Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bedrijfsruimte, Zuidergrachtswal 18
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Bedrijfsruimte
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1917
- Address
- Zuidergrachtswal 18, Locatie: Binnenstad, 8933 AE Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.19914, 5.80157
- Monument number
- 516493
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft Library
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De in 1889 opgerichte BOEKBINDERIJ Fa L. Scheepstra vestigde zich in 1917 aan de Zuidergrachtswal. De tuinderswoning met diepe tuin die daar stond werd grotendeels afgebroken. Alleen een rondbogige doorgang herinnert daar nog aan. De architect van de nieuwbouw was H.H. Kramer. De activiteiten van de firma werden later uitgebreid met winkelbetimmeringen, schoolmeubilair en kantoorbehoeften. In 1921 werd de kantoorruimte uitgebreid en ontwierp Kramer een uithangbord. Thans is alleen de werkplaats (boekbinderij) en het kantoor nog in functie. De overige ruimten zijn verbouwd en geschikt gemaakt om als kantoor te worden verhuurd.
Omschrijving
EXTERIEUR: De voorgevel heeft twee traveeën: de smalle rechter bevat de ingang, de bredere linker de vm. magazijnruimten. De linkertravee heeft een gemetselde plint met daarin twee gietijzeren kelderroosters in rondlopende strekken. Daarboven een breed drielichtvenster met bovenlichten met kleurig glas-in-lood. Boven de natuurstenen latei een iets verdiept liggend tegeltableau met de tekst `KANTOORBOEKENFABRIEK'. Op de verdieping een iets lager drielichtvenster met daarboven een tegeltableau met de tekst `FA L.SCHEEPSTRA', afgesloten door een tandfries. De borstwering van het platte dak is afgezet met een zandstenen band. De dubbele deur van de rechter travee is naar voren verplaatst, waardoor het portiek verdween. Boven de deuren zit een drielicht-bovenlicht, bezet met glas-in-lood, afgesloten met een natuurstenen latei. De beide verdiepingen hebben elk een smal venster, dat het trappenhuis verlicht. Onder de zandstenen daklijst zit een gemetseld decoratief fries. De rechtertravee is gevat tussen twee lisenen over de gehele hoogte, die vertand metselwerk hebben. Boven de deuren hangt een uithangbord in een smeedijzeren montuur in Art Déco met een gestileerd zeilschip met op de zeilen de letters F,L,S en de tekst `SCHEEPSTRA, BOEKBINDERIJ, KANTOORBOEKENFABRIEK'.
INTERIEUR: De linkertravee bevatte aanvankelijk op de begane grond en op de verdieping magazijnen. Thans zijn deze ruimten verbouwd. Achter de magazijnen bevindt zich een kantoorruimte met onder meer twee daklichten met glas-in-lood legramen. Tussen het kantoor en de daarachter gelegen boekbinderij zit een glas-in-loodpui met centraal geplaatst een boekbinder in blauwe kiel en leren voorschoot omgeven door gereedschap (bruneertand, boekbinderschaar en een kwast). Links in een zeshoek de tekst: `AANGEBODEN DOOR HET PERSONEEL TER GELEGENHEID VAN HET 60 JARIG BESTAAN` met daaronder 1889 en rechts in een zeshoek F L S met daaronder 1949. De voorstelling is omgeven door krullerige decoratie. De rechthoekige binderij is overkapt met drie zaagkappen tussen twee platte daken met daklichten, rustend op twee rijen van vier standvinken. De kapconstructie is uitgevoerd in donkerbruin gebeitst eikenhout. De achterwand heeft zes vensters met zesruitsbovenlichten. De vm. magazijnruimten zijn sterk verbouwd, alleen de trappalen en leuningen dragen nog kenmerken van het oorspronkelijke ontwerp (eenvoudige geometrische vormen).
Waardering
BEDRIJFSPAND van algemeen architectuurhistorisch en bedrijfshistorisch belang vanwege:
- de voorgevel in de stijl van het baksteenexpressionisme, waarvan het in Leeuwarden een vroeg voorbeeld is (1917);
- het verzorgde metselwerk, de tegeltableaux en het uithangbord;
- de bewaard gebleven interieurs van met name het kantoor met o.a. de glas-in-loodpui en de dito legramen in de daklichten en de bedrijfsruimte met o.a. de zaagdakconstructie;
- de toepassing door Kramer van het expressionisme, waar hij zich tot dan toe bediende van de neo-stijlen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The BOOKBINDERY Fa L. Scheepstra, established in 1889, relocated in 1917 to the Zuidergrachtswal. The gardener's cottage with deep garden that stood there was largely demolished. Only a round-arched passage still recalls it. The architect of the new building was H.H. Kramer. The firm's activities were later expanded to include shop fittings, school furniture and office supplies. In 1921 the office space was expanded and Kramer designed a shop sign. Currently only the workshop (bookbindery) and office remain in use. The remaining spaces have been converted and adapted for rental as offices.
Description
EXTERIOR: The front facade has two bays: the narrow right one contains the entrance, the wider left one the former storage spaces. The left bay has a brick plinth with two cast-iron cellar grilles in continuous runs. Above it a broad three-light window with fanlights with coloured leaded glass. Above the natural stone lintel a slightly recessed tile tableau with the text 'KANTOORBOEKENFABRIEK'. On the upper storey a slightly lower three-light window with above it a tile tableau with the text 'FA L.SCHEEPSTRA', closed off by a dentil frieze. The parapet of the flat roof is edged with a sandstone band. The double door of the right bay has been moved forward, eliminating the portico. Above the doors is a three-light fanlight, filled with leaded glass, closed off with a natural stone lintel. Both storeys each have a narrow window lighting the stairwell. Under the sandstone cornice is a brick decorative frieze. The right bay is framed between two pilasters over the full height, which have toothed brickwork. Above the doors hangs a shop sign in a wrought-iron mount in Art Deco with a stylised sailing ship with the letters F, L, S on the sails and the text 'SCHEEPSTRA, BOEKBINDERIJ, KANTOORBOEKENFABRIEK'.
INTERIOR: The left bay originally contained on the ground floor and upper storey storage spaces. These spaces have now been converted. Behind the storage spaces is an office space with amongst other things two skylights with leaded glass frames. Between the office and the bookbindery behind it is a leaded glass screen with centrally placed a bookbinder in blue coat and leather apron surrounded by tools (stamping tool, bookbinder's shears and a brush). On the left in a hexagon the text: 'AANGEBODEN DOOR HET PERSONEEL TER GELEGENHEID VAN HET 60 JARIG BESTAAN' with below it 1889 and on the right in a hexagon F L S with below it 1949. The representation is surrounded by ornate decoration. The rectangular bindery is covered with three sawtooth roofs between two flat roofs with skylights, resting on two rows of four wall brackets. The roof truss structure is executed in dark-stained oak wood. The rear wall has six windows with six-pane fanlights. The former storage spaces have been substantially converted, only the staircase rails and railings still bear characteristics of the original design (simple geometric forms).
Valuation
INDUSTRIAL BUILDING of general architectural-historical and business-historical importance because of:
- the front facade in the style of brick expressionism, of which it is an early example in Leeuwarden (1917);
- the careful brickwork, the tile tableaux and the shop sign;
- the preserved interiors in particular of the office with amongst other things the leaded glass screen and the leaded glass frames in the skylights and the business space with amongst other things the sawtooth roof structure;
- Kramer's application of expressionism, which he had previously employed the neo-styles.
Nearby in the register
- Woonhuis, Zuidergrachtswal 14Woonhuisunder 1 mi
- Dienstwoning, Kanaalstraat 2Dienstwoningunder 1 mi
- Eerste KanaalsbrugBrugunder 1 mi
- Kruidenierswinkel, Emmakade 2Winkelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.