Rijksmonumentenregister · Netherlands
Dongecentrale
Geertruidenberg, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Ketelhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1931
- Address
- Centraleweg 16 Cen, 4931 NB Geertruidenberg
- Place
- Geertruidenberg
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.69505, 4.84711
- Part of complex
- 520037
- Monument number
- 520038
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het CENTRALEGEBOUW van de Dongecentrale, bestaande uit een ketelhuis, machinegebouw en schakelhuis, bevindt zich aan de westelijke zijde van het terrein. Het in 1931 opgetrokken centralegebouw was vastgebouwd aan het in de jaren negentig van de 20ste eeuw gesloopte ketelhuis en het machinegebouw van de eerste Dongecentrale, in bedrijf gesteld in 1919. Het ontwerp voor de constructies en de architectuur werd geleverd door ingenieursbureau DHV (Dwars, Hederik en Verheij) uit Amersfoort.
Het centralegebouw vertoont stijlelementen van het functionalisme. Het schakelhuis is in 1950 uitgebreid met een verdieping en een nieuwe voorgevel.
Omschrijving
Het centralegebouw heeft een globaal rechthoekige plattegrond. Zowel het ketelhuis als het machinegebouw heeft een flauw hellend zadeldak, rustend op stalen vakwerkspanten. De gevels zijn opgetrokken uit baksteen tussen een stalen vakwerkskelet.
De noordelijke en zuidelijke gevel van het ketelhuis worden door verticale stalen elementen in zeven traveeën verdeeld. In het midden van de traveeën verticale bandvensters met stalen kozijnen en roedenverdeling. Boven in de gevels een breed bandvenster. Tegen de noordgevel een recentere uitbouw onder plat dak. Onder het dakoverstek in de noordelijke gevel de tekst "Dongecentrale". De oostelijke kopgevel in het midden een grote rechtgesloten poort. Rechts hiervan een kleinere ingang met vleugeldeur en drieruits bovenlicht. Linksboven een raster.
De noordelijke zijgevel van de machinehal is voorzien van een vliesgevel. De westelijke kopgevel van de machinehal gaat grotendeels schuil achter het schakelhuis. Geheel rechts een nog resterend gedeelte van het trappenhuis tussen Dongecentrale I en II. Hierin vensters met kleine stalen roedenverdeling in muurnissen.
Op de zuidelijke kopgevel nog sporen -vloeren, binnenmuren, doorgangen en resten van betegeling- van de aansluitende machinehal van de eerste Dongecentrale. Hierboven een horizontaal bandvenster met stalen roeden.
Het schakelhuis is opgetrokken in baksteen onder een plat dak met overstek. Het schakelhuis heeft overal dezelfde totale hoogte maar een ongelijkmatige verdiepingsindeling. Aan de bredere voorzijde zijn er vijf verdiepingen met als vierde een lage, in de voorgevel blinde, tussenverdieping. De voorgevel is een uitbreiding uit 1950, gerealiseerd door architectenbureau J. van Hasselt en De Koning. Het smallere deel erachter heeft vier hoge verdiepingen waarvan de bovenste verdieping dateert uit 1950.
Inwendig heeft het centralegebouw een omkleed staalskelet. De muren zijn aan de binnenzijde deels gepleisterd, deels schoon metselwerk met geglazuurde bakstenen. In het ketelhuis een loopkraan met vakwerkliggers (Stork-Hijsch 3000 kg., bouwjaar 1930). Tegen de oostgevel, tegen het schakelhuis een gang met tegellambrisering en trap met gietijzeren sierbalustrade. Tevens een turbo-generator van Boveri Brown. In het ketelhuis een galerij op massieve stalen liggers. Hier bevond zich de aandrijfmotor voor de conveyor. In het schakelhuis zijn nog diverse ruimtes die aan de oorspronkelijke functie herinneren zoals de schakelgangen met aan weerszijde reeksen smalle, stenen brandschotten. Op de verdieping het grote schakelpodium dat vanuit de machinehal bereikbaar is via een trap vanaf de verdiepingsvloer. De wand tussen de ruimte met het schakelpodium en de machinehal is aan weerszijden voorzien van een afwerking in siermetselwerk met verblendsteen uit 1930.
Waardering
Het centralegebouw van de Dongecentrale, bestaande uit de machinehal, het ketelhuis en het schakelhuis, is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling: het vormt een goede illustratie van de geschiedenis van de elektriciteitsvoorziening in Noord-Brabant. Het object is voorts van belang als voorbeeld van een typologische ontwikkeling: de machinehal, het ketelhuis en het schakelhuis zijn illustratief voor de productietechniek binnen een elektriciteitscentrale. Het object bezit architectuurhistorische waarde vanwege de functionalistische bouwstijl. Het object bezit ensemblewaarde als onderdeel van het complex, dat cultuurhistorisch van nationaal belang is. Het object is van belang vanwege de gaafheid. Tot slot is het object van belang vanwege typologische en functionele zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The CENTRAL BUILDING of the Donge power station, consisting of a boiler house, engine room and switchboard house, is situated on the western side of the site. The central building, erected in 1931, was built adjacent to the boiler house and engine room of the first Donge power station, which was demolished in the 1990s and brought into operation in 1919. The design for the structures and architecture was provided by engineering firm DHV (Dwars, Hederik and Verheij) from Amersfoort.
The central building exhibits stylistic elements of functionalism. The switchboard house was extended in 1950 with an additional storey and a new front facade.
Description
The central building has a roughly rectangular floor plan. Both the boiler house and the engine room have a gently sloping gabled roof, resting on steel truss members. The facades are constructed in brick between a steel truss frame.
The northern and southern facade of the boiler house are divided by vertical steel elements into seven bays. In the middle of the bays vertical band windows with steel frames and glazing bars. At the top of the facades a broad band window. Against the north facade a more recent extension under a flat roof. Below the roof overhang in the northern facade the text "Dongecentrale". The eastern end facade in the centre a large rectangular-headed door. To the right of this a smaller entrance with double door and three-light fanlight. Upper left a grating.
The northern side facade of the engine hall is provided with a membrane facade. The western end facade of the engine hall is largely hidden behind the switchboard house. Far right a still remaining section of the stairwell between Dongecentrale I and II. In it windows with small steel glazing bars in wall recesses.
On the southern end facade still traces -floors, internal walls, passages and remains of tiling- of the adjoining engine hall of the first Donge power station. Above this a horizontal band window with steel glazing bars.
The switchboard house is constructed in brick under a flat roof with overhang. The switchboard house has the same total height throughout but uneven storey division. On the wider front side there are five storeys with a low, blind, intermediate storey on the fourth in the front facade. The front facade is an extension from 1950, realized by architectural firm J. van Hasselt and De Koning. The narrower part behind it has four high storeys of which the upper storey dates from 1950.
Internally the central building has an clad steel frame. The walls are partly plastered on the interior, partly exposed brickwork with glazed brick. In the boiler house a overhead travelling crane with truss girders (Stork-Hijsch 3000 kg., year of construction 1930). Against the east facade, against the switchboard house a corridor with tiling and staircase with cast iron ornamental balustrade. Also a turbo-generator by Boveri Brown. In the boiler house a gallery on massive steel girders. Here was the drive motor for the conveyor. In the switchboard house there are still various spaces that recall the original function such as the switching corridors with on either side rows of narrow, stone fire stops. On the storey the large switching platform that is accessible from the engine room via a staircase from the storey floor. The wall between the space with the switching platform and the engine room is provided on both sides with a finish in ornamental brickwork with facing brick from 1930.
Valuation
The central building of the Donge power station, consisting of the engine hall, the boiler house and the switchboard house, is of general importance. The object possesses cultural-historical value as a particular expression of a socio-economic development: it forms a good illustration of the history of electricity supply in North Brabant. The object is furthermore significant as an example of a typological development: the engine hall, the boiler house and the switchboard house are illustrative of the production technique within an electricity power station. The object possesses architectural-historical value because of the functionalist building style. The object possesses ensemble value as part of the complex, which is of national cultural-historical importance. The object is significant because of its integrity. Finally, the object is significant because of typological and functional rarity.
Nearby in the register
- DongecentraleIndustrieunder 1 mi
- DongecentraleIndustrieunder 1 mi
- Villa PinksterbloemWoonhuisunder 1 mi
- Vesting, Versterkingen door de gehele stad GeertruidenbergFort, vesting en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.