Rijksmonumentenregister · Netherlands
Slotzicht
Haarzuilens, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1896
- Address
- Thematerweg 2, Locatie: hoek Brinkstraat, 3455 SN Haarzuilens (Utrecht 26)
- Place
- Haarzuilens
- Municipality
- Utrecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.11915, 4.99796
- Monument number
- 520242
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1893 map "Amsterdam-Rheinkanal : frei von Kanalabgaben / [getekend door] J.H. Schmüll" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERENBOERDERIJ 'Slotzicht' (1896), naar ontwerp van J. van Straaten.
Vanwege de aanleg van de tuinen rond het vanaf 1892 herbouwde kasteel De Haar, in opdracht van Etiènne, baron van Zuylen van Nijevelt van de Haar, werd het oude dorp Haarzuilens afgebroken en verplaatst. De bebouwing werd gerealiseerd naar ontwerpen van Jos Cuypers en zijn collega's J. van Straaten en Jac. van Gils. De nieuw ontworpen huisjes werden gebouwd rond een centrale brink en bijna alle opgetrokken in eenzelfde vaderlands rustieke stijl. Ook de belangrijkste boerderij 'Slotzicht' moest wijken voor de tuinaanleg. De nieuwe boerderij werd opgetrokken in de stijl van een herenboerderij en prominent gesitueerd aan het `rond point', het kruispunt tussen kasteeltuin (Van Zuylenlaan), dorp (Brinkstraat) en verbinding met Vleuten (Thematerweg).
In de voorgevel van de boerderij is de eerste steen gezet met de tekst: `Deze eerste steen gelegd door Marinus Adrianus, oud 12 jaar, zoon van Johannes Versteeg en Gijsberta Hilhorst. Haarzuilens 21 april 1896.' Hannes Versteeg was de eerste eigenaar van de boerderij. Het bedrijf telde 36 hectare land en dertig koeien. Op het erf bevinden zich een hooiberg, rijtuig- en wagenschuur en varkenshokken die echter deels modern of in delen te sterk gewijzigd zijn. In de vijftiger jaren zijn een aantal topgevels gesloopt en is de ingangspartij van de boerderij gewijzigd. Ook werd de nok van het stalgedeelte verlaagd.
Omschrijving
De oostelijk van het `Rond Point', op de hoek van de Thematerweg en de Brinkstraat gelegen boerderij Slotzicht is op een rechthoekige plattegrond in baksteen opgetrokken is deels onderkelderd en telt één bouwlaag onder een samengestelde kap, gedekt met rode en gesmoorde kruispannen met een decoratief patroon.
De vensters zijn meestal aan de bovenzijde voorzien van een bakstenen segmentboog met siermetselwerk in de boogtrommel. Aan de onderzijde is onder de dorpels een uitgemetselde band in siermetselwerk aangebracht. Luiken en deuren zijn rood-wit geschilderd. De voorgevel of westgevel van het woonhuis heeft een asymmetrische indeling met rechts een risalerend bouwdeel met Vlaamse gevel. De gevel telt boven twee getraliede keldervensters twee T-schuifvensters met luiken en bovenlichten met roeden. Onder in het midden tussen de vensters is de eerste steen gemetseld. De Vlaamse gevel bevat een T-schuifvenster. Ernaast zijn twee ronde blindvensters gezet. Het linker geveldeel heeft een inpandig portiek van door twee gemetselde kolommen in drie segmentboogvormig afgesloten openingen waarvan er twee een balustrade hebben. De gevel bevat een deur en twee vensters. Boven het portiek komt een gevelsteen voor met de naam `Slotzicht'. Links van het portiek is een tweelichts venster gezet. Daarboven bevat het muurvlak uitgemetseld in siermetselwerk drie zuilen, het wapen van de familie Van Zuylen. Het dakvlak wordt doorbroken door een hoge schoorsteen en een later toegevoegde dakkapel.
De rechterzijgevel is een langsgevel met links, boven drie keldervensters, drie schuifvensters met luiken. In de tweede bouwlaag is later een stolpraam aangebracht. Rechts is de gevel uitgevoerd als een topgevel onder een steekkap. Dit geveldeel bevat twee T-schuifvensters op de begane grond en een schuifvenster op de verdieping. De linkerzijgevel bevat een T-schuifvenster met links twee kleine vensters en een deur met bovenlicht. Het dakvlak wordt doorbroken door drie dakkapellen.
Tegen de bepleisterde achtergevel is het stalgedeelte gezet. De rechtergevel bevat van links naar rechts een deur met vierruits bovenlicht, een modern stalvenster, een segmentboogvormig afgesloten mestdeur en vier gietijzeren getoogde stalvensters. De rechterzijgevel bevat vijf gietijzeren getoogde stalvensters en een deur met bovenlicht. De symmetrisch ingedeelde achtergevel heeft in het midden een grote rondboog vormig afgesloten staldeur met roedenbovenlichten en hardstenen aanzet- en sluitstenen. Erboven is een dichtgezet rond venster. Aan weerszijden van de deuren is een gedeeld venster met diefijzers gezet. Uiterst rechts en links zijn rondboogvormige mestdeuren gezet.
Het interieur van het voorhuis heeft een oorspronkelijke indeling met als waardevolle onderdelen de opkamers aan de zuidzijde; een gehoute scheidingswand tussen de voor- en achterkamer van het voorhuis. Deze is voorzien van een middendorpel en in vijf stroken verdeeld waarbij in de onderste gedeelte drie deuren en verder van roedenverdeelde ruiten voorzien met gekleurd en geslepen kathedraalglas. Voorts bevat het interieur een houten schouw in de voorkamer met een decoratie van imitatie natuursteen. In sleutelgatmotief is de tekst `eet wat gaar is, spreek wat waar is, drink wat klaar is', gezet, waarboven het `I.H.S.' symbool en een sterrenhemel. In de zuidwestelijke opkamer bevindt zich een houten schouw met bepleisterde stenen schacht waarop een schildering van een bloemenvaas in art nouveaustijl, een monogram met de letters JVSGH (Johannes Versteeg) en de spreuk `bidt en werkt'. De kaaskelder is uitgerust met pekelbakken.
Waardering
De boerderij 'Slotzicht' is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als relatief gaaf voorbeeld van een herenboerderij uit 1896 in vaderlands rustieke stijl naar ontwerp van J. van Straaten alsmede vanwege de rijke interieurelementen en detailleringen. Van cultuurhistorische waarde als onderdeel van de ontstaansgeschiedenis van het dorp Haarzuilens, welke is verbonden met de herbouw can het kasteel De Haar en de daaruit volgende verplaatsing van het dorp als unieke situatie voor Nederland. Tevens is het pand van ensemblewaarde in relatie tot de overige huizen in het dorp waarvan de meeste in eenzelfde bouwstijl zijn uitgevoerd met veelal dezelfde wapenkleuren van de adellijke familie van Zuylen.
vanwege de functie van herenboerderij, behorend bij kasteel De Haar. Tevens van ensemblewaarde vanwege de opvallende ligging aan het `rond point' op de hoek Thematerweg / Brinkstraat tegenover de Van Zuylenlaan.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MANOR FARM 'Slotzicht' (1896), designed by J. van Straaten.
Due to the laying out of gardens around the castle De Haar, which was rebuilt from 1892 onwards, on the orders of Etienne, baron van Zuylen van Nijevelt van de Haar, the old village of Haarzuilens was demolished and relocated. The buildings were realised according to designs by Jos Cuypers and his colleagues J. van Straaten and Jac. van Gils. The newly designed small houses were built around a central green and almost all erected in the same traditional Dutch rustic style. The most important farm 'Slotzicht' also had to make way for the garden layout. The new farm was built in the style of a manor farm and prominently situated at the 'rond point', the crossroads between castle gardens (Van Zuylenlaan), village (Brinkstraat) and the connection to Vleuten (Thematerweg).
In the front facade of the farm is the foundation stone laid with the text: 'This foundation stone laid by Marinus Adrianus, aged 12 years, son of Johannes Versteeg and Gijsberta Hilhorst. Haarzuilens 21 April 1896.' Hannes Versteeg was the first owner of the farm. The enterprise comprised 36 hectares of land and thirty cows. On the yard there are a hay barn, carriage and wagon shed and pig sties, although some are modern or have been considerably altered. In the nineteen-fifties a number of gable ends were demolished and the entrance section of the farm was altered. The ridge of the stable section was also lowered.
Description
The farm Slotzicht, located east of the 'Rond Point', at the corner of the Thematerweg and the Brinkstraat, is built of brick on a rectangular plan, is partly cellared and consists of one storey under a composite roof truss structure, covered with red and smoked interlocking tiles with a decorative pattern.
The windows are mostly furnished at the top with a brick segment arch with decorative brickwork in the archway. At the bottom, a decorative brickwork band is laid under the lintels. Shutters and doors are painted red and white. The front facade or west facade of the dwelling house has an asymmetrical layout with on the right a projecting section with a Flemish gable. The facade counts above two barred basement windows two sash windows with shutters and fanlights with glazing bars. At the bottom in the centre between the windows the foundation stone is set in mortar. The Flemish gable contains a sash window. Next to it are two round blind windows. The left facade section has an interior porch with two brick columns terminating in three segment arch-shaped openings, two of which have a balustrade. The facade contains a door and two windows. Above the porch there is a stone plaque with the name 'Slotzicht'. To the left of the porch is a two-light window. Above it the wall surface contains, laid in decorative brickwork, three columns, the coat of arms of the Van Zuylen family. The roof surface is interrupted by a high chimney and a later added roof dormer.
The right side facade is a long facade with on the left, above three basement windows, three sash windows with shutters. On the second storey a later top-hung window was added. On the right the facade is executed as a gable end under a slanting roof. This facade section contains two sash windows on the ground floor and a sash window on the upper storey. The left side facade contains a sash window with to the left two small windows and a door with fanlight. The roof surface is interrupted by three roof dormers.
Against the rendered back facade is the stable section. The right facade contains from left to right a door with four-pane fanlight, a modern stable window, a segment arch-shaped manure door and four cast-iron arched stable windows. The right side facade contains five cast-iron arched stable windows and a door with fanlight. The symmetrically laid out back facade has in the centre a large round arch-shaped stable door with glazing bar fanlights and stone edge and closing stones. Above it is a sealed round window. On either side of the doors is a divided window with theft bars. At the far right and left are round arch-shaped manure doors.
The interior of the front house has an original layout with as valuable components the living rooms on the south side; a wooden partition wall between the front and back room of the front house. This is furnished with a central crossbeam and divided into five sections whereby in the lower part three doors and furthermore glazing with coloured and cut cathedral glass. Furthermore the interior contains a wooden fireplace in the front room with a decoration of imitation natural stone. In keyhole motif the text 'eat what is cooked, speak what is true, drink what is clear' is set, above which the 'I.H.S.' symbol and a starry sky. In the south-west living room there is a wooden fireplace with rendered stone shaft on which a painting of a flower vase in Art Nouveau style, a monogram with the letters JVSGH (Johannes Versteeg) and the motto 'prays and works'. The cheese cellar is equipped with brine tubs.
Valuation
The farm 'Slotzicht' is of general importance because of its architectural-historical value as a relatively intact example of a manor farm from 1896 in traditional Dutch rustic style designed by J. van Straaten as well as because of the rich interior elements and detailing. Of cultural-historical value as part of the origin history of the village of Haarzuilens, which is connected with the rebuilding of the castle De Haar and the resulting relocation of the village as a unique situation for the Netherlands. The property is also of ensemble value in relation to the other houses in the village, most of which are executed in the same building style with mostly the same coat of arms colours of the noble family Van Zuylen.
Because of the function of manor farm, belonging to castle De Haar. Also of ensemble value because of the striking location at the 'rond point' at the corner Thematerweg / Brinkstraat opposite the Van Zuylenlaan.
Nearby in the register
- Dienstwoning, Eikslaan 6Dienstwoningunder 1 mi
- Cordis dos optima candorWoonhuisunder 1 mi
- Arbeiderswoning(M), Eikstraat 6Boerderijunder 1 mi
- Arbeiderswoning(M), Eikstraat 5Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.