Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Provincialeweg 89
Oosteind, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1865
- Address
- Provincialeweg 89, 4909 AG Oosteind (Oosterhout 30)
- Place
- Oosteind
- Municipality
- Oosterhout
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.64599, 4.90114
- Monument number
- 520033
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1861 map "Belgium, Netherlands." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
In het zuidwestelijke deel van een groot rechthoekig perceel aan de Provincialeweg te Oosterhout is gelegen de voormalige BOERDERIJ annex BROUWERIJ van de familie Smits. Het pand dateert uit circa 1865 en is opgetrokken in Ambachtelijk-traditionele bouwtrant. Het wordt thans als boerderij gebruikt.
Het perceel maakt deel uit van een slagenlandschap aan de noordzijde van de Provinciale weg, met lange, smalle percelen waarlangs veelal diepe, lange sloten om het water af te voeren. De aarde werd gebruikt om de percelen op te hogen. Op de percelen vormen de aan de Provinciale weg gesitueerde objecten een open bouwlint. Aan de noordwestzijde een stalaanbouw uit de jaren zestig van de twintigste eeuw en aan de noordoostzijde een nieuwe dakkapel en dakraam uit de jaren negentig. Het interieur van het pand is licht gemoderniseerd. De siertuin aan de voorzijde is in 1991 heringericht.
De vrijstaande schuren op het perceel vallen buiten de rijksbescherming.
Omschrijving.
De voormalige boerderij/brouwerij is gelegen op een kunstmatige verhoging op enige afstand van de Provinciale weg. Het met handvorm baksteen grotendeels in kruisverband gemetselde pand beslaat een kruisvormige plattegrond. In de oksel aan de noordwestzijde een eenlaags aanbouw onder lessenaardak uit de jaren zestig van de twintigste eeuw ter vergroting en inwendig verbonden met de aan de achterzijde gesitueerde stal. Voor de zuidelijke kopgevel een stoepje. Voor de oostelijke kopgevel een keienbestrating.
Het pand is gedeeltelijk onderkelderd en telt bovengronds één bouwlaag met een kapverdieping onder een met gesmoorde oud-Hollandse pannen gedekt samengesteld dak, bestaande uit aansluitende schilddaken met op de nokeinden drie schoorstenen en aan de dakvoet van de frontzijde overstekende, geprofileerde goten. Door een voor deze streken vrij zeldzame kruisvormige plattegrond toe te passen werd veel zolderruimte verkregen, hetgeen noodzakelijk was voor het drogen van de brouwgerst naast de opslag van hooi en stro. De symmetrische, drie traveeën brede kopgevel van de zuidelijke kruisarm bevat de hoofdingang. Secundaire, getoogde voordeur met bovenlicht en aan weerszijden getoogde zesruits schuifvensters met klampluiken en hardstenen lekdorpels. Rechter en linker zijgevel van de zuidelijke kruisarm met (deels in stijl) gewijzigde gevelopeningen. Oostelijke kruisarm met aan de straatzijde een beglaasde en betraliede paneeldeur met gedeeld bovenlicht onder rollaag en een venster met detaillering als voornoemd. Kopgevel met betraliede kelderlichten. Achtergevel met getoogde nis en nieuwe vensterkozijnen onder rollaag.
Westelijke kruisarm met aan de straatzijde een venster als voornoemd. Blinde kopgevel. Achtergevel met stalaanbouw. Relatief langere noordelijke kruisarm met centraal in de kopgevel onder andere een houten rolpoort waarboven een opgeklampt dubbel hijsluik met rondbogig vierruits bovenlicht. In de oostelijke zijgevel opgeklampte deuren en enkele stalvensters. Lange steekankers. Westelijke zijgevel met stalaanbouw. De indeling van het interieur is redelijk herkenbaar bewaard gebleven: opmerkelijk is de forse, door brandmuren in vier ruimten onderverdeelde zolder. Dubbele kelder, waarschijnlijk voor de opslag van de brouwvaten, onder de oostelijke kruisarm met bovengelegen opkamer. Woongedeelte in de zuidelijke kruisarm aan de Provincialeweg. Voormalige bijkeuken in de westelijke kruisarm. Stal met middengang in de noordelijke kruisarm. Hoofdkeuken circa op het snijpunt van de armen.
Van het interieur zijn onder andere vermeldenswaard: rode plavuizen en getoogde gewelven in de kelder; (spek-)kasten, tegellambrisering en restanten schouwbalk en -boezem in de keuken; bakoven in de voormalige bijkeuken; voorwand voormalige bedsteden in de woonkamer en enkele originele deuren met ovale houten krukken in diverse vertrekken.
Waardering.
De voormalige boerderij annex brouwerij is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden. Het is van belang als bijzondere uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkelingen in Brabants in de tweede helft van de negentiende eeuw. Het is als kleinschalige brouwerij-aan-huis van belang voor de typologische ontwikkeling van brouwerijgebouwen. Het object bezit ensemblewaarde. Het is van belang als markant onderdeel van de historisch gegroeide open lintbebouwing in het slagenlandschap aan de noordzijde van de Provinciale weg. Het object is verder van belang vanwege de herkenbaar bewaard gebleven hoofdvorm en de bewaard gebleven elementen van het interieur. Het bezit zeldzaamheidswaarde vanwege de toegepaste plattegrond.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
In the southwestern part of a large rectangular plot on the Provincialeweg in Oosterhout is situated the former FARMHOUSE annexed BREWERY of the Smits family. The building dates from approximately 1865 and is constructed in a craftsman-traditional building style. It is currently used as a farmhouse.
The plot forms part of a strip landscape on the north side of the Provincialeweg, with long, narrow plots along which deep, long ditches run to drain water. The earth was used to raise the plots. On the plots, the objects situated on the Provincialeweg form an open linear settlement. On the northwest side a stable extension from the nineteen-sixties and on the northeast side a new roof dormer and roof window from the nineteen-nineties. The interior of the building is lightly modernised. The ornamental garden to the front was redesigned in 1991.
The detached barns on the plot fall outside national monument protection.
Description.
The former farmhouse/brewery is situated on an artificial elevation at some distance from the Provincialeweg. The building, constructed largely in hand-formed brick in stretcher bond, has a cross-shaped plan. In the angle on the northwest side a single-storey extension under a pentice roof from the nineteen-sixties connecting internally with the stable situated at the rear. Before the southern gable end a small step. Before the eastern gable end a stone paving.
The building is partially cellared and has above ground one storey with a roof space under a roof of muted old-Dutch roof tiles, consisting of adjoining hipped roofs with three chimneys at the ridge ends and overhanging, moulded gutters at the foot of the roof on the front side. By employing a cross-shaped plan, which is fairly rare for these regions, considerable attic space was obtained, which was necessary for drying the brewing barley alongside the storage of hay and straw. The symmetrical, three-bay-wide gable end of the southern cross-arm contains the main entrance. Secondary, arched front door with fanlight and arched six-pane sash windows on either side with shutter hooks and hardstone drip mouldings. Right and left side gable of the southern cross-arm with (partly in keeping) modified window openings. Eastern cross-arm with on the street side a glazed and barred panel door with divided fanlight under a roller bar and a window with detailing as aforementioned. Gable end with barred cellar lights. Rear gable with arched niche and new window frames under a roller bar.
Western cross-arm with on the street side a window as aforementioned. Blank gable end. Rear gable with stable extension. Relatively longer northern cross-arm with centrally in the gable end among others a wooden roller door above which a clamped double hoist shutter with round-arched four-pane fanlight. In the eastern side gable clamped doors and some stable windows. Relatively long wall anchors. Western side gable with stable extension. The interior layout has been reasonably well preserved: remarkable is the substantial, by party walls divided into four spaces attic. Double cellar, probably for the storage of brewing vats, under the eastern cross-arm with an adjoining room above. Living quarters in the southern cross-arm facing the Provincialeweg. Former scullery in the western cross-arm. Stable with central passage in the northern cross-arm. Main kitchen approximately at the intersection of the arms.
Of the interior are noteworthy among others: red floor tiles and arched vaults in the cellar; (salt) cupboards, tile wainscoting and remnants of mantelpiece shelf and hood in the kitchen; baking oven in the former scullery; front panel of former bed-alcoves in the living room and some original doors with oval wooden handles in various rooms.
Valuation.
The former farmhouse annexed brewery is of general importance. The object possesses cultural-historical values. It is of importance as a distinctive expression of the socio-economic developments in Brabant in the second half of the nineteenth century. As a small-scale home brewery it is of importance for the typological development of brewery buildings. The object possesses ensemble value. It is of importance as a distinctive element of the historically developed open linear settlement in the strip landscape on the north side of the Provincialeweg. The object is further of importance because of the recognisably preserved main form and the preserved elements of the interior. It possesses rarity value because of the applied plan.
Nearby in the register
- Kerk, Provincialeweg 86Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerkelijke dienstwoning, Provincialeweg 84Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Korenmolen, Provincialeweg 143 AIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Boerderij, Heikant 86Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.