Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Westersingel 10
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1932
- Address
- Westersingel 10, Locatie: Westerparkwijk, 8913 CK Leeuwarden (and others)
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20094, 5.78724
- Monument number
- 519841
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Stanford LibrariesUtrecht University Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
DUBBELE VILLA, in 1932 ontworpen door G.A. Heldoorn in opdracht van Gerrit Regneri in Interbellum Architectuur. In het in 1932 voor vergunning ingeleverde ontwerp (G.A.L. bouwtekening 5829) zijn gaandeweg nog wel enkele wijzigingen aangebracht. Zo kreeg woning nummer 10 aan de noordwestzijde een (niet op het ontwerp aangegeven) serre onder de iets opgewerkte rietkap en is bij nummer 12 de (op de bouwtekening anders aangegeven) erker aan de zuidoostzijde verwerkt in een uitbouw met overstekend geveltopje en een aankapping.
In 1872 werd ten westen van de binnenstad naar ontwerp van G.L. Vlaskamp een tweede stadswatervijver aangelegd die tot 1888 als zodanig heeft gefuncioneerd, daarna als wandeling functioneerde en die in 1926 tot wandelpark, het Westerpark, is gewijzigd. Even zuidelijker, op de noordelijke hoek van de huidige Fonteinstraat was in 1865 broodfabriek De Hoop gesticht. Een omvangrijke ruimtelijke ingreep onderging het gebied bij de Westersingel in 1900 door de aanleg van de tramweg naar Marssum. Het tracee liep naar het noorden tussen de verswatervijver en broodfabriek door om bij de huidige Pier Panderstraat aftakkingen te krijgen. Nadat aan het einde van de jaren-twintig zowel de broodfabriek als de trams waren uitgerangeerd is het gebied aan de zuidoostelijke zoom van het Westerpark verkaveld en met woonhuizen bebouwd. Aan de Westersingel lijken nu enkele villa's in Interbellum-stijl en aan de Fonteinstraat een reeks gekoppelde herenhuizen in het park geschoven te zijn. De dubbele villa Westersingel 10-12 is daardoor buitengewoon gesitueerd.
Omschrijving
EXTERIEUR: Dubbele villa op een plattegrond van een L, waarvan de poten niet haaks op elkaar staan. De lange vleugel van woning nummer 12 ligt evenwijdig aan de rooilijn; nummer 10 dwars en schuin daarop. De groepering van de twee woningen is dusdanig dat ze volstrekt verschillende uitzichten en geen onderlinge inkijk hebben waarbij zelfs de achtertuinen haaks op elkaar zijn komen te liggen. Woning nummer 10 is aan de noordwestzijde uitgebreid met een keuken ter vervanging van het kleine keukentje dat oorspronkelijk midden in het bouwvolume lag. De ingangspartijen nabij de hoek, de oksel, waar de bouwvolumes scharnieren, zijn wel naar elkaar toegericht. De dubbele villa is grotendeels twee bouwlagen hoog, maar op enkele plaatsen schiet de rietgedekte kap door op plaatsen die tot één laag hoog reiken. Dynamische inspringende en uitgebouwde partijen. De muren zijn in Vlaams verband gemetseld van een helderrode, gemêleerde en hier en daar gesinterde baksteen, verwerkt met verdiepte lintvoegen. De voorgevel van nummer 10 is beneden geopend met een zeer breed venster met zijlichten, uitgevoerd in staal en een klein venster en op de verdieping onder het flinke dakoverstek met een vijfvoudig vensterlint. In de oksel van de twee woningen de toegangspartij met rechtgesloten oorspronkelijke deur onder het grote dakoverstek. De zijgevels zijn aan de voorzijde met vensters van verschillende vorm en met stalen ramen geopend. Uit de noordlijke gevel is een serre onder een afzaat van de kap gebouwd en aan noord- en oostzijde zijn onder de vensters bloembakken opgemetseld. Op het noordelijke zijschild een kajuit die aan de oostelijke zijde tot een overhuifd balkon is opengewerkt. Ook het oostelijk dakschild heeft in de oksel een kajuit ter verlichting van de trappenhal.
De voorgevel van nummer 12 is op de begane grond vrij gesloten, op een w.c.- en een halvenstertje na; beide met glas-in-lood in kleurige geometrische vormen. Tussen die venstertjes de rondgesloten deurpartij, omvat door een gemetselde rondpas van twee stenen. Aan de zuidzijde is de erkerpartij, bestaand uit in stijlen gevatte grote vensters, als risaliet met geveltop en aankapping uitgebouwd; in het geveltopje een klein staand venster. Op de verdieping een reeks van zes staande vensters met eenvoudig glas-in-lood. De achtergevel geopend met een groot, niet oorspronkelijk drielichtvenster en een tuindeur; op de verdieping een breed venster met zijlichten. Alle vensters met houten kozijnen, beneden vervangen in niet oorspronkelijke vorm; op de verdieping vermoedelijk nog oorspronkelijk.
INTERIEUR: De kamersuites op de begane grond van beide woningen zijn tot grote kamers uitgebroken. Bovendien zijn de kleine inpandige keukens bij de woonruimten getrokken en zijn de keukens in de (deels uitgebouwde) bijkeukenruimten ondergebracht. Nummer 10 heeft nog de oorspronkelijke deur tussen hal en vertrek met een kleurig glas-in-lood bovenlichtje tussen lijstjes in geometrische vorm. Op de begane grond zijn vestibules en hallen in oorspronkelijke staat: met deur van ruitjes in roeden en voorzien van tegellambriseringen en zwart/wit geblokte tegelvloeren. De trappenhallen zijn nog oorspronkelijk, in nummer 12 met oorspronkelijke leuningen met lattenspijlen. De verdieping heeft nog de oorspronkelijke indeling met eenvoudige inrichting.
WAARDERING
De dubbele villa is van algemeen historisch, architectuurhistorisch, architectonisch en stedenbouwkundig belang
- vanwege de bijzondere plaats die zij inneemt in het oeuvre van de vooraanstaande architect G.A. Heldoorn;
- vanwege de opmerkelijke massawerking van de op een ongewone wijze aan elkaar gekoppelde woningen die mede door de ligging een landhuiskarakter hebben gekregen en de vooral uitwendig grotendeels gave, ingetogen bouwtrant in Interbellum Architectuur;
- omdat zij gebouwd is in een gebiedje dat in het beschermd stadsgezicht van de stadsgrachtzone pas laat, na de opheffing van de tramlijn, beschikbaar kwam;
- vanwege de fraaie, zachte overgang die het vormt tussen de groene zoom van het Westerpark en de bebouwing aan de Westersingel.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
DOUBLE VILLA, designed in 1932 by G.A. Heldoorn on commission from Gerrit Regneri in Interwar Architecture. In the design submitted for permission in 1932 (G.A.L. building drawing 5829), various modifications were made in due course. Thus dwelling number 10 on the northwest side received a conservatory (not indicated on the design) under the somewhat raised reed roof, and at number 12 the bay window on the southeast side (indicated differently on the building drawing) was incorporated into an extension with overhanging gable top and an additional roof structure.
In 1872, a second city water pond was laid out to the west of the inner city to a design by G.L. Vlaskamp, which functioned as such until 1888, thereafter functioned as a promenade, and which in 1926 was converted into a walking park, the Westerpark. Slightly further south, at the northern corner of the present Fonteinstraat, the bread factory De Hoop was established in 1865. The area at the Westersingel underwent a major spatial intervention in 1900 with the construction of the tramway to Marssum. The route ran northward between the freshwater pond and bread factory to obtain branch lines at the present Pier Panderstraat. After both the bread factory and the trams were decommissioned at the end of the twenties, the area on the southeastern edge of the Westerpark was parceled out and built with residential houses. At the Westersingel, several villas in Interwar style now appear to have been placed in the park, and at the Fonteinstraat a series of linked townhouses. The double villa Westersingel 10-12 is thereby extraordinarily situated.
Description
EXTERIOR: Double villa on an L-shaped floor plan, whose legs do not stand at right angles to each other. The long wing of dwelling number 12 lies parallel to the building line; number 10 transverse and at an angle to it. The grouping of the two dwellings is such that they have completely different outlooks and no mutual overlooking, with even the rear gardens lying at right angles to each other. Dwelling number 10 is enlarged on the northwest side with a kitchen replacing the small kitchen that originally lay in the middle of the building volume. The entrance sections near the corner, the axil, where the building volumes hinge, are indeed oriented towards each other. The double villa is largely two storeys high, but in some places the reed-thatched roof extends through in places that are only one storey high. Dynamic recessed and extended sections. The walls are laid in Flemish bond of a bright red, mottled and here and there sintered brick, executed with recessed mortar joints. The front facade of number 10 is opened below with a very wide window with side lights, executed in steel, and a small window, and on the upper storey under the substantial roof overhang with a five-part window band. In the axil of the two dwellings the entrance section with straight-closed original door under the large roof overhang. The side facades are opened at the front with windows of various shapes and with steel frames. From the northern facade a conservatory is built under a slope of the roof, and on the north and east sides flower boxes are laid up under the windows. On the northern side wall a cabin which on the east side is opened out to an enclosed balcony. The eastern roof wall also has a cabin in the axil for the lighting of the stairwell.
The front facade of number 12 is fairly closed on the ground floor, except for a toilet and a half-window; both with coloured geometric leaded light. Between these small windows the fully enclosed door section, enclosed by a laid semicircular arch of two stones. On the south side, the bay window section, consisting of large windows set in frames, is extended as a risalit with gable top and additional roof structure; in the gable top a small standing window. On the upper storey a series of six tall windows with simple leaded light. The rear facade opened with a large, not original three-light window and a garden door; on the upper storey a wide window with side lights. All windows with wooden frames, below replaced in non-original form; on the upper storey presumably still original.
INTERIOR: The room suites on the ground floor of both dwellings have been broken through to large rooms. Furthermore, the small built-in kitchens have been drawn to the living spaces and the kitchens have been housed in the (partly extended) scullery spaces. Number 10 still has the original door between hall and room with a colourful leaded light fanlight between mouldings in geometric form. On the ground floor are vestibules and halls in original condition: with doors of panes in bars and provided with tile wainscotings and black and white tiled floors. The staircases are still original, in number 12 with original railings with slat spindles. The upper storey still has the original layout with simple fittings.
VALUATION
The double villa is of general historical, architectural historical, architectural and urban planning importance
- because of the remarkable place it occupies in the oeuvre of the renowned architect G.A. Heldoorn;
- because of the remarkable mass effect of the dwellings coupled together in an unusual manner, which through their location have acquired a country house character, and the especially externally largely intact, restrained building style in Interwar Architecture;
- because it was built in an area that in the protected townscape of the city canal zone only became available late, after the abolition of the tramline;
- because of the fine, gentle transition it forms between the green edge of the Westerpark and the buildings at the Westersingel.
Nearby in the register
- Woonhuis, Westersingel 16Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Klein Schavernek 8Woonhuisunder 1 mi
- VrouwenpoortsbrugBrugunder 1 mi
- Gracht, omwalling en grachten LeeuwardenGrachtunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.