Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Kruisstraat 10
Werkendam, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1880 - 1890
- Address
- Kruisstraat 10, 4251 CW Werkendam (Altena 30)
- Place
- Werkendam
- Municipality
- Altena
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81405, 4.89708
- Part of complex
- 520424
- Monument number
- 520425
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
DIENSTWONING; omstreeks 1880 opgetrokken in een streek-eigen bouwtrant. De woning hoorde bij het huis van burgemeester Sigmond (onderdeel I) en is gelegen aan de achterzijde van de andere dienstwoning nr. 14 (onderdeel II).
Omschrijving
Pand op rechthoekige grondslag van één bouwlaag met gebosseerd gepleisterde gevels onder een, in 1995 vernieuwd en met pannen gedekt zadeldak. De vensters zijn recht gesloten en hebben zesruits en negenruits schuiframen. In de noordwestelijke hoek bevindt zich een klein gedenkplaatje met het waterpeil van een overstroming op 1 april 1881. Het rechter gedeelte van het pand heeft een laag souterrain met nissen voor fornuizen. Intern is het pand voorzien van een eenvoudig balkplafond. In de gevels zijn ijzeren steekankers aangebracht.
Waardering
De dienstwoning is van algemeen belang. Het pand heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische en typologische ontwikkeling, namelijk de bouw van een woning met bijbehorende dienstwoningen. Er is sprake van ensemblewaarden vanwege de architectonische, functionele en typologische samenhang van de verschillende complexonderdelen. Het is van belang vanwege de architectuurhistorische en typologische zeldzaamheid.
Inleiding
WOONHUIS met achterhuis en serre, omstreeks 1880-1890 opgetrokken in eclectische vormen. Het huis was oorspronkelijk de woning van burgemeester Sigmond maar heeft ook als kantoor en café gediend. Tegenwoordig heeft het pand weer een woonfunctie.
Omschrijving
Gedeeltelijk vrijstaand woonhuis van twee bouwlagen met een in staand verband gemetselde lijstgevel onder een met gesmoorde tuiles du Nord en dakleer gedekt tentdak met schilden. De zij- en achtergevels van het voorhuis zijn opgetrokken uit in kruisverband gemetselde gele IJsselsteentjes. De voorgevel is vervaardigd uit rode, machinale baksteen. Het pand is aan de achterzijde gedeeltelijk onderkelderd.
De voorgevel heeft drie vensterassen en een opvallende afgeronde hoek met eveneens een vensteras met dakkapel. Dit gedeelte is voorzien van een kwartronde glasruit. De gevel wordt geleed door een hardstenen plint, een geprofileerde cordonlijst en een fries met uitspringende gootlijst en geornamenteerd met druppen. De gevelopeningen zijn recht gesloten. De vensters hebben een geprofileerde, gecementeerde omlijsting en zijn voorzien van enkelruits schuiframen met ongedeeld bovenlicht. Op de begane grond hebben de vensters hardstenen onderdorpels op klosjes en aan de bovenzijde een kleine, met palmetten geornamenteerde luifel. De rijk geornamenteerde houten vleugeldeur met houten en glaspanelen bevindt zich rechts in de gevel. De glaspanelen zijn voorzien van een smeedijzeren sierrooster met krulwerk. De deur is verder geornamenteerd met onder meer gebroken halfronde frontons, gecanneleerde consoles, diamantkoppen en een Korintisch halfzuiltje.
De zijgevels en de achtergevels zijn aanmerkelijk soberder in detaillering. De vensters hebben hier wel enige wijzigingen ondergaan. In de achtergevel is verder het keldervenster geplaatst. Aan de achterzijde bevindt zich verder het rechthoekige achterhuis met bovenbouw dat overgaat in een rechthoekige houten serre (wintertuin) met bovenbouw van het achterhuis. De wanden van het achterhuis zijn geblokt gepleisterd. In de wanden zijn ijzeren steekankers voor het balkenplafond aangebracht. De zijschilden van het achterhuis zijn met driehoekige zinken schubben gedekt. De goot heeft een zinken eierlijst. De recht gesloten vensters hebben zware kozijnen met T-ramen. Ter hoogte van de serre bevindt zich een gemetselde muur met twee korfboogpoorten. Intern is in het huis nog zeer veel van de oorspronkelijke detaillering bewaard gebleven. In de meeste woonkamers, bevinden zich geornamenteerde, gestucte plafonds met florale ornamentiek. De voorkamer op de verdieping heeft nog restanten van de originele polychromie. Overige ornamentiek: marmeren schouwen, marmeren lambrisering in de entree, marmeren trap naar de achterwoning, gietijzeren trapleuningstijlen en houten trappaal. Vrijwel alle deuren zijn nog origineel; in het algemeen houten paneeldeuren (in de woonkamer met diamantkoppen). De vensters zijn aan de binnenkant voorzien van inklapbare, samengestelde houten luiken. De vensterluiken aan de buitenzijde zijn verdwenen. De entree is aan de zuidzijde doorgetrokken en heeft aan de achterzijde een (deels weggewerkt) marmeren trapje dat toegang geeft tot de grote gang die het voorhuis met het achterhuis en de bediendenwoningen verbindt.
Aan de achterzijde heeft het pand een kleine, smalle kelder met een tongewelf.
Waardering
Het woonhuis is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkeling van het kleigebied en de typologische ontwikkeling van een woning met bijbehorende dienstwoningen. Het object is van architectuurhistorisch belang door de stijl en de kwaliteit van de eclectische detaillering. Er is sprake van ensemblewaarden vanwege de architectonische, functionele en typologische samenhang van de verschillende complexonderdelen. Het huis is van belang vanwege de architectonische gaafheid van zowel het interieur als het exterieur. Het is van belang vanwege de architectuurhistorische, bouwtechnische en typologische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SERVANTS' QUARTERS; erected circa 1880 in a regional building tradition. The dwelling belonged to the house of burgemeester Sigmond (component I) and is located at the rear of the other servants' quarters no. 14 (component II).
Description
Building on rectangular ground plan of one storey with rusticated plastered facades under a gabled roof (renewed in 1995 and covered with tiles). The windows are right-angled and have six-light and nine-light sash windows. In the northwestern corner is a small commemorative plaque with the water level of a flood on 1 April 1881. The right section of the building has a low basement with niches for stoves. Internally the building is provided with a simple beam ceiling. Iron wall anchors are inserted in the facades.
Valuation
The servants' quarters is of general importance. The building has cultural-historical importance as a particular expression of a socio-economic and typological development, namely the construction of a dwelling with associated servants' quarters. There are ensemble values due to the architectural, functional and typological coherence of the various complex components. It is of importance owing to its architectural-historical and typological rarity.
Introduction
RESIDENCE with rear building and conservatory, erected circa 1880-1890 in eclectic forms. The house was originally the residence of burgemeester Sigmond but has also served as an office and café. Today the building has a residential function again.
Description
Partially detached residence of two storeys with a cornice-topped facade of yellow brickwork laid in standing bond under a mansard roof covered with suppressed Tuiles du Nord tiles and roofing felt with hips. The side and rear facades of the main house are constructed of yellow Yssel bricks laid in cross bond. The front facade is made of red, machine-made bricks. The building is partially cellared at the rear.
The front facade has three window bays and a striking rounded corner likewise with a window bay and roof dormer. This section is provided with a quarter-round glass pane. The facade is articulated by a sandstone plinth, a profiled cornice band and a frieze with projecting gutter line and ornamented with drip mouldings. The window openings are right-angled. The windows have a profiled, cemented surround and are provided with single-light sash windows with undivided fanlight. On the ground floor the windows have sandstone lintels on blocks and at the top a small canopy ornamented with palmettes. The richly ornamented wooden double door with wooden and glass panels is located on the right of the facade. The glass panels are provided with a wrought iron ornamental grille with scrollwork. The door is further ornamented with, among other features, broken semicircular pediments, fluted consoles, diamond-shaped bosses and a Corinthian half-pilaster.
The side and rear facades are considerably simpler in detail. The windows here have undergone some alterations. In the rear facade the cellar window is further placed. At the rear is further the rectangular rear building with upper storey that merges into a rectangular wooden conservatory (winter garden) with upper storey of the rear building. The walls of the rear building are block-rendered. Iron wall anchors for the beam ceiling are inserted in the walls. The side slopes of the rear building are covered with triangular zinc shingles. The gutter has a zinc egg moulding. The right-angled windows have heavy frames with T-windows. At the level of the conservatory is a brick wall with two basket arch openings. Internally the house still retains much of the original detailing. In most living rooms are ornate, stuccoed ceilings with floral ornamentation. The front room on the upper floor still has remnants of the original polychromy. Other ornamentation: marble fireplaces, marble wainscoting in the entrance, marble staircase to the rear dwelling, cast iron stair rail posts and wooden stair newel. Virtually all doors are still original; generally wooden panel doors (in the living room with diamond-shaped bosses). The windows are provided on the inside with folding, composite wooden shutters. The external window shutters have disappeared. The entrance is continued on the south side and has at the rear a (partly removed) marble step that provides access to the large hallway that connects the main house with the rear building and the servants' quarters.
At the rear the building has a small, narrow cellar with a barrel vault.
Valuation
The residence is of general importance. It has cultural-historical importance as a particular expression of the socio-economic development of the clay region and the typological development of a dwelling with associated servants' quarters. The object is of architectural-historical importance through the style and quality of the eclectic detailing. There are ensemble values owing to the architectural, functional and typological coherence of the various complex components. The house is of importance owing to the architectural integrity of both the interior and the exterior. It is of importance owing to its architectural-historical, building-technical and typological rarity.
Nearby in the register
- Complex KruisstraatDienstwoningunder 1 mi
- Complex KruisstraatDienstwoningunder 1 mi
- Complex KerkstraatBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Grafmonument, Nr. 5/Kerkstraat Werkendam (Altena 30)Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.