Rijksmonumentenregister · Netherlands
Directeurswoning, Vredeman de Vriesstraat 1
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Directeurswoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1900
- Address
- Vredeman de Vriesstraat 1, Locatie: Molenpad, 8921 BP Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20010, 5.80663
- Monument number
- 520003
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
DIRECTEURSWONING bij voormalige, naastgelegen sigarenfabriek gebouwd rond 1900 in Eclectische stijl. Als architect komt in aanmerking Nicolaas Adema uit Franeker. Stylistisch zijn er invloeden aan te wijzen van de Art Nouveau, o.a. in de tegeltableaus, de Neo-Gothiek in de voorgevel en Neo-Renaissance in het interieur. Het pand is opgebouwd uit bruinrode baksteen en gele verblendsteen en hardstenen decoratie. De opdrachtgever was de sigarenfabrikant D. Hoekstra, die tegelijkertijd het fabrieksgebouw op Vredeman de Vriesstraat 3 liet bouwen. Hoekstra is in 1903 al vertrokken. Daarna was het in handen van levensmiddelengroothandel Boersma. Het pand ligt enigszins teruggerooid in de gevelwand, de overgang wordt verzacht door de voorgebouwde veranda.
Omschrijving
EXTERIEUR: Woning op rechthoekige grondslag, twee bouwlagen plus kap hoog en twee traveeën, waarvan de linker risaleert en aanmerkelijk breder is dan de andere. Over de gehele breedte is en houten veranda voorgebouwd, die ter hoogte van de rechter travee iets terugspringt. De vloer is belegd met zeszijdige, gevarieerd gekleurde tegels in een kader van vierkante tegels. Aan de westkant en op de scheiding van de traveeën bieden wanden van hout en glas bescherming. Het balcon boven de veranda rust op standvinken op hardstenen poeren met schoren, voorzien van decoratief snijwerk. De gepaneelde voordeur is omgeven door zij-en bovenlichten. De ramen hebben smeedijzeren roosters in Art Nouveau. De bovenlichten hebben kleurig glas-in-lood. In het middelste raam is een zeszijdige petroleumlantaarn opgenomen. De linker travee heeft op de eerste bouwlaag een driedelige pui met in het midden openslaande deuren met bovenlichten, die voorzien zijn van kleurig glas-in-lood. Boven de latei bevinden zich drie segmentboogjes op natuurstenen aanzetten. De boogvelden zijn gevuld met gekleurd vlechtwerk. Ter hoogte van de middenkalven van de vensters zijn aan weerszijden geprofileerde penanten uitgemetseld, die een iets uitspringend boogfries dragen. De geveltop heeft in het midden een rechthoekig venster onder een rondboog, waarvan het veld gevuld is met een kleurig tegeltableau met bloemen. Te weerszijden van dit venster zitten twee rondboogspaarvelden, eveneens gevuld met gekleurde tegels. De afgeknotte top is voorzien van twee gemetselde pinakels, die boven de daklijst in natuursteen worden voortgezet. De rechtertravee heeft een venster onder een segmentboog, waarboven een tandlijst, gevolgd door een uitspringend rondboogfries.
De achtergevel telt twee bouwlagen plus kap en is drie traveeën breed. Op de begane grond zit een glaspui over twee traveeën. Op de tweede bouwlaag zijn drie rechthoekige schuifvensters. Onder de dakrand loopt een fries met een reeks ingemetselde kruisen in gele baksteen. De afgeknotte schildkap is belegd met blauw geglazuurde Friese golfpannen.
INTERIEUR: De begane grond is in verregaande mate in originele staat bewaard gebleven. De vestibule heeft een marmeren vloer en een geschilderde lambrisering, die afgezet is met een geprofileerde lijst. De tochtdeur heeft een uitgesproken Neo-renaisancistische omlijsting met gecanneleerde pilasters en boven een geprofileerde archivolt, gecombineerd met geëtste ruiten in Art Nouveau-vormen in de deur en in de lunet. Alle deuren hebben panelen en geprofileerde omlijstingen en evenals de vensters origineel hang- en sluitwerk. In de voorkamer bleven o.a. bewaard een schoorsteen met marmeren mantel en neo-classicistische ornamentiek op de boezem. Het rijk gedecoreerde stucplafond heeft nog de originele kleuren. De suitepui is bijzonder rijk uitgevoerd met o.a. een omklapbare gecanneleerde naald met composiet kapiteel. De achterkamer heeft een identieke schouw en plafond. De glaspui naar de serre heeft geslepen glas in de bovenlichten. De achterste glaspui heeft glas-in-lood in de bovenlichten in Art Nouveau-vormen. Achter in de gang bleef een fonteintje van zwart gepolijst graniet bewaard. Een identiek exemplaar bevindt zich op de verdieping. In de naar achteren uitgebouwde keuken bleef o.a. een kastenwand bewaard. De trap heeft rijk bewerkte trappalen, geprofileerde leuningen en gietijzeren balusters. Op de tweede bouwlaag werden kamers doorgebroken, verlaagde plafonds aangebracht, schouwen veranderd. Bewaard bleef o.a. het glas-in-lood in de glaspui in de voorgevel.
Waardering
DIRECTEURSWONING van algemeen architectuurhistorisch en cultuurhistorisch belang:
- vanwege de rijke architectuur in een mengeling van Neo-Gothiek, Neo-Renaissance en Art Nouveau;
- vanwege de gaafheid van het exterieur en het interieur, met name op de begane grond;
- als typische vertegenwoordiger van een rijk gedecoreerde directeurswoning, gelegen naast de fabriek.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
DIRECTOR'S HOUSE built around 1900 in Eclectic style adjacent to the former cigar factory. The architect was possibly Nicolaas Adema from Franeker. Stylistically, influences from Art Nouveau can be identified, among others in the tile tableaux, Neo-Gothic in the front facade and Neo-Renaissance in the interior. The building is constructed from reddish-brown brick and yellow facing brick with hard stone decoration. The client was cigar manufacturer D. Hoekstra, who at the same time had the factory building on Vredeman de Vriesstraat 3 constructed. Hoekstra had already left by 1903. Subsequently it was owned by foodstuffs wholesaler Boersma. The building is set somewhat back within the facade wall, the transition is softened by the built-on veranda.
Description
EXTERIOR: Dwelling on rectangular ground plan, two storeys plus roof and two bays, of which the left one projects and is considerably wider than the other. A wooden veranda is built on across the entire width, which steps back slightly at the height of the right bay. The floor is laid with hexagonal, variously coloured tiles in a frame of square tiles. On the west side and at the division of the bays, walls of wood and glass provide protection. The balcony above the veranda rests on corbels on hard stone piers with braces, furnished with decorative carved work. The panelled front door is surrounded by side and fanlights. The windows have wrought-iron grilles in Art Nouveau style. The fanlights have coloured stained glass. A hexagonal paraffin lamp is incorporated in the middle window. The left bay has on the first storey a three-part display window with opening doors in the middle with fanlights, furnished with coloured stained glass. Above the lintel are three segmental arches on natural stone bases. The arch fields are filled with coloured interlace work. At the height of the intermediate mullions of the windows, profiled pilasters are built out on either side, carrying a slightly projecting arch frieze. The gable top has in the middle a rectangular window under a round arch, whose field is filled with a coloured tile tableau with flowers. On either side of this window are two round-arched spandrels, likewise filled with coloured tiles. The cut-off top is furnished with two built-in pinnacles, which above the eaves course in natural stone are continued. The right bay has a window under a segmental arch, above which a tooth course, followed by a projecting round-arch frieze.
The rear facade has two storeys plus roof and is three bays wide. On the ground floor there is a glass display window over two bays. On the second storey are three rectangular sash windows. Below the roof edge runs a frieze with a series of built-in crosses in yellow brick. The cut-off hipped roof is covered with blue glazed Frisian barrel tiles.
INTERIOR: The ground floor is preserved to a great extent in original condition. The vestibule has a marble floor and a painted wainscot, which is finished with a profiled moulding. The draught door has a pronounced Neo-Renaissance surround with fluted pilasters and above a profiled archivolt, combined with etched panes in Art Nouveau forms in the door and in the lunette. All doors have panels and profiled surrounds and, like the windows, original hinges and fastenings. In the front room are preserved, among others, a fireplace with marble mantel and neo-classical ornaments on the chimney breast. The richly decorated stucco ceiling retains the original colours. The suite display window is particularly richly executed with, among others, a reversible fluted needle with composite capital. The rear room has an identical fireplace and ceiling. The glass display window to the conservatory has cut glass in the fanlights. The rear glass display window has stained glass in the fanlights in Art Nouveau forms. Behind in the corridor a small fountain of polished black granite is preserved. An identical example is on the upper storey. In the kitchen built out to the rear is preserved, among others, a cupboard wall. The staircase has richly worked newels, profiled handrails and cast-iron balusters. On the second storey rooms were opened up, lowered ceilings were installed, fireplaces were altered. Preserved, among others, is the stained glass in the glass display window in the front facade.
Assessment
DIRECTOR'S HOUSE of general architectural-historical and cultural-historical importance:
- because of the rich architecture in a mixture of Neo-Gothic, Neo-Renaissance and Art Nouveau;
- because of the integrity of the exterior and interior, particularly on the ground floor;
- as a typical representative of a richly decorated director's house, situated next to the factory.
Nearby in the register
- Sigarenmakerij, Vredeman de Vriesstraat 3Nijverheidunder 1 mi
- Woonhuis, Emmakade 15Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Emmakade 49Woonhuisunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Wijbrand de Geeststraat 42Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.