Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Straatweg 43
Breukelen, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1883
- Address
- Straatweg 43, 3621 BH Breukelen (Stichtse Vecht 26)
- Place
- Breukelen
- Municipality
- Stichtse Vecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.17032, 5.00269
- Monument number
- 520645
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1846 map "Kaart van de provincie Zuid-Holland / opgemaakt op last van de Provinciale Staten" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOONHUIS, bekend als 'Guarda' (wachter), is in 1883 als herenhuis gebouwd in opdracht van H.D. Willink van Collen in de stijl van het Eclecticisme. Het pand staat met de nokrichting haaks op de Straatweg ten westen van de Markt van Breukelen.
Willink van Collen kocht in 1880 een perceel, dat Oud Guarda genoemd werd, om er vijf huizen, waaronder Guarda op te laten bouwen. Burgemeester Jean Theodore Adrien Braams betrok het herenhuis in 1886. Het pand had oorspronkelijk in het midden van de symmetrische voorgevel de entree met een stoep. Aan de linkerzijgevel (zuidoostzijde) bevond zich een rechthoekige serre onder lessenaarsdak. In 1930 is het huis in opdracht van de notaris E.B. van Julsingha aan de achterzijde (zuidwestzijde) met een woongedeelte en een tussenlid met garage uitgebreid naar ontwerp van architect W.T. Potman. Tegelijkertijd hebben ook de zuidoostgevel en de noordwestgevel wijzigingen ondergaan, waarbij onder meer aan de zuidoostgevel een driezijdige erker en aan de rechterzijgevel een nieuwe entree werden gebouwd. Bovendien is de interne indeling van het woongedeelte gewijzigd ten behoeve van het notariskantoor dat sindsdien in het huis gevestigd was. Het traplicht bevat gekleurd glas-in-lood in de stijl van de Art Deco. De zinken dakbedekking is in 1985 vervangen door een dak met Franse Tuiles, die in een decoratief, meerkleurig patroon - geïnspireerd op Mexicaanse voorbeelden - gelegd zijn. De tuin van de notariswoning is in de jaren zestig vormgegeven door Mien Ruys. Aan de Straatweg bevindt zich een smeedijzeren spijlenhek.
Omschrijving
Het vrijstaande, deels onderkelderde woonhuis is in grauwe baksteen (in kruisverband met knipvoeg) opgetrokken vanuit een nagenoeg rechthoekige plattegrond. Het twee bouwlagen hoge hoofdvolume uit 1883 heeft een zadeldak met ruim overstek en met geprofileerde gootlijsten die evenals de windveren decoratief gezaagd zijn. De windveren eindigen in de top met een kleine makelaar. De uitbreiding van 1930 bestaat uit een twee bouwlagen hoog volume onder plat dak met houten daklijsten aan de westzijde en een éénlaags volume met dakterras en uitgemetselde schoorsteen aan de zuidwestzijde. De gevels van dit lage volume lopen door als borstwering van het terras. Aan de zuidoostgevel van het hoofdvolume is een driezijdige serre met plat dak gebouwd.
De gevels zijn voorzien van een omlopende gecementeerde en geschilderde plint en gietijzeren sierankers. De rechtgesloten vensters zijn uitgevoerd met een gestucte sluitsteen in de strekken, hardstenen lekdorpels en T-schuiframen met roedenverdeeld bovenlicht. Er komen enkelvoudige vensters voor onder strek of rollaag met glas-in-lood ingevulden gekoppelde vensters met vaste - en draairamen, waarin glas-in-lood geplaatst is. De symmetrische, vierassen tellende voorgevel aan de Straatweg (noordwestzijde) heeft van casementen voorziene hoeklisenen, die gepleisterd en witgeschilderd zijn. Langs de kopgevel is het pleisterwerk doorgezet in de vorm van een klimmend boogfries op gepalmetteerde klosjes. Beide bouwlagen hebben vier vensters en in de geveltop een keperboogvormig venster. Dit topvenster bestaat uit twee twee-ruits ramen aan weerszijden van een stolpraam, eveneens met twee-ruits ramen. De zuidoostgevel (linker zijgevel) bevat uiterst links een langgerekt liggend venster met vijf ramen. Rechts daarvan bevindt zich de serre met dubbele openslaande glasdeuren en gekoppelde vensters. Uiterst rechts een venster met persiennes. In de tweede bouwlaag bevinden zich links een drievoudig en een tweevoudig venster met rechts daarvan een venster met T-schuifraam en persiennes. De hoekliseen (alleen rechts) is gedetailleerd als bij de voorgevel.
De achtergevel (zuidwest) van de twee bouwlagen hoge uitbouw heeft in de éénassige gevel van het linker bouwvolume twee T-vensters boven elkaar. In de achtergevel van het hoofdvolume bevindt zich een keperboogvenster als in de voorgevel. De gevel van het éénlaagse, rechter bouwdeel wordt gekenmerkt door twee staande vensters aan weerszijden van een uitgemetselde, tapstoelopende schoorsteen. De noordwestgevel bevat in de eerste bouwlaag een entree voor het kantoor met een rechtgesloten houten deur onder strek met sluitsteen en een hardstenen stoep met twee treden. Aan weerszijden van de entree bevindt zich een enkelvoudig venster met glas-in-lood ramen. Rechts van de kantoorentree - in de hoek van het huis en het tussenlid - bevindt zich de hoofdentree met portiek van het huis. Vóór de entree is een via twee met een natuurstenen dekplaat afgedekte treden, driehoekig portiek met stoep gemetseld. De houten luifel erboven rust op houten kolommen, die op hun beurt rusten op bakstenen scheimuurtjes. De entree bevat een houten deur met zijlichten en rechts een hardstenen brievenbus. Boven de entree bevindt zich het negendelige traplicht met gekleurd glas-in-lood.
Tegen het blinde muurvlak rechts is een schoorsteen gemetseld, die boven het platte dak uitsteekt.
Het interieur heeft de indeling en detaillering sinds 1930 grotendeels behouden. Het kantoorgedeelte is gevestigd in het deel uit 1883, terwijl het woongedeelte is geconcentreerd in het bouwdeel van 1930. Waardevolle elementen zijn onder meer: marmeren tegels in de hal; deurkozijnen voorzien van marmeren onderdorpels en neuten; hardhouten paneeldeuren en schuifdeur; houten balklaag en vaste houten kasten in zitkamer (zuidwestzijde); binnenschuifluiken voor de ramen in de kamers aan de straatzijde (noordoostzijde); een tussenruimte, waarin de kluis geplaatst is tussen de oostelijke notariskamer en de eetkamer; een groot traplicht met gekleurd glas-in-lood in Art Deco; het trappenhuis met houten bordestrap; de keuken met granitovloeren, witjes, houten schouw en een rechaud in de radiator.
Waardering
Het pand is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een vrij gaaf bewaard in Eclectische stijl gebouwd herenhuis uit 1883 met een karakteristieke uitbreiding uit 1930. Het herenhuis heeft situationele waarde vanwege de beeldbepalende ligging aan het marktplein in het centrum van het dorp.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RESIDENCE, known as 'Guarda' (watchman), was built in 1883 as a mansion commissioned by H.D. Willink van Collen in the style of Eclecticism. The building stands with its ridge direction perpendicular to the Straatweg west of the Markt in Breukelen.
Willink van Collen purchased a plot in 1880, named Oud Guarda, to have five houses built there, including Guarda. Mayor Jean Theodore Adrien Braams moved into the mansion in 1886. The building originally had the entrance with a stoop in the middle of the symmetrical front facade. On the left side facade (southeast side) was a rectangular conservatory under a lean-to roof. In 1930 the house was expanded on the rear side (southwest side) at the request of notary E.B. van Julsingha with a residential section and an intermediate element with garage according to a design by architect W.T. Potman. At the same time the southeast facade and the northwest facade also underwent alterations, including a three-sided bay window on the southeast facade and a new entrance on the right side facade. Furthermore the internal layout of the residential section was modified for the notarial office that was subsequently established in the house. The stairlight contains coloured leadlight glass in the Art Deco style. The zinc roof covering was replaced in 1985 with a roof of French Tuiles, laid in a decorative, multicoloured pattern - inspired by Mexican examples. The garden of the notary's residence was designed in the nineteen-sixties by Mien Ruys. On the Straatweg there is a wrought-iron railinged fence.
Description
The detached, partly cellared residence is constructed in grey brickwork (in running bond with nipped joints) from an approximately rectangular plan. The two-storey main volume from 1883 has a gabled roof with ample overhang and with moulded gutter lines which, like the wind braces, are decoratively sawn. The wind braces end at the apex with a small weather vane. The 1930 extension consists of a two-storey volume under a flat roof with wooden roof edges on the west side and a single-storey volume with roof terrace and set-out chimney on the southwest side. The facades of this low volume continue as a parapet of the terrace. On the southeast facade of the main volume a three-sided conservatory with a flat roof has been built.
The facades are provided with a surrounding cemented and painted plinth and cast-iron ornamental wall anchors. The closed windows are executed with a stuccoed lintel stone in the reveals, hardstone weathered sills and T-sash windows with glazing bars divided fanlight. There are single windows under lintel or roll course with leadlight glass infilled and coupled windows with fixed and casement sashes, in which leadlight glass is placed. The symmetrical, four-bay front facade on the Straatweg (northwest side) has casement-provided corner pilasters, which are plastered and whitewashed. Along the end facade the plasterwork is continued in the form of a rising arch frieze on palmette plinths. Both storeys have four windows and at the gable apex a herringbone-arch window. This top window consists of two two-pane casements on either side of a fixed light window, likewise with two-pane casements. The southeast facade (left side facade) contains at the far left a long horizontal window with five panes. To the right of that is the conservatory with double-glazed French doors and coupled windows. At the far right a window with blinds. In the second storey on the left are a triple and a double window with to the right thereof a window with T-sash window and blinds. The corner pilaster (right only) is detailed as on the front facade.
The rear facade (southwest) of the two-storey extension has in the single-bay facade of the left building volume two T-windows one above the other. In the rear facade of the main volume is a herringbone-arch window as on the front facade. The facade of the single-storey, right building section is characterized by two vertical windows on either side of a set-out, tapering chimney. The northwest facade contains on the first storey an entrance for the office with a closed wooden door under lintel with lintel stone and a hardstone stoop with two steps. On either side of the office entrance is a single window with leadlight panes. To the right of the office entrance - at the corner of the house and the intermediate element - is the main entrance with portico of the house. In front of the entrance a triangular portico with stoop has been constructed with two steps covered with a natural stone coping. The wooden canopy above rests on wooden columns, which in turn rest on brick partition walls. The entrance contains a wooden door with sidelights and to the right a hardstone letterbox. Above the entrance is the nine-part stairlight with coloured leadlight glass.
Against the blank wall surface to the right a chimney has been built, which protrudes above the flat roof.
The interior has retained its layout and detailing largely since 1930. The office section is located in the part from 1883, while the residential section is concentrated in the building section of 1930. Valuable elements include: marble tiles in the hall; door frames provided with marble weathersills and antae; hardwood panelled doors and sliding door; wooden ceiling beam and fixed wooden cupboards in sitting room (southwest side); interior sliding shutters for the windows in the rooms on the street side (northeast side); an intermediate space in which the safe is placed between the eastern notarial office and the dining room; a large stairlight with coloured leadlight glass in Art Deco; the staircase with wooden flight stairs; the kitchen with granite flooring, tiles, wooden hood and a heater in the radiator.
Valuation
The building is of general importance because of its architectural-historical value as an example of a reasonably well-preserved mansion built in Eclectic style from 1883 with a characteristic extension from 1930. The mansion has situational value because of its prominent position at the market square in the centre of the village.
Nearby in the register
- Entreehek met schamppalenTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Kerk, Straatweg 37Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Stationsweg 1Woonhuisunder 1 mi
- ParkaanlegTuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.