Rijksmonumentenregister · Netherlands
H. Michael
Beek en Donk, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1935
- Address
- Kerkstraat 1, 5741 GK Beek en Donk (Laarbeek 30)
- Place
- Beek en Donk
- Municipality
- Laarbeek
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.52940, 5.63591
- Part of complex
- 520152
- Monument number
- 520153
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1897 map "Kaart ten behoeve der manoeuvres van de 3e divisie infanterie in 1897 : (in 2 bladen) op de schaal van 1:50.000" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
De H. MICHAELKERK is een georiënteerde, zogenoemde christocentrische kruisbasiliek met westelijke toren van vijf geledingen, een driebeukig schip van vijf traveeën (met relatief smalle zijbeuken) dat door een triomfboog ten dele is afgescheiden van het diepe driebeukige transept met sterk benadrukte vieringspartij. Deze kruising vormt het liturgische middelpunt van het gebouw, wordt door een hoger dan schip, transept en koor uitgevoerde pendentiefkoepel bekroond en is aan de oostelijke zijde afgesloten door een lagere koortravee met vijfzijdig gesloten apsis. De gelovigen waren door het ontwerp aan drie zijden rond het onder de koepel opgestelde altaar geschaard. De koepel van de vieringspartij zou volgens de oudste plannen in hoogte zelfs de westelijke toren overtreffen. Deze in historiserende Delftse Schoolstijl uitgevoerde kerk werd tussen 1933 en 1935 ontworpen door de Bossche architect H.W. Valk.
Beschrijving.
De bakstenen gevels van het gebouw, opgetrokken uit kloostermoppen, maken een gesloten indruk en zijn geleed door horizontale waterlijsten en geprofileerde vensteromlijstingen en bij de topgevels voorzien van vlechtingen en tufstenen afdekplaten. In elke travee van schip en zijbeuken is een laag, gedrukt spitsboogvenster geplaatst. In het schip, de transeptgevels en de vieringskoepel zijn deze vensters voorzien van een vorktracering. De vensters zijn gevuld met glas-in-lood panelen, deels afkomstig van Nunaber (1931) Gisèle Waterschoot van der Gracht (1940). Kenmerkend voor schip en transept zijn de laag aangezette zadel- en lessenaarsdaken, voorzien van monnik en non-pannen. Opvallend is dat nergens goten zijn toegepast: het forse overstek zou voor een goede waterafvoer zorg moeten dragen. Het dak rust op houten onbeschoten gordingenkappen met hangwerk. Door de toepassing van 'klimmende' vensters en topgevels in de verhoogde vieringskoepel, en enkelvoudige klokkenstoelen ter bekroning van de transeptfaçades, maken deze delen van de kerk een meer verticale indruk. De westtoren van vijf geledingen maakt door de zware, drie maal versneden overhoeks geplaatste steunberen een romaanse indruk. De bovenste twee verdiepingen zijn geleed door nissen. Onder het stompe tentdak staat een ijzeren klokkenstoel opgesteld, waarin enkele naoorlogse klokken zijn opgehangen (Petit en Fritsen, 1955). In de toren zijn behalve een betonnen spiltrap (de eerste meters zijn uitgevoerd in kloostermoppen), een orgeltribune en een portaal met gedeeld portiek ondergebracht. Het karakter van het gebouw wordt in sterke mate bepaald door de laag aangezette daken. Daartoe zijn aan alle zijden van de kerk portalen en kapellen en nevenruimten onder kleine lessenaarsdaken toegevoegd. De toren wordt geflankeerd door kleine kapellen onder lessenaarsdak. Tegen de transeptarmen staan portieken, eveneens in dergelijke lagere aanbouwtjes. Aan de oostelijke zijde ligt tussen kerk en pastorie een sacristie, voorzien van een schouw en plafond met moer- en kinderbalken. Tegen de noordelijke zijde staat tegen de transeptfaçade een brede, tot het oorspronkelijke bouwplan behorende en in stijl gebouwde, schuur onder lessenaarsdak (hier ligt de moestuin) en een in ruïneuze staat verkerende muur, waarin een poort. Hier steekt de betonnen fundering van de kerk deels boven het maaiveld uit. Het gebouw is op betonnen heipalen gefundeerd. De ruimtelijke werking van het interieur is gericht op de viering,. Vanuit de gehele kerk heeft men, mede door de toepassing van ranke bakstenen pijlers, goed zicht op de offerplaats. Het schip wordt overkluisd door een netgewelf, rustend op kraagstenen, terwijl in het portaal een plat koepelgewelf is toegepast. De koepel heeft een licht gebombeerd tongewelf met transversaalribben. De koepelgalerij en de arcatuur zijn geleed door bifora's. Het hoofdaltaar in de koorapsis is oorspronkelijk en bestaat uit een marmeren mensa op drie stipites. In de kerk zijn een doopvont (achttiende eeuw), en neorenaissance kerkbanken van belang (afkomstig uit de Waterstaatskerk) en een eiken biechtstoel uit circa 1750.
Waardering.
De kerk is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorische waarde als herinnering aan de geschiedenis van het katholicisme in het zuiden en is van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de christocentrische volkskerk. Het heeft een bijzondere architectuurhistorische kwaliteit, is van groot belang als voorbeeld van de traditionalistische fase in het oeuvre van architect H.W. Valk. Het heeft ensemblewaarden als deel van een groep, die voor een belangrijk deel het silhouet en daarmee het aanzien van de kom van het dorp bepaalt. De kerk is nagenoeg geheel in de oorspronkelijke vorm bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The H. MICHAELKERK is an oriented, so-called christocentric cruciform basilica with a five-part western tower, a three-aisle nave of five bays (with relatively narrow side aisles) that is partly separated by a triumphal arch from the deep three-aisle transept with strongly emphasized crossing. This crossing forms the liturgical centre of the building, is crowned by a pendentive dome executed higher than the nave, transept and choir, and is closed on the eastern side by a lower choir bay with a five-sided closed apse. The faithful were arranged around the altar placed beneath the dome on three sides by the design. According to the oldest plans, the dome of the crossing would even exceed the western tower in height. This church, executed in historicizing Delft School style, was designed between 1933 and 1935 by the 's-Hertogenbosch architect H.W. Valk.
Description.
The brick facades of the building, constructed from monk-bond bricks, have a closed appearance and are articulated by horizontal drip mouldings and profiled window surrounds and at the gable ends furnished with lattice patterns and tufa stone capping plates. In each bay of the nave and side aisles a low, compressed pointed-arch window is placed. In the nave, the transept facades and the crossing dome these windows are furnished with bar tracery. The windows are filled with stained-glass panels, partly originating from Nunaber (1931) Gisèle Waterschoot van der Gracht (1940). Characteristic of the nave and transept are the low-set gabled and lean-to roofs, furnished with monk and nun tiles. Striking is that gutters are not used anywhere: the substantial overhang would have to provide for proper water drainage. The roof rests on wooden uncased rafter collars with hanging trusses. Through the application of 'climbing' windows and gable ends in the raised crossing dome, and single bell turrets as crowning to the transept facades, these parts of the church have a more vertical appearance. The west tower of five storeys makes, through the heavy, three times cut-off diagonally placed buttresses, a Romanesque impression. The top two storeys are articulated by niches. Under the blunt pyramidal roof an iron bell frame is placed, in which some post-war bells are hung (Petit and Fritsen, 1955). In the tower, besides a concrete spiral staircase (the first metres are executed in monk-bond bricks), an organ gallery and a portal with divided portico are housed. The character of the building is to a large extent determined by the low-set roofs. For this reason, portals and chapels and ancillary spaces under small lean-to roofs have been added on all sides of the church. The tower is flanked by small chapels under lean-to roof. Against the transept arms stand porticoes, likewise in such lower annexes. On the eastern side between church and parsonage lies a sacristy, furnished with a fireplace and ceiling with main and secondary beams. Against the northern side stands against the transept facade a broad, belonging to the original building plan and built in style, barn under lean-to roof (here lies the kitchen garden) and a wall in ruinous condition, in which a gate. Here the concrete foundation of the church projects partly above ground level. The building is founded on concrete piles. The spatial effect of the interior is directed towards the crossing. From the entire church one has, also through the application of slender brick pillars, good sight of the altar. The nave is vaulted by a net vault, resting on corbels, while in the portal a flat dome vault is applied. The dome has a lightly bombé barrel vault with transverse ribs. The dome gallery and the arcature are articulated by bifora windows. The high altar in the choir apse is original and consists of a marble mensa on three supports. In the church are a baptismal font (eighteenth century), and neo-renaissance church pews of importance (originating from the Waterstaatskerk) and an oak confessional of circa 1750 of importance.
Valuation.
The church is of general importance. The building has cultural-historical value as a reminder of the history of Catholicism in the south and is of importance as an example of the typological development of the christocentric people's church. It has a special architectural-historical quality, is of great importance as an example of the traditionalist phase in the oeuvre of architect H.W. Valk. It has ensemble values as part of a group, which to a large extent determines the silhouette and thus the appearance of the village centre. The church has been preserved in virtually the original form.
Nearby in the register
- H. MichaelKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- H. MichaelKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- H. MichaelKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- De WitteHorecaunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.