Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ponderosa
Oisterwijk, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1920
- Address
- Scheepersdijk 103, 5062 EB Oisterwijk
- Place
- Oisterwijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.57558, 5.19730
- Monument number
- 519982
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1912 map "51 Eindhoven" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Ten zuiden van het centrum van Oisterwijk bevindt zich aan de Scheepersdijk het vrijstaande WOONHUIS 'Ponderosa' uit 1920. Het perceel ligt op een hoek. Een tuin omgeeft het woonhuis, dat door het opvallende gebruik van hout als voornaamste bouwmateriaal en een veranda in de noordgevel elementen vertoont van de Koloniale stijl. De eengezinswoning is vrijwel volledig geprefabriceerd en was daardoor snel en eenvoudig in elkaar te zetten. Ze is gebouwd volgens een halfmassief-spoedbouwmethode met de naam 'Systeem Scherrer 1919', genoemd naar de Duitser Franz Scherrer. Deze had een speciale fabriek voor de vervaardiging van demontabele en verplaatsbare houten huizen en kolonie-woningen. Bij een renovatie zijn de dakpannen vervangen. Daarbij zijn twee nieuwe pironnen op de nok geplaatst. De schoorsteen op het westelijke dakschild is weggehaald. In het zuidelijke dakschild bevindt zich een nieuw dakraam.
Omschrijving.
Het onderkelderde woonhuis telt één bouwlaag onder een schilddak met een flink dakoverstek. Hieraan is met ijzeren gootbeugels een zinken mastgoot bevestigd. Op het noordelijke dakschild bevindt zich een dakkapel, op het oostelijke dakschild een gemetselde schoorsteen. Het woonhuis heeft een nagenoeg vierkante plattegrond.
Het bouwsysteem bestaat uit een gepatenteerde constructie van raamwerken met soliede isoleerlagen. Aan een bakstenen plint, gemetseld in kruisverband, is een uit stijl- en regelwerk bestaand houten skelet verankerd. De vulling van dit skelet bestaat uit een tussen de stijlen aangebrachte spouw met aan de binnenzijde een halfsteens muur van drijfsteen en aan de buitenzijde een houten beschieting bestaande uit liggende, gerabatte delen met staande deklatten. Hout en drijfsteen zijn relatief goedkope en lichte bouwmaterialen. De travee-indeling van de gevels wordt bepaald door de regelmatige onderlinge afstand van de deklatten. In de gevels bevinden zich standaardvensters, meestal opgebouwd uit een 8-ruits stolpraam met een 4-ruits bovenlicht (of een afgeleide hiervan) en houten paneelluiken die de raamindeling accentueren. Deze vensters bevinden zich steeds tussen twee deklatten. De noordgevel, gelegen aan de Scheepersdijk, bestaat uit tien traveeën. Aan de oostzijde bevindt zich een standaardvenster en aan de westzijde is de gevelwand uitgespaard, waardoor ruimte wordt gecreëerd voor een veranda. Een trap met vier, zich naar boven toe versmallende en korter wordende treden leidt naar een houten hekje dat toegang geeft tot de zich over zes traveeën uitstrekkende veranda. Tussen de houten kolommen bevindt zich een borstwering met sierlijk bewerkte houten balusters. In de veranda zit een standaardvenster met daarnaast een dubbele houten veranda-deur. Deze deur is qua verschijningsvorm niet meer dan een herhaling van het standaardvenster waarbij de ramen tot op de grond verlengd zijn. In de oostzijde van de veranda bevindt zich een houten voordeur en aan de westzijde wordt de veranda afgesloten door een kruiskozijn met vaste ramen. In de westgevel en de oostgevel, beide uit acht (ongelijke) traveeën opgebouwd, bevinden zich twee standaardvensters met luiken en daar tussenin aan elke gevelwand een regenpijp. De zuidgevel is evenals de noordgevel opgebouwd uit tien traveeën. In de gevel bevinden zich weer twee standaardvensters en aan de oostzijde zit een achterdeur met daarboven een 4-ruitsraam. Opvallend is de uitbouw in de zesde tot en met de achtste travee (gerekend van links). Hierin bevindt zich een tweede voordeur, een beglaasde paneeldeur met deurkalf en vast 1-ruits bovenlicht. In de zijmuur van deze uitbouw zit een vast 4-ruitsraam met luiken. Deze uitbouw is oorspronkelijk waarschijnlijk niet zodanig gepland, maar tijdens de bouw of later toegevoegd om het woonhuis geschikt te maken voor bewoning door twee gezinnen.
Waardering.
Het object is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde. Het is een bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling. Verder is het object in architectuurhistorisch opzicht waardevol wegens het bijzondere materiaalgebruik, de combinatie van hout en drijfsteen, beide goedkope en lichte materialen, die in geprefabriceerde vorm makkelijk en snel te verwerken zijn. Het object is exemplarisch voor de systeembouw- en de spaarbouwwijzen, waardoor het ook van belang is voor de geschiedenis van de bouwtechniek. Het woonhuis bezit ook zeldzaamheidswaarde daar er van dit soort huizen maar weinig voorbeelden zijn bewaard.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
South of the centre of Oisterwijk, on the Scheepersdijk, stands the detached DWELLING HOUSE 'Ponderosa' from 1920. The plot is situated on a corner. A garden surrounds the dwelling house, which displays elements of the Colonial style through its striking use of wood as the primary building material and a veranda in the north facade. The single-family dwelling is almost entirely prefabricated and could therefore be quickly and easily assembled. It was built according to a half-solid rapid-build method called 'Systeem Scherrer 1919', named after the German Franz Scherrer. He had a special factory for manufacturing demountable and transportable wooden houses and workers' dwellings. During renovation, the roof tiles were replaced. At that time, two new finials were placed on the ridge. The chimney on the western roof slope was removed. A new roof window is present in the southern roof slope.
Description.
The cellared dwelling house has one storey beneath a hipped roof with a substantial roof overhang. To this, a zinc master gutter is attached with iron gutter brackets. A roof dormer is situated on the northern roof slope, and a brick chimney on the eastern roof slope. The dwelling house has an almost square ground plan.
The building system consists of a patented structure of frames with solid insulating layers. To a brick plinth, laid in cross bond, a wooden skeleton consisting of stiles and rails is anchored. The filling of this skeleton consists of a cavity laid between the stiles with a half-brick wall of rubble stone on the inside and a wooden facing on the outside consisting of horizontal, rebated elements with vertical cover battens. Wood and rubble stone are relatively inexpensive and light building materials. The bay division of the facades is determined by the regular spacing of the cover battens. The facades contain standard windows, usually made up of an 8-paned hopper window with a 4-paned fanlight (or a variant thereof) and wooden panel shutters that accentuate the window division. These windows are always positioned between two cover battens. The north facade, facing the Scheepersdijk, consists of ten bays. On the east side there is a standard window and on the west side the facade wall is omitted, thus creating space for a veranda. A staircase with four treads, which taper and become shorter towards the top, leads to a wooden gate that provides access to the veranda, which extends over six bays. Between the wooden columns there is a balustrade with finely worked wooden balusters. In the veranda there is a standard window with, beside it, a double wooden veranda door. In terms of appearance, this door is nothing more than a repetition of the standard window with the frames extended to ground level. In the east side of the veranda there is a wooden front door and on the west side the veranda is closed by a cross window with fixed panes. In the west facade and the east facade, each consisting of eight (unequal) bays, there are two standard windows with shutters and between them on each facade wall a rainwater pipe. The south facade, like the north facade, is made up of ten bays. The facade contains two more standard windows and on the east side there is a back door with a 4-paned window above it. Striking is the extension in the sixth through eighth bay (counted from the left). Within this extension there is a second front door, a glazed panel door with door calf and fixed 1-paned fanlight. In the side wall of this extension there is a fixed 4-paned window with shutters. This extension was probably not originally planned as such, but was added during construction or later to make the dwelling house suitable for occupation by two families.
Valuation.
The object is of general interest due to its cultural-historical value. It is a distinctive expression of a typological development. Furthermore, the object has architectural-historical value because of its distinctive use of materials, the combination of wood and rubble stone, both inexpensive and light materials that in prefabricated form are easy and quick to process. The object is exemplary for system building and economical building practices, which is why it is also significant for the history of building technology. The dwelling house also has rarity value as only few examples of this type of house have been preserved.
Nearby in the register
- Winkel (G2), De Lind 12Winkelunder 1 mi
- Ambtswoning, De Lind 18Dienstwoningunder 1 mi
- Muziektent, Raadhuis/Johanneskerk OisterwijkWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Gemeentehuis, De Lind 56Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.