Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bejaardentehuis, Harderwijkerweg 66
Dieren, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Function
- Bejaardentehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1912 - 1913
- Address
- Harderwijkerweg 66, 6952 AL Dieren (Rheden 25) (and others)
- Place
- Dieren
- Municipality
- Rheden
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.04820, 6.09783
- Part of complex
- 519410
- Monument number
- 519411
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1913 map "33 Zutphen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Dit WONINGINGCOMPLEX met KAPEL en REGENTENKAMER is opgezet in carrévorm en heeft één bouwlaag. Op de vier hoeken alsmede in het midden van de noord- en zuidvleugel bevinden zich hoger opgetrokken risalerende paviljoens met geblokte hoekpilasters onder afgeplatte schilddaken.
De middenpaviljoens aan de zijde van de binnenhof hebben ieder een inspringende gevel waarvoor een zuilenportico. De westvleugel wordt doorbroken door een breed smeedijzeren hekwerk waarin de toegang gelegen is met aan weerszijden een zuilenportico. Het linker hoekpaviljoen bevat onder meer de regenten- of bestuurskamer terwijl het rechter hoekpaviljoen de suppoostenwoning bevat. In de as van het toegangshek bevindt zich in de noordvleugel de door een klokkentorentje bekroonde kapel.
De tussen de paviljoens gelegen bouwmassa's zijn voorzien van afgeplatte daken met voor- en achterschild. De daken zijn belegd met gesmoorde kruispannen. De hoger opgetrokken daken van de risalerende hoek- en middenpaviljoens zijn telkens voorzien van vier gemetselde hoekschoorstenen met tentdakvormige rookkappen bekroond door een goudkleurige bol. Op de daken van de tussenliggende woningen bevindt telkens op scheiding tussen twee woningen een gemetselde schoorsteen met een dekplaat. Alle zolders zijn middels deuren met elkaar verbonden zijn zodat er in geval van brand een vluchtroute bestaat.
De gevels zijn opgetrokken in baksteen, gemetseld in kruisverband op een in een hardere baksteen uitgevoerd en een door een rollaag afgesloten trasraam. De risalerende geveldelen worden afgesloten door een architraaflijst, een fries en geprofileerde gekorniste kroonlijst (waarin de goot). De overige gevels worden allen door een geprofileerde kroonlijst afgesloten. De door anderhalfsteens strekken afgesloten vensters zijn voorzien van kruiskozijnen met telkens twee enkelruits draairamen en twee vierruits van kathedraalglas voorziene bovenlichten (hierna nog slechts als venster aangeduid). De onderramen zijn van oorsprong voorzien van luiken. De lekdorpels zijn uitgevoerd in hardsteen. De ingangen van de woningen, voorzien van tweedelige paneeldeuren, bezitten hardstenen dorpels en neuten en zijn voorzien van zesruits bovenlichten.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL van het complex wordt gevormd door een hekwerk met toegangshek dat zicht verleent op de binnenhof met aan weerszijden een vleugel en een hoekpaviljoen. Aan weerszijden van het hekwerk bevindt zich het door een Toscaanse zuil gedragen dakoverstek van de vleugels. Tussen gevel en de zuil bevindt een draaihek. De gevels van beide vleugels bezitten ieder drie vensters. Boven het middelste venster bevindt zich een dakkapel met wangen en een frontonlijst alsmede twee gekoppelde vierruits ramen. De gevels van de risalerende hoekpaviljoens bezitten ieder vijf vensters. Boven respectievelijk het tweede en het vierde venster bevindt zich een dakkapel.
Beide symmetrisch ingedeelde ZIJGEVELS zijn identiek aan elkaar. De risalerende hoekpaviljoens en middenblok bezitten ieder vijf vensters. Zowel boven het tweede als het vierde venster bevindt zich een dakkapel. De twee tussen deze drie blokken gelegen geveldelen bezitten ieder twaalf vensters waarbij zich zowel boven het tweede, vijfde, achtste en elfde venster een dakkapel bevindt.
De symmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL bezit in beide risalerende hoekpaviljoens vier vensters alsmede twee dakkapellen. Het middenblok wordt gevormd door de gevel van de kapel. Deze bestaat uit een brede middentravee met een het hoofdgestel doorbrekende tuitgevel die afgesloten wordt door een fronton waaronder een paneel met jaartal 1913. De van geblokte pilasters voorziene travee bezit twee gekoppelde rondboogvensters met traceerwerk en glas-in-lood waarboven een roosvenster. Aan weerszijden bevindt zich een smallere travee met een smal en lager rondboogvenster met glas-in-lood. In de vleugels aan weerszijden van het middenblok bevindt zich direct naast de kapel een dubbele deur met een halfrond bovenlicht met traceerwerk. Verder bezit iedere vleugel een negental vensters en drie dakkapellen.
De binnenhof
De symmetrisch ingedeelde OOSTELIJKE GEVEL van de binnenhof is symmetrisch ingedeeld. Het middenblok wordt gevormd door de gevel van de kapel. Deze bestaat uit een brede middentravee met een het hoofdgestel doorbrekende tuitgevel die afgesloten wordt door een fronton waaronder een paneel met jaartal 1913. De van geblokte pilasters voorziene travee bezit twee gekoppelde rondboogvensters met traceerwerk en glas-in-lood waarboven een roosvenster. Onder deze vensters bevindt zich een paneel met de tekst: Soli Deo Gloria / 1913 9 aug 1963 /in dankbare herinnering / aan / Caspar H.H. Schweer bey der Becke / geb. 11 febr. 1827 - overled. 28 aug 1905 / de milde stichter van deze / gebouwen ter bewoning van / bejaarden allen leden der / Hervormde Gemeente te / Amsterdam en Dieren / aangeboden door bewoners en personeel.
Aan weerszijden bevindt zich een smallere travee met een smal en lager rondboogvenster met glas-in-lood. In de vleugels aan weerszijden van het middenblok bevindt zich direct naast de kapel een dubbele deur met een halfrond bovenlicht met traceerwerk. Verder bezit de linker vleugel uiterst links een door een segmentboog afgesloten portiek waarin zich de ingangen van twee woningen bevinden. Aansluitend bezit de gevel van links naar rechts: een vierruits toiletraampje; een ingang; vier vensters; een deur; twee toiletraampjes; een ingang en twee vensters. De rechter vleugel is spiegelbeeldig ingedeeld. Boven beide vleugels bevinden zich drie dakkapellen.
De NOORDGEVEL vorm nagenoeg het spiegelbeeld van de ZUIDGEVEL. Iedere gevel is op zichzelf ook weer gespiegeld ten opzichte van een denkbeeldige middenas. Iedere gevel bezit in het midden een inspringend geveldeel ter breedte van twee woningen waarvoor een portico met vier Toscaanse zuilen. Dit geveldeel bezit van links naar rechts een toiletraampje, een ingang, vier vensters, een deur en weer een toiletraampje. In het dakschild bevinden zich enkele dakkapellen. Het links hiervan gelegen geveldeel heeft van links naar rechts: een ingang (in de noordgevel die van de bestuurskamer); twee toiletraampjes; een ingang; vier vensters; een ingang; twee toiletraampjes; een ingang; vier vensters; een deur en een toiletraampje. Het rechts van de portico gelegen geveldeel heeft van links rechts: een toiletraampje; een ingang; vier vensters; een ingang; twee toiletraampjes; een ingang; vier vensters; een ingang; twee toiletraampje en in de noordgevel een deur, in de zuidgevel een portiek waarin de ingangen van twee woningen. Boven beide geveldelen drie dakkapellen.
De WESTGEVELS van de beide vleugels aan weerszijden van het toegangshek zijn verschillend ingedeeld. De gevel van de linker vleugel bezit van links naar rechts: twee vensters; een toiletraampje; een ingang en twee vensters. De gevel van de rechter vleugel bezit van links naar rechts: twee vensters; een ingang; twee toiletraampjes; een ingang en een venster. In het bovenliggende dakschild heeft iedere vleugel een dakkapel. De kopgevels van beide vleugels bezitten ieder een zuilenportico met vier Toscaanse zuilen. De gevels zijn symmetrisch ingedeeld en bezitten ieder een ingang met aan weerszijden een venster en in het dakschild een dakkapel.
Interieur:
De woningen zijn in de loop der jaren aangepast doch bezitten veelal nog oorspronkelijke interieuronderdelen als paneeldeuren en schoorsteenmantels. De meest gaaf en rijk uitgevoerde interieurs zijn die van de bestuurskamer en de kapel. De bestuurskamer is ter bereiken via een gang met tochtdeur, een marmeren lambrizering en een met zwarte en okerkleurige tegels belegde vloer. De regentenkamer bezit een bijzonder fraaie van pilasters en geprofileerd lijstwerk voorziene schoorsteenmantel en boezem gedragen door twee marmeren zuiltjes. In de boezem bevindt zich een beschilderd paneel voorzien van de wapens van Amsterdam en Rheden en van de volgende tekst: Volgens testamentaire / beschikking van / Caspar Hendrik Herman / Schweer bey der Becke / overleden te Amsterdam 28 augustus 1905 / is door de Diaconie der / Nederduitsch Hervormde Gemeente te Amsterdam / gebouwd de / Schweer bey der Becke Stichting / ingewijd 9 augustus 1913 / Bouwcommissie / H.J. Paris voorzitter / J.E.H. vd Bom vice-voorzitter / H.C. Krom penningmeester / H.W.A. Paans secretaris / P.A. Kloppenburg - M. Lasthuis / J. ten Have - M.J. Beerling / W.F. Prenzler - W.A. van Rooijen / Architect C.B. Posthumus Meyes / Dat uwe ogen open zijn dag en nacht over dit huis. Ook de verlichting en het meubilair zoals een bestuurstafel met negen, van een andere bekleding voorziene, stoelen zijn nog bewaard gebleven. De kerk bezit nog een groot aantal oorspronkelijke stoelen van de Weense firma Fischel. De zittingen zijn voorzien van hierin geperste decoraties met o.a. putti.
Waardering
WONINGCOMPLEX met KAPEL en REGENTENKAMER.
Architectuurhistorische waarden:
- Het woningcomplex is van belang vanwege de bijzondere gave staat, de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp, de detaillering en het bijzondere materiaalgebruik
- Het woningcomplex vormt een bijzonder goed voorbeeld van de Nieuw-Historiserendestijl uit de eerste decennia van de twintigste eeuw.
- Het woningcomplex is typologisch van belang als een met name voor het oosten van Nederland zeldzaam voorbeeld van een vroeg twintigste eeuws hofje.
- Het woningcomplex is van belang vanwege het grotendeels gaaf bewaarde interieur waarbinnen vooral de interieurs van de kapel en de bestuurskamer opvallen.
- Het woningcomplex is van belang voor het oeuvre van de bekende architect J.B. Posthumus Meyes. Het complex vormt bovendien een van de weinige voorbeelden van diens werk in de provincie Gelderland.
Stedebouwkundige waarden:
- Het woningcomplex vormt een sterk beeldbepalend element aan de Harderwijkerweg dat van groot belang is voor het aanzien van Dieren.
De bouw van het complex is nauw verbonden de ontwikkeling van Dieren-Noord in de eerste decennia van de twintigste eeuw van een agrarisch gebied tot een deel van de bouwde kom met een hoge concentratie sociale woningbouw ten behoeve van de ten noord-westen van de spoorlijn gevestigde en zich vestigende industrie zoals de Gazellefabriek.
Cultuurhistorische waarden:
- Het woningcomplex is van sociaal-historisch belang als bijzonder voorbeeld van vroeg-twintigste eeuwse bejaardenzorg in Nederland.
- Het complex is van historisch belang als herinnering aan de stichter C.H.H. Schweer bey der Becke.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
This RESIDENTIAL COMPLEX with CHAPEL and REGENTS' ROOM is laid out in a square courtyard form and has one storey. On the four corners as well as in the middle of the north and south wings there are higher-raised risaliting pavilions with rusticated corner pilasters beneath hipped roofs.
The central pavilions on the side of the inner courtyard each have a recessed facade in front of which stands a columned portico. The west wing is interrupted by a broad wrought-iron railing in which the entrance is located, with a columned portico on either side. The left corner pavilion contains, among other things, the regents' or management room while the right corner pavilion contains the attendant's residence. On the axis of the entrance gate in the north wing stands the chapel, crowned by a small bell tower.
The building masses situated between the pavilions are provided with hipped roofs with front and rear slopes. The roofs are covered with bonded crossed tiles. The higher-raised roofs of the risaliting corner and central pavilions each have four brick corner chimneys crowned with tent-roof-shaped smoke caps surmounted by a golden ball. On the roofs of the intermediate dwellings there is respectively at the division between two dwellings a brick chimney with a roof tile. All attics are connected to one another by means of doors so that in case of fire a means of escape exists.
The facades are constructed in brickwork, laid in Flemish bond on a travertine frame executed in harder brick and sealed by a rubble course. The risaliting facade sections are concluded by an architrave, a frieze and a profiled moulded cornice (which incorporates the gutter). The remaining facades are all concluded by a profiled cornice. The windows, closed off by one-and-a-half-brick spans, are provided with cross windows, each with two single-pane casements and two four-pane fanlights fitted with cathedral glass (hereafter referred to only as windows). The lower frames are originally provided with shutters. The drip mouldings are executed in stone. The entrances to the dwellings, furnished with two-part panel doors, have stone thresholds and mouldings and are provided with six-pane fanlights.
The symmetrically arranged FRONT FACADE of the complex is formed by a railing with entrance gate that provides a view onto the inner courtyard with on either side a wing and a corner pavilion. On either side of the railing is the roof overhang of the wings carried by a Tuscan column. Between the facade and the column there is a revolving gate. The facades of both wings each have three windows. Above the middle window is a roof dormer with wall pieces and a pediment moulding as well as two paired four-pane windows. The facades of the risaliting corner pavilions each have five windows. Above respectively the second and fourth window is a roof dormer.
Both symmetrically arranged SIDE FACADES are identical to one another. The risaliting corner pavilions and central block each have five windows. Both above the second and fourth window is a roof dormer. The two facade sections located between these three blocks each have twelve windows with roof dormers respectively above the second, fifth, eighth and eleventh window.
The symmetrically arranged REAR FACADE has in both risaliting corner pavilions four windows as well as two roof dormers. The central block is formed by the facade of the chapel. This consists of a broad central bay with a spout gable breaking through the main roof line that is concluded by a pediment beneath which a panel with the date 1913. The bay, provided with rusticated pilasters, has two coupled arched windows with tracery and stained glass above which a rose window. On either side is a narrower bay with a narrow and lower arched window with stained glass. In the wings on either side of the central block there is directly next to the chapel a double door with a semi-circular fanlight with tracery. Furthermore each wing has nine windows and three roof dormers.
The inner courtyard
The symmetrically arranged EASTERN FACADE of the inner courtyard is symmetrically arranged. The central block is formed by the facade of the chapel. This consists of a broad central bay with a spout gable breaking through the main roof line that is concluded by a pediment beneath which a panel with the date 1913. The bay, provided with rusticated pilasters, has two coupled arched windows with tracery and stained glass above which a rose window. Beneath these windows is a panel with the text: Soli Deo Gloria / 1913 9 aug 1963 / in grateful remembrance / of / Caspar H.H. Schweer bey der Becke / born 11 febr. 1827 - died 28 aug 1905 / the generous founder of these / buildings for the dwelling of / elderly all members of the / Reformed Church in / Amsterdam and Dieren / presented by residents and staff.
On either side is a narrower bay with a narrow and lower arched window with stained glass. In the wings on either side of the central block there is directly next to the chapel a double door with a semi-circular fanlight with tracery. Furthermore the left wing has at the far left a portico closed off by a segment arch in which the entrances of two dwellings are located. Subsequently the facade has from left to right: a four-pane toilet window; an entrance; four windows; a door; two toilet windows; an entrance and two windows. The right wing is arranged as a mirror image. Above both wings there are three roof dormers.
The NORTH FACADE is almost a mirror image of the SOUTH FACADE. Each facade is itself also mirrored with respect to an imaginary central axis. Each facade has in the middle a recessed facade section the width of two dwellings in front of which is a portico with four Tuscan columns. This facade section has from left to right a toilet window, an entrance, four windows, a door and another toilet window. In the roof slope there are several roof dormers. The facade section located to the left of this has from left to right: an entrance (in the north facade that of the management room); two toilet windows; an entrance; four windows; an entrance; two toilet windows; an entrance; four windows; a door and a toilet window. The facade section located to the right of the portico has from left to right: a toilet window; an entrance; four windows; an entrance; two toilet windows; an entrance; four windows; an entrance; two toilet windows and in the north facade a door, in the south facade a portico in which the entrances of two dwellings. Above both facade sections three roof dormers.
The WEST FACADES of both wings on either side of the entrance gate are arranged differently. The facade of the left wing has from left to right: two windows; a toilet window; an entrance and two windows. The facade of the right wing has from left to right: two windows; an entrance; two toilet windows; an entrance and a window. In the overlying roof slope each wing has a roof dormer. The end gables of both wings each have a columned portico with four Tuscan columns. The facades are symmetrically arranged and each have an entrance with on either side a window and in the roof slope a roof dormer.
Interior:
The dwellings have been adapted over the years but many still possess original interior components such as panel doors and fireplace surrounds. The most intact and richly executed interiors are those of the management room and the chapel. The management room is accessed via a corridor with a draught door, marble wainscoting and a floor tiled with black and ochre-coloured tiles. The regents' room has a particularly fine fireplace surround provided with pilasters and profiled mouldings and a mantel supported by two marble columns. In the mantel is a painted panel provided with the coats of arms of Amsterdam and Rheden and the following text: According to the testamentary / disposition of / Caspar Hendrik Herman / Schweer bey der Becke / died in Amsterdam 28 August 1905 / the Diaconie of the / Nederduitsch Reformed Church in Amsterdam / built the / Schweer bey der Becke Foundation / dedicated 9 August 1913 / Building Committee / H.J. Paris chairman / J.E.H. vd Bom vice-chairman / H.C. Krom treasurer / H.W.A. Paans secretary / P.A. Kloppenburg - M. Lasthuis / J. ten Have - M.J. Beerling / W.F. Prenzler - W.A. van Rooijen / Architect C.B. Posthumus Meyes / May your eyes be open day and night over this house. The lighting and furnishings such as a management table with nine chairs with different upholstery have also been preserved. The church still possesses a large number of original chairs from the Viennese firm Fischel. The seats are provided with decorations embossed in them including putti.
Valuation
RESIDENTIAL COMPLEX with CHAPEL and REGENTS' ROOM.
Architectural-historical values:
- The residential complex is of significance because of its particularly intact condition, the high-quality aesthetic qualities of the design, the detailing and the exceptional use of materials
- The residential complex is a particularly fine example of the Neo-Historicist style from the first decades of the twentieth century.
- The residential complex is of typological significance as a notably rare example for the eastern part of the Netherlands of an early twentieth-century almshouse.
- The residential complex is of significance because of the largely intact preserved interior within which especially the interiors of the chapel and the management room stand out.
- The residential complex is of significance for the oeuvre of the renowned architect J.B. Posthumus Meyes. The complex moreover forms one of the few examples of his work in the province of Gelderland.
Urban-planning values:
- The residential complex forms a strong character-defining element on the Harderwijkerweg that is of major importance for the appearance of Dieren.
The construction of the complex is closely linked to the development of Dieren-Noord in the first decades of the twentieth century from an agricultural area into part of the built-up area with a high concentration of social housing for the industry established and establishing itself to the north-west of the railway line, such as the Gazelle factory.
Cultural-historical values:
- The residential complex is of socio-historical significance as a remarkable example of early twentieth-century care for the elderly in the Netherlands.
- The complex is of historical significance as a remembrance of the founder C.H.H. Schweer bey der Becke.
Nearby in the register
- Toegangshek, Harderwijkerweg bij 66Erfscheidingunder 1 mi
- Pomp, Harderwijkerweg bij 66Straatmeubilairunder 1 mi
- Tuin, Harderwijkerweg bij 66Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Algemene BegraafplaatsBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.