Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Westersingel 16
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905 - 1907
- Address
- Westersingel 16, Locatie: Westerparkwijk, 8913 CL Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20029, 5.78777
- Monument number
- 519842
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
HERENHUIS in 1905-'07 in Overgangsstijl gebouwd op de hoeken van de Westersingel, de Fonteinstraat en aan de achterzijde van de Elisabethstraat naar ontwerp van architect Hendrik Kramer. Tussen de in 1872 bestrate Westersingel en de omstreeks 1900 gelegde trambaan die met een boog achter de huidige Elisabethstraat liep, lag een flink segmentvormig gebied dat bouwondernemer A.G. van de Meij in 1902 van de trammaatschappij kocht. Hij verkavelde het gebied in bouwpercelen langs de Westersingel en aan weerszijden van de naar zijn dochter genoemde, gebogen Elisabethstraat. In het beschermde stadsgezicht van de stadsgrachtszone is dit herenhuis een markant element waarmee indertijd de bouwactiviteiten aan de singel in de nabijheid van de segmentvormig verlopende Elisabethstaat werden afgerond.
Omschrijving
EXTERIEUR: Pand van een gevarieerd verspringend volume op een in hoofdlijnen rechthoekige plattegrond. Twee lagen hoog; het naar voren springende hoekelement voorzien een tentkap en daarnaast, aan de frontzijde, een deel waarbij de tweede laag een voorschild bezit met een vergrote, profielarme kajuit; overigens een plat dak. Kap en dakschild met flinke dakoverstekken en geprofileerde gootlijsten zijn gedekt met oranjerood geglazuurde kruispannen. Het muurwerk is opgetrokken van grauwbruine baksteen in combinatie met voor deze architect in deze periode kenmerkende vlak afgestucte gedeelten. Het schoon werk loopt tot ongeveer eenderde van de vensterhoogte van de verdieping, daarna volgt het stucwerk; bij het lager lijkende zuidelijk deel met kapschild begint het stucwerk ter hoogte van de bovendorpel van het venster van de begane grond. Bovendien zijn de borstweringen van de muuropeningen van de verdieping van het hoekelement eveneens ingevuld met gestucte velden.
Tussen het hoge hoekelement en de lagere en smallere zijvleugel is de ingangspartij gelegen: achter en onder een doorschietend kapschild, een luifel die met hooggeplaatste vensters en een hoekstijl tot portiek gevormd is. Oorspronkelijke deur met ruitjes met aan de bovenzijde een golfpas. Rechtgesloten schuifvensters met bovenlichten voorzien van glas-in-lood; in de afsnuitingen van het hoekelement voorzien van smalle staande vensters van hetzelfde model. De steeg aan de zuidzijde is met een schotwerk en dichte deur afgesloten. De steeg deels overbouwd met een element rustend op schoren. Op specifieke plekken bijzondere muuropeningen: in het hoekelement aan beide zijden op de verdieping zijn ze rondgesloten; aan de kadezijde een venster en aan de noordzijde openslaande deuren achter een balustrade, beide met een halfrond bovenlicht met roeden. Boven de halfronde sluitingen golft aan beide zijden het dakoverstek mee. De noordelijke zijgevel is verder sterk geleed door twee uitgemetselde zware schoorstenen, deels schoon metselwerk en deels gestuct. Verder is deze gevel verlevendigd door muuropeningen van verschillende functie en vorm. Beneden aan de voorzijde rechtgesloten openslaande deuren en aan de achterzijde een trapezium-vormige erker met pannendak en boven de genoemde openslaande deuren aan de voorzijde, verdiept tussen de schoorsteendammen een smal drielichtvenster en aan de achterzijde nog een smal en hoog venster met bovenlicht. De tegen de achtergevel geplaatste uitbouw is vrij recent geheel vernieuwd en uitgebreid. Verder is tegen de achtergevel een grote serre van stijl- en regelwerk gebouwd deels voorzien van plat dak en deels van glazen lessenaarsdak. Op het platte gedeelte is over de volle breedte een balkon aangebracht, gevat in stijl- en regelwerk dat aan de zij- en bovenkanten met vensterpuien is gedicht. In de gevel drielichtvenster en openslaande deur met zijlichten.
INTERIEUR: Het interieur is door verbouwingen vooral op de begane grond sterk veranderd. De gang is nog in wezen en twee deuren bezit nog de originele omlijsting van een door consoles gesteund kroonlijstje. De suitepui en de pui naar de serre zijn verdwenen, de grote woonkamer heeft wel een compleet plafond met kleine balkjes. De keuken is venieuwd. In het trappenhuis is een deel van de trapleuning verdwenen. Op de verdieping is de oude indeling nog aanwezig. Opmerkelijk is de verbinding met een gangetje achter het trappenhuis langs van de voor- en achterkamer aan de zuidzijde, die mogelijk is dankzij het overbouwen van de steeg. De vertrekken hebben nieuwe, vlak afgewerkte deuren. Enkele kamers zijn voorzien van plafond met balkjes.
WAARDERING
Het herenhuis op de hoek van Westersingel en Fonteinstraat/Elisabethstraat is van algemeen historisch, architectuurhistorisch, architectonisch en stedenbouwkundig belang
- als gebouw waarmee de bouwstroom in dit deel van het beschermde gezicht van de stadsrandzone is afgerond;
- vanwege de opmerkelijke plaats die de karakteristieke woning inneemt in de vernieuwingspariode in het oeuvre van architect Hendrik Kramer;
- vanwege de uitwendige gaafheid in zeer levendige Overgangsstijl, zowel in hoofdvormen als in detaillering;
- vanwege de prominente plaats van het pand aan de kade en de dubbele hoek, waardoor de levendigheid van alle zijden kan worden beleefd.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
MANSION built in 1905-'07 in Transitional Style at the corners of the Westersingel, the Fonteinstraat and on the rear side of the Elisabethstraat according to designs by architect Hendrik Kramer. Between the Westersingel, which was paved in 1872, and the tramway laid around 1900 which curved behind the present Elisabethstraat, lay a considerable segment-shaped area which building contractor A.G. van de Meij purchased from the tramway company in 1902. He developed the area into building plots along the Westersingel and on either side of the curved Elisabethstraat, named after his daughter. In the protected townscape of the city canal zone, this mansion is a striking feature with which the building activities at the canal in the vicinity of the segment-shaped Elisabethstraat were rounded off at that time.
Description
EXTERIOR: Building with a varied projecting volume on a rectangular ground plan in outline. Two storeys high; the projecting corner element fitted with a hip roof and alongside, on the front facade, a section where the second storey has a gable with an enlarged, sparsely moulded cabin; otherwise a flat roof. Hip roof and gable with substantial roof overhangs and moulded gutter lines are covered with orange-red glazed cross tiles. The masonry is constructed of greyish-brown brick in combination with sections flatly rendered in stucco characteristic of this architect in this period. The quality brickwork extends to approximately one-third of the window height of the storey, then the render follows; on the lower-appearing southern section with gable the render starts at the height of the lintel of the ground floor window. Furthermore, the parapets of the wall openings on the storey of the corner element are likewise filled with rendered fields.
Between the tall corner element and the lower and narrower side wing lies the entrance section: behind and under a continuing gable, a canopy which with high-placed windows and a corner post is formed into a porch. Original door with panes with a wave moulding on the upper side. Straight-closed sash windows with fanlights fitted with leaded glass; on the truncations of the corner element fitted with narrow vertical windows of the same model. The alley on the southern side is closed off with a partition and solid door. The alley partly built over with an element resting on braces. At specific points special wall openings: in the corner element on both sides on the storey they are rounded off; on the quay side a window and on the northern side opening doors behind a balustrade, both with a semicircular fanlight with glazing bars. Above the semicircular closures the roof overhang ripples on both sides. The northern side facade is further strongly articulated by two heavy brick chimneys built up in courses, partly quality brickwork and partly rendered. Further this facade is enlivened by wall openings of different function and form. Below on the front side straight-closed opening doors and on the rear side a trapezium-shaped bay window with tiled roof and above the mentioned opening doors on the front side, recessed between the chimney breasts a narrow three-light window and on the rear side still a narrow and tall window with fanlight. The extension placed against the rear facade has been completely renewed and extended relatively recently. Further against the rear facade a large conservatory of frame-and-panel construction has been built partly fitted with a flat roof and partly with a glazed lean-to roof. On the flat section a balcony has been fitted over the full width, set in frame-and-panel construction which on the sides and upper parts is closed off with window units. In the facade a three-light window and opening door with side panels.
INTERIOR: The interior has been considerably altered through renovations particularly on the ground floor. The hallway is still essentially in character and two doors still possess the original framing of a cornice supported by consoles. The suite opening and the opening to the conservatory have disappeared, the large living room does have a complete ceiling with small beams. The kitchen has been renewed. In the stairwell part of the stair rail has disappeared. On the storey the old layout is still present. Remarkable is the connection via a small passageway behind the stairwell between the front and back room on the southern side, which was made possible by the building over of the alley. The rooms have new, flatly finished doors. Some rooms are fitted with ceilings with beams.
VALUATION
The mansion at the corner of Westersingel and Fonteinstraat/Elisabethstraat is of general historical, architectural-historical, architectural and urban planning importance
- as a building with which the building activity in this part of the protected townscape of the city periphery zone was concluded;
- on account of the remarkable place which the characteristic dwelling occupies in the renewal period in the oeuvre of architect Hendrik Kramer;
- on account of the external integrity in very lively Transitional Style, both in principal forms and in detailing;
- on account of the prominent location of the building on the quay and the double corner, whereby the liveliness can be experienced from all sides.
Nearby in the register
- Woonhuis, Westersingel 10Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Westersingel 50Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Klein Schavernek 8Woonhuisunder 1 mi
- StadsarmhuisSociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.