TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Kasteel, buitenplaats, Hoofdstraat 89

Driebergen-Rijsenburg, Utrecht, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kasteel, buitenplaats
Category
onroerend gebouwd
Built
1754
Address
Hoofdstraat 89, 3971 KE Driebergen-Rijsenburg (Utrechtse Heuvelrug 26)
Place
Driebergen-Rijsenburg
Municipality
Utrechtse Heuvelrug
Province
Utrecht
Country
Netherlands
Coordinates
52.05426, 5.28004
Part of complex
519720
Monument number
519722

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1714 map "L' Utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Omschrijving onderdeel 1:

HOOFDGEBOUW (Sparrendaal).

Exterieur Het huis Sparrendaal werd gebouwd in 1754 op een terrein waarop in ieder geval al sinds 1644 sprake was van bebouwing. Het hoofdgebouw is een blokvormig, geheel onderkelderd huis van rode baksteen, met twee bouwlagen en een zolder onder een met Oudhollandse pannen gedekt mansardedak (oorspronkelijk een omlopend schilddak met zakgoot in het midden). Het dak wordt bekroond door een klokkenstoel (oorspronkelijk op de nok van het dak van de uitbouw aan de achterzijde) en is voorzien van vier schoorstenen, die zich bevinden op de nokeinden van het oorspronkelijke schilddak. De symmetrische voor- en achtergevel zijn zeven traveeën breed, op het niveau van de bel-étage en verdieping voorzien van meerruitsschuifvensters, op het niveau van het souterrain voorzien van bolkozijnen. De ingangspartij bevindt zich in de iets risalerende middelste travee en is rijk bewerkt. Een zes treden tellende hardstenen bordestrap leidt naar een dubbele toegangsdeur met waaiervormig, ornamenteel bovenlicht, omlijst door zandstenen pilasters en een geprononceerde kroonlijst op kunstig gesneden consoles. Op de verdieping een klein balkon met een deels smeedijzeren, deels zandstenen, ornamentele balustrade in Marotstijl, toegankelijk via een meerruitsschuifvenster met ornamentele, zandstenen omlijsting van lisenen, gesneden klauwstukken en een gebogen latei met eenvoudig rocaille ornament in het midden. Het pand is op alle hoeken voorzien van geblokte pilasters en wordt bekroond door een hoofdgestel. Dit hoofdgestel is aan de voorgevel voorzien van een tandlijst en verhoogd met een balustrade. Oorspronkelijk werd de ingangspartij ter hoogte van de balustrade bekroond door een halfklaverbladvormig, ornamenteel opzetstuk. Dit is in de loop der jaren verdwenen. De linker- en rechterzijgevel zijn voorzien van drie, respectievelijk vijf venstertraveeën deels met meerruitsschuifvensters, deels blind. Op het dak een dakkapel met voluutvormige wangen en een schuifvenster. De middelste travee in de rechterzijgevel is voorzien van een kelderingang, waarboven een hardstenen gedenksteen ter herinnering aan de eerste steenlegging in 1754. De achtergevel heeft een centrale uitbouw van drie traveeën breed en één travee diep met een centrale ingangspartij in de middelste travee. Via een zes treden tellend hardstenen bordes leidt een dubbele deur met waaiervormig bovenlicht gevat in een hardstenen omlijsting met diagonaal ingekerfd blokmotief, naar de tuinkamer. Boven deze toegang een schuifvenster in een ornamentele hardstenen omlijsting met voluutvormen aan weerszijden en bekroond door een getoogde lijst met eenvoudig rocaillemotief in het midden. Deze uitbouw aan de tuinzijde is voorzien van een schilddak met de oorspronkelijke nokhoogte.

Interieur Veel van het oorspronkelijke 18de eeuwse interieur werd tijdens de ingrijpende restauratie (1957-1964) door J. B. van Asbeck, die plaats vond na aankoop door de gemeente, vervangen door identieke nieuwe elementen. Deuren, deurkozijnen, balklagen, grote delen van de betimmering en de eenvoudige stucplafonds werden geheel vernieuwd. Het beeld van een deftig 18de eeuws interieur is evenwel blijven bestaan. De oorspronkelijke plattegrond en indeling zijn op wat kleine wijzigingen na instandgehouden. In een vijftal vertrekken op de bel-étage zijn de wanden bespannen met de authentieke, 18de eeuwse, geschilderde behangsels uit de bouwtijd of kort daarna, voornamelijk met landschappelijke scènes. In enkele vertrekken bevinden zich bovendien bovendeurstukken: een klassieke allegorie in grisaille op doek in de rechter voorkamer en 18de eeuwse Chinese papieren in de tuinzaal. Ornamentele marmeren schoorsteenmantels uit de bouwtijd zijn aanwezig op de bel-étage in de grote zaal aan de tuinzijde en de beide vertrekken rechts van de vestibule (oostkant). In enkele vertrekken op de bel-étage penant- en schoorsteenspiegels in gesneden lijst en voorzien van bladgoud, deels Lodewijk XV/Lodewijk XVI. Stucplafonds, deels vernieuwd, deels uit de bouwtijd, zijn aanwezig in de gang, de vestibule, de rechter voor- en achterkamer en de tuinzaal. De drie bovendeurstukken in de vestibule en gang werden eveneens uitgevoerd in stuc, putti verbeelden lente en zomer, herfst en winter en oorlog en vrede. Vestibule en gang hebben een wit marmeren vloer, gelegd in tegels van ca. 50 bij 50 cm. In het trappenhuis aan de westkant van het huis een trap met gesneden balusters en trapleuning uit de bouwtijd. Op de verdieping in de grote voorzaal een, deels bijgemaakt, imitatie wandtapijt behangsel uit het midden van de 18de eeuw, aangebracht door Van Asbeck tijdens de restauratie in 1957-1964.

Waardering HOOFDGEBOUW (Sparrendaal) is van algemeen belang: - Vanwege de architectonische vormgeving; - Vanwege de nagenoeg oorspronkelijke plattegrond en indeling; - Vanwege de gaaf bewaard gebleven 18de eeuwse interieurelementen, waaronder geschilderde behangsels; - Als representatief voorbeeld van een 18de eeuws landhuis in Lodewijk XV stijl; - Vanwege de kenmerkende ligging binnen de vroeg 18de eeuwse formele parkaanleg; - Vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats; - Als representatief voorbeeld van de restauratiepraktijk uit de jaren '50 en '60 van de 20ste eeuw.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Description component 1:

MAIN BUILDING (Sparrendaal).

Exterior The house Sparrendaal was built in 1754 on a site where there had been building since at least 1644. The main building is a block-shaped, fully cellared house of red brick, with two storeys and an attic under a mansard roof covered with Old Dutch tiles (originally a surrounding hipped roof with a central gutter). The roof is crowned by a bell turret (originally on the ridge of the rear outbuilding roof) and is provided with four chimneys, which are located at the ends of the ridges of the original hipped roof. The symmetrical front and rear facades are seven bays wide, at the level of the piano nobile and upper storey provided with multi-pane sash windows, at the level of the basement provided with round-headed windows. The entrance is located in the slightly projecting middle bay and is richly worked. A hardstone entrance stair of six steps leads to a double entrance door with fan-shaped, ornamental fanlight, framed by sandstone pilasters and a pronounced cornice on skillfully carved consoles. On the upper storey a small balcony with a partly wrought-iron, partly sandstone, ornamental balustrade in Marot style, accessible via a multi-pane sash window with ornamental, sandstone framing of pilaster strips, carved claw brackets and a curved lintel with simple rocaille ornament in the middle. The building is provided with blocked pilasters at all corners and is crowned by a main cornice. This main cornice is provided with dentil moulding on the front facade and raised with a balustrade. Originally the entrance was crowned at the height of the balustrade by a half-trefoil-shaped, ornamental crowning piece. This has disappeared over the years. The left and right side facades are provided with three and five window bays respectively, partly with multi-pane sash windows, partly blind. On the roof a dormer with scroll-shaped cheeks and a sash window. The middle bay in the right side facade is provided with a basement entrance, above which a hardstone memorial stone commemorates the foundation stone laying in 1754. The rear facade has a central outbuilding three bays wide and one bay deep with a central entrance in the middle bay. Via a hardstone landing of six steps a double door with fan-shaped fanlight set in a hardstone frame with diagonally carved block motif, leads to the garden room. Above this entrance a sash window in an ornamental hardstone frame with scroll forms on either side and crowned by an arched moulding with simple rocaille motif in the middle. This outbuilding on the garden side is provided with a hipped roof with the original ridge height.

Interior Much of the original 18th-century interior was replaced during the major restoration (1957-1964) by J. B. van Asbeck, which took place following purchase by the municipality, with identical new elements. Doors, door frames, floor joists, large parts of the panelling and the simple stucco ceilings were entirely renewed. The impression of a dignified 18th-century interior has nonetheless been preserved. The original floor plan and layout have been maintained except for minor changes. In five rooms on the piano nobile the walls are covered with authentic, 18th-century, painted wallpapers from the construction period or shortly thereafter, mainly with landscape scenes. In some rooms there are also overmantel paintings: a classical allegory in grisaille on canvas in the right front room and 18th-century Chinese papers in the garden room. Ornamental marble chimney-pieces from the construction period are present on the piano nobile in the large hall on the garden side and both rooms to the right of the vestibule (east side). In some rooms on the piano nobile overmantel and chimney mirrors in carved frame and provided with gold leaf, partly Louis XV/Louis XVI style. Stucco ceilings, partly renewed, partly from the construction period, are present in the passage, the vestibule, the right front and rear room and the garden room. The three overmantel paintings in the vestibule and passage were also executed in stucco, putti represent spring and summer, autumn and winter and war and peace. Vestibule and passage have a white marble floor, laid in tiles of approximately 50 by 50 cm. In the stairwell on the west side of the house a staircase with carved balusters and handrail from the construction period. On the upper storey in the large front hall an, partly supplemented, imitation tapestry wallpaper hanging from the middle of the 18th century, applied by Van Asbeck during the restoration in 1957-1964.

Valuation MAIN BUILDING (Sparrendaal) is of general importance: - On account of the architectural design; - On account of the nearly original floor plan and layout; - On account of the well-preserved 18th-century interior elements, including painted wallpapers; - As a representative example of an 18th-century country house in Louis XV style; - On account of the characteristic location within the early 18th-century formal park layout; - On account of the functional-spatial relationship with the other components of the estate; - As a representative example of restoration practice from the 1950s and 1960s.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map