Rijksmonumentenregister · Netherlands
Dienstwoning, Kanaalstraat 2
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1906
- Address
- Kanaalstraat 2, Locatie: Tulpenburg/Klanderij, 8933 AL Leeuwarden (and others)
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.19911, 5.80264
- Monument number
- 519765
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BRUGWACHTERSWONING, POLITIEBUREAU EN BRANDWEERPOST, gebouwd naar ontwerp van de directeur gemeentewerken W.C.A. Hofkamp in 1906 in eclectische stijl. In feite is de stijl een sterk versoberde versie van de Neo-Hollandse Renaissance, hetgeen tot uiting komt in de van overhoekse pinakels voorziene topgevels, het siermetselwerk boven de ramen en de sierbanden onder de daklijst. Ook het schilderachtige silhouet, dat voor de afbraak van de grootste schoorsteen nog pregnanter was, roept nog herinneringen op aan het `Oud-Hollands'. Bij de in 1895 gebouwde eerste Kanaalsbrug was geen woning gebouwd, hetgeen zich op den duur als bezwaarlijk voordeed. De brugwachterswoning werd gecombineerd met een politiepost en een bergplaats voor een brandweerwagen en een brancard. Het eerste ontwerp is sterk gebaseerd op politieposten van de gemeente 's-Gravenhage. Het tweede ontwerp is een versoberde versie daarvan en het derde, uitgevoerde ontwerp is uitgebreid met een verhuurbare bovenwoning. In 1933 werd de politiepost opgeheven en verbouwd tot woning voor de wachter van de Oosterbrug. Sinds 1988 is het pand woning en winkel voor een meubelhandelaar.
Omschrijving
EXTERIEUR: BRUGWACHTERSWONING ETC. gelegen op een rechthoekig noord-zuid gericht perceel op de hoek van de Zuidergrachtswal en de Kanaalstraat in het verlengde van de Eerste Kanaalsbrug, opgebouwd uit Waalsteen in staand metselverband met zandstenen onderdelen (St. Joire) en belegd met leien. De brugwachterspost is zo gelegen, dat het zowel het Nieuwe Kanaal als de Oosterstadsgracht over een grote lengte zijn te overzien. Ten zuiden, aan de zijde van de Kanaalstraat bevindt zich, gescheiden door een straatje een klein eenlaags bouwdeel, dat met het hoofdpand is verbonden door een gemetselde poort aan de straatzijde en een muur aan de achterzijde. De plattegrond is een samengestelde rechthoek, waarbij op de hoek van de Zuidergrachtswal-Kanaalstraat een vierkante oksel is uitgespaard. Het gedeelte van de brugwachterswoningen telt twee bouwlagen plus kap, het gedeelte van de politiepost heeft een bouwlaag plus kap. De gevels rusten op een uitgemetselde plint met afzaat. Onder de dakgoot bevindt zich een omlopende sierlijst van vlechtwerk in verschillende tinten en formaten, afgewisseld met diamantkoppen. Aan de zijde van de Zuidergracht (noordzijde) bevindt zich een twee traveeën brede schoudergevel met op de begane grond rechthoekige vensters met een ongedeelde schuifruit met daarboven een achtruitsbovenlicht onder hanekammen en op de verdieping dito vensters onder segmentbogen, waarvan de boogvelden gevuld zijn met siermetselwerk. In de geveltop zit een rondboogvenster. De schouders hebben zandstenen aanzetten. De overhoeks uitgemetselde toppinakel is doorspekt en draagt bovenop een zandstenen bol. De licht risalerende schoudergevel aan de oostzijde heeft behoudens een deur, de toegang tot de bovenwoning, een soortgelijke indeling. In de oksel bevindt zich aan de noordzijde de ingang van de benedenwoning, waarnaast een smal rondboogvenster. De overige openingen volgen het voorbeeld van de schoudergevels. Een eenlaags bouwdeel is d.m.v. een poort met rondbogige doorgang met het hoofdvolume verbonden. Hierin waren ondergebracht het zandhok en bergplaatsen voor gemeentewerken en de politie. Het zandhok heeft aan de straatzijde een rondboogvenster, waarboven een bakgoot en een dakschild tussen penanten.De zij-en achtergevels zijn vereenvoudigde versies van de hoofdgevels. Er zijn twee kleine dakkapellen met heksenhoeden.
INTERIEUR: Van de begane grond is de indeling sterk gewijzigd en zijn de plafonds verlaagd. O.a. bleven bewaard een glaspui van de woning naar de thans overdekte binnenplaats en de trappen naar de bovenwoning en de zolder. De trappen hebben bewerkte trappalen met gecanneleerde schachten en hekken met gedraaide houten balusters. De tweede bouwlaag is behoudens de keuken in grotendeels ongerepte staat bewaard gebleven. Te noemen zijn de paneeldeuren in geprofileerde omlijstingen, het getoogde poortje in de gang en de kamers en suite met de oorspronkelijke pui met gerende zijkanten. Ook de dagkanten van de vensters zijn gerend. Zowel voor als achterkamer hebben een Neo-classisistische schoorsteen met zwartmarmeren mantel. In contrast hiermee staan de Art-nouveau plafonds, die versierd zijn met florale elementen en libellen. Beide vertrekken hebben een authentiek ventilatiesysteem met verstelbare roosters voor vloer of plafondventilatie. De derde bouwlaag bevat o.a. enkele authentieke deuren en kapconstructie.
Waardering
Brugwachterswoning van algemeen architectuurhistorisch en cultuurhistorisch belang:
- vanwege het nagenoeg ongerepte exterieur in eclectische stijl;
- vanwege de sobere, maar levendige architectuur dankzij de verspringingen en de bewogen daklijn, versterkt door de decoratief opgevatte schoorstenen;
- vanwege de bewaard gebleven interieuronderdelen in het bijzonder op de verdiepingen;
- vanwege de opvallende oorspronkelijke combinatie van gemeentelijke functies als brugwachterswoning, politiepost, brandweerpost én verhuurbare bovenwoning;
- vanwege de markante ligging op de hoek van de Zuidergrachtswal en de Kanaalstraat in het verlengde van de Eerste Kanaalsbrug met uitzicht op de vaarwegen: het pand heeft een belangrijke visuele functie als entree van de wijk.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
BRIDGEKEEPER'S DWELLING, POLICE STATION AND FIRE STATION, built according to the design of the director of public works W.C.A. Hofkamp in 1906 in eclectic style. In fact, the style is a strongly simplified version of Neo-Dutch Renaissance, which is evident in the stepped gables furnished with diagonal pinacles, the decorative brickwork above the windows and the ornamental bands below the eaves. The picturesque silhouette, which was even more striking before the demolition of the largest chimney, also evokes memories of the 'Old Dutch'. When the first Canal Bridge was built in 1895, no dwelling was constructed, which proved to be inconvenient in the course of time. The bridgekeeper's dwelling was combined with a police post and storage space for a fire engine and a stretcher. The first design was strongly based on police stations of the municipality of 's-Gravenhage. The second design is a simplified version of that, and the third, executed design was extended with a rental apartment on the upper floor. In 1933 the police station was closed and converted into a dwelling for the keeper of the Oosterbrug. Since 1988 the building has been a dwelling and shop for a furniture dealer.
Description
EXTERIOR: BRIDGEKEEPER'S DWELLING ETC. situated on a rectangular north-south oriented plot at the corner of the Zuidergrachtswal and the Kanaalstraat in the extension of the Eerste Kanaalsbrug, constructed of Walloon brick in stretcher bond with sandstone components (St. Joire) and covered with slate. The bridgekeeper's post is positioned such that it overlooks both the Nieuwe Kanaal and the Oosterstadsgracht over a considerable length. To the south, on the side of the Kanaalstraat, separated by a small street, is a small single-storey building, which is connected to the main building by a masonry gateway on the street side and a wall on the rear. The floor plan is a composite rectangle, with a square corner recess cut out at the corner of Zuidergrachtswal-Kanaalstraat. The bridgekeeper's dwelling section has two storeys plus roof space, the police post section has one storey plus roof space. The facades rest on a projecting plinth with offset. Below the eaves cornice is a running decorative frieze of brickwork in different shades and sizes, alternating with diamond-shaped ornaments. On the Zuidergracht side (north side) is a shoulder gable two bays wide with, on the ground floor, rectangular windows with an undivided sash window with above it a transom fanlight under cockscomb cornices and on the upper storey likewise windows under segmental arches, the arch fields filled with decorative brickwork. In the gable top is a round-arched window. The shoulders have sandstone plinths. The diagonally built-up top pinacle is pierced and bears a sandstone ball on top. The slightly projecting shoulder gable on the east side has, except for a door providing access to the upper apartment, a similar arrangement. In the corner recess on the north side is the entrance to the lower dwelling, beside which is a narrow round-arched window. The remaining openings follow the example of the shoulder gables. A single-storey building is connected to the main volume by means of a gateway with round-arched passage. This housed the sand storage and storage spaces for public works and the police. The sand storage has on the street side a round-arched window, above which is a gutter and a roof shield between pilasters. The side and rear facades are simplified versions of the main facades. There are two small roof dormers with witch-hat roofs.
INTERIOR: The ground floor layout has been greatly altered and the ceilings lowered. Among other things, there remain a glazed partition from the dwelling to the now-covered courtyard and the stairs to the upper floor and attic. The stairs have worked newel posts with fluted shafts and railings with turned wooden balusters. The second storey is preserved in largely unaltered condition except for the kitchen. Notable are the panel doors in moulded frames, the arched doorway in the hallway and the en-suite rooms with the original glazed partition with fluted sides. The window reveals are also fluted. Both front and back rooms have a Neo-classical fireplace with black marble mantelpiece. In contrast to this are the Art Nouveau ceilings, which are decorated with floral elements and dragonflies. Both rooms have an authentic ventilation system with adjustable grilles for floor or ceiling ventilation. The third storey contains, among other things, several authentic doors and roof truss structure.
Valuation
Bridgekeeper's dwelling of general architectural-historical and cultural-historical significance:
- by virtue of its virtually unaltered exterior in eclectic style;
- by virtue of the austere yet lively architecture thanks to the projections and the broken roofline, reinforced by the decoratively conceived chimneys;
- by virtue of the preserved interior components, particularly on the upper floors;
- by virtue of the striking original combination of municipal functions such as bridgekeeper's dwelling, police post, fire station and rental apartment;
- by virtue of the prominent corner location at Zuidergrachtswal and Kanaalstraat in the extension of the Eerste Kanaalsbrug overlooking the waterways: the building has an important visual function as entrance to the district.
Nearby in the register
- Kruidenierswinkel, Emmakade 2Winkelunder 1 mi
- Eerste KanaalsbrugBrugunder 1 mi
- Woonhuis, Emmakade 8Woonhuisunder 1 mi
- Bedrijfsruimte, Zuidergrachtswal 18Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.