In de sinds de jaren '20 met zachtboard beschoten kap een beluchtingsrooster. In het portaal van de consistorie terrazzo-vloeren en hardstenen dorpels.
Waardering
De kerk is van algemeen belang als een bijzondere uitdrukking van een culturele en geestelijke ontwikkeling als hervormde kerk in een overwegend katholiek gebied. Het gebouw is tevens van belang vanwege de architectonische gaafheid van zowel in- als exterieur, die de voor de denominatie typerende eenvoud op karakteristieke wijze toont. Het is ook van belang vanwege de gaafheid van in- en exterieur. Het is tenslotte van belang vanwege de ensemblewaarde, in dit geval door de relatie met de dienstwoning, en wegens de typologische zeldzaamheid van de zaalkerk als evangelisatiegebouw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The REFORMED CHURCH (Immanuëlkerk) (no. 30), built in a sober neo-Romanesque style, forms a striking contrast to the other buildings forming part of the façade line due to its recessed position relative to the building line and the axis of the building placed transverse to it. The church is freely located from the parsonage (no. 32).
Description
The single-aisle, single-storey building under a gabled roof covered with plain tiles, as well as the rear extension under a flat roof, is entirely built in brick.
The front façade consists of a stepped gable with simple corner pilasters connecting to a rising frieze along the gable top. On the top an outlined top pilaster with round capping. Centrally in the symmetrical front façade an entrance under a round arch with profiled brick surround and stone threshold with a divided panel door, boarded on the outside with sheet material. Above the door a semicircular metal fanlight with radial glazing bars with at the centre a stone plaque with inscription in relief 'Immanuel / kerk'. On either side of the entrance two round-arched windows under round arch with bead profile and brick sill, filled with clear glass. Across the façade run speckled courses in pressed brick. At the top a cast-iron rose window. On either side of the rose window stones with inscriptions 'ANNO' and '1909'. To the right of the entrance a façade stone with inscription 'First stone laid / 22 November 1909 / Ida Helene / van Oosterzee'. In the rear façade, at the top an octagonal window with (restored) stained glass filling depicting the bible and the text 'Biblia'.
The left side façade borders the dwelling house no. 28. The right side façade, with tie-beam anchors, is articulated in interior and exterior by five pilasters. In the first and last bay a cast-iron round-arched window with opening fanlight. In the two middle bays each two round-arched windows with the same fanlight. All windows have a brick sill and a double arch built up in rolling course. The portico installed in 1938 at the vestry, under a flat roof with boarded soffit, is set lower and provided with an opening glazed divided door in aluminium fabricated according to the old form. On either side of the door the original opening horizontal windows. Above the flat roof of the portico, in the side façade of the vestry rising above here, two opening sliding windows. In the side façade of the rear extension a divided door with divided fanlight fabricated in aluminium according to the old form and in the rear façade the original divided door with fanlights with on either side thereof a rectangular four-pane window.
In the sober rendered interior of the church a roof covered with soft board. In the church there are also still present three panel doors in spandrels in the east façade. The central, more richly detailed door provided access to the now vanished pulpit. The door is situated at approximately 1 metre above the floor. The simple balustrade against the west façade, with imitation oak painting, is accessible via a small open staircase. The draught porch built below the balustrade, now vanished, was provided with still present black floor tiles, otherwise there is a wooden floor. In the roof, since the 1920s covered with soft board, a ventilation grille. In the vestry portico terrazzo floors and stone thresholds.
Valuation
The church is of general interest as a particular expression of a cultural and spiritual development as a Reformed church in a predominantly Catholic area. The building is also important because of the architectural integrity of both interior and exterior, which displays in a characteristic manner the simplicity typical for the denomination. It is also important because of the integrity of interior and exterior. It is finally important because of its ensemble value, in this case through the relationship with the parsonage, and because of the typological rarity of the preaching hall as an evangelisation building.
Nearby in the register
- Complex ImmanuelkerkDienstwoningunder 1 mi
- Casa Cara (156)/Villa Anna (158)Woonhuisunder 1 mi
- Politiebureau, Besterdplein 40Overheidsgebouwunder 1 mi
- Complex TheresiapleinKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.