Rijksmonumentenregister · Netherlands
Huize Merula
Breda, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1906
- Address
- Baronielaan 102, 4818 RC Breda
- Place
- Breda
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.57494, 4.77668
- Monument number
- 518995
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 24 Dordrecht, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Huize Merula is een vrijstaand HERENHUIS, daterende uit circa 1906, met een uitbreiding uit 1912. Het blokvormige huis met aan de noordelijke zijde een flankerende toren, staat enigszins terug in de rooilijn, aan de westelijke zijde van de Baronielaan.
Het huis is gebouwd in neorenaissancestijl met classicistische elementen door een Bredase fabrikantenfamilie. In 1912 werd het aan de achterzijde door de toenmalige eigenaar, de familie Sassen uitgebreid met een forse eetzaal. Later is het pand onder meer in bezit geweest van de directeur van de Kwatta-fabrieken.
Omschrijving
Huize Merula heeft een globaal rechthoekige plattegrond en telt twee bouwlagen met een achteraanbouw van een laag. Tegen de noordelijke gevel staat een drielaagse toren onder spits op vierkante grondslag, gedekt met Oudhollandse pannen. Het pand heeft een plat dak met schilden met Oudhollandse pannen.
De gevels zijn opgetrokken in baksteen, voorzien van een hardstenen plint en dorpels en hebben op de hoeken gecanneleerde zandstenen risalieten in de kolossale orde, voorzien van Ionische kapitelen. De straatgevel telt drie vensterassen en is aan de rechterzijde voorzien van een halfsteens uitspringende risaliet, eveneens voorzien van pilasters in de kolossale orde, die een fronton met tweelicht schragen. Tegen de risaliet staat een driekantig gesloten erker met bovenliggend balkon, voorzien van een balustrade met zandstenen balusters. De gevel wordt afgesloten met een forse, geprofileerde kroonlijst met tand- en eierlijst. Ook de cordonlijst en de vensteromlijstingen met guirlandemotief zijn uitgevoerd in zandsteen. De vensters zijn alle schuifvensters, waarvan het bovenlicht een kleine roedenverdeling heeft, terwijl de onderlichten een vereenvoudigde indeling hebben. In de risaliet worden zowel in de erker als op de verdieping de gekoppelde schuifvensters, respectievelijk openslaande paneeldeuren, geflankeerd door halfvensters.
De tegen de noordelijke gevel staande toren is eveneens voorzien van pilasters in de kolossale orde en telt drie geledingen, waarvan de onderste aan de straatzijde wordt ingenomen door een vleugelkussenpaneeldeur, die met het bovenlicht is omlijst door een zandstenen hoofdgestel op pilasters, voorzien van in hoog-reliëf uitgevoerde siervazen. Op de twee bovenste bouwlagen een eenvoudig smal schuifvenster, qua detaillering en omlijsting overeenkomstig de schuifvensters in het woonhuis. Het venster op de eerste etage heeft een glas-in-lood vulling met centraal een medaillon met zeventiende-eeuwse figuratieve voorstelling. In de zandstenen balustrade van het balkon in laag-reliëf onder meer de voorstelling van de hoorn des overvloeds, alsmede putti. De zuidelijke zijgevel is sober uitgevoerd en telt drie vensterassen, alle voorzien van vensters als in de voorgevel. De schuiframen zijn alle uitgerust met houten rolluiken. Tegen de achtergevel staat de aanbouw uit 1912, die voor wat het exterieur betreft qua stijl en detaillering nauw aansluit bij het oudere woonhuis. De eenlaagse aanbouw is voorzien van een plat dak en heeft aan de westelijke zijde, uitkijkend over de diepe achtertuin, een terras. Ook hier hebben de schuifvensters en openslaande deuren naar het terras een zandstenen omlijsting zoals in het hoofdgebouw, terwijl boven de deuren bovendien het familiewapen Van Sassen in hoogreliëf is uitgevoerd.
Het interieur heeft voor een zeer groot deel de oorspronkelijke indeling en detaillering behouden. Van groot belang zijn onder meer de trappenhal, voorzien van een omgaande trap met gesneden houten balustrade en een lichtkoepel met figuratieve voorstellingen in glas-en-lood (onder meer de familiewapens), de erkerkamer met natuurstenen schouw met zeventiende-eeuwse betegeling en het zeldzame gestanste zinken plafond met dito kooflijst, het naastgelegen vertrek en-suite met natuurstenen schouw, en de eetzaal met moer-en-kinderbintenplafond, lambrisering met zeventiende-eeuwse Franse koorbanken, schouw met zestiende-eeuwse hermes-wangen en zeventiende-eeuwse betegeling, alsmede op de boezem een zeventiende-eeuws houten retabel in hoog-reliëf, voorstellende de Emmaüsgangers. Deze zaal wordt in twee ongelijke delen verdeeld door een open scheidingswand met houten gecanneleerde kolommen in Ionische stijl.
Van belang zijn bovendien in het gehele huis en met name in de representatieve vertrekken op de begane grond de parket- en natuurstenen vloeren, de wandbespanningen, onder meer van textiel, de lambriseringen en paneeldeuren, inclusief omlijstingen, in de kamer-en-suite voorzien van schilderijen van en naar Watteau. Ook in de ontvangsthal in de toren treft men een zinken plafond aan, alsmede glas-in-lood vensters. In de tuin staan enkele forse solitaire bomen, alsmede oude rododendrons. Aan de zuidelijke zijde van de achtertuin een klein houten tuinhuisje onder zadeldak, belegd met pannen. De voortuin wordt van de straat gescheiden door een smeedijzeren hekwerk, voorzien van een poortje. Aan de zuidelijke en oostelijke zijde van het huis ligt een één meter brede strook terrazzo, afgezet met een hardstenen band.
Waardering
Het herenhuis met tuin, hek en tuinhuisje is van algemeen belang. Het object heeft cultuurhistorische waarden: het is als fabrikantenwoning van belang als uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling, namelijk de industrialisatie van Breda; het object heeft architectuurhistorische waarden: het is van belang voor de geschiedenis van de architectuur als laat voorbeeld van de neorenaissance; het is van belang wegens het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek van het in- en exterieur, met name het hergebruik van bouwfragmenten van elders; het object heeft ensemblewaarden: het heeft bijzondere betekenis wegens de situering, verbonden met de uitbreiding van de stad rond 1900 met het gebied rondom de Baronielaan; het complex is van belang wegens de hoogwaardige architectonische kwaliteit van de samenstellende onderdelen; gaafheid/herkenbaarheid: het object is van belang wegens de architectonische gaafheid van het exterieur en interieur; het is van belang in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de stedelijke omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Huize Merula is a detached TOWNHOUSE, dating from circa 1906, with an extension from 1912. The block-shaped house with a flanking tower on the northern side stands somewhat set back from the building line, on the western side of the Baronielaan.
The house was built in neo-renaissance style with classicistic elements by a Breda industrialist family. In 1912 it was extended at the rear by the then owner, the Sassen family, with a substantial dining hall. Later the building was among others owned by the director of the Kwatta factories.
Description
Huize Merula has a roughly rectangular floor plan and comprises two storeys with a single-storey rear extension. Against the northern facade stands a three-storey tower with a spire on a square ground plan, covered with Old Dutch pantiles. The building has a flat roof with pediments with Old Dutch pantiles.
The facades are constructed in brick, provided with a stone plinth and lintels and have on the corners fluted sandstone pilasters in the colossal order, provided with Ionic capitals. The street facade comprises three window bays and is provided on the right side with a half-brick projecting pilaster, likewise provided with pilasters in the colossal order, which supports a pediment with two-light braces. Against the pilaster stands a three-sided closed oriel with overlying balcony, provided with a balustrade with sandstone balusters. The facade is terminated with a substantial, profiled cornice with dentil and egg-and-dart moulding. The sill course and window surrounds with garland motif are likewise executed in sandstone. The windows are all sash windows, whereby the fanlight has a small glazing bar division, whilst the lower lights have a simplified layout. In the pilaster both in the oriel and on the first floor the coupled sash windows, respectively casement doors, are flanked by half-windows.
The tower standing against the northern facade is likewise provided with pilasters in the colossal order and comprises three divisions, whereby the lowest at the street side is occupied by a wing cushion panel door, which with the fanlight is framed by a sandstone architrave on pilasters, provided with decorative vases executed in high relief. On the two upper storeys a simple narrow sash window, in terms of detailing and framing consistent with the sash windows in the dwelling house. The window on the first floor has a stained-glass filling with centrally a medallion with seventeenth-century figurative representation. In the sandstone balustrade of the balcony in low relief among others the representation of the cornucopia, as well as putti. The southern side facade is soberly executed and comprises three window bays, all provided with windows as in the front facade. The sash frames are all equipped with wooden roller shutters. Against the rear facade stands the extension from 1912, which as regards the exterior in style and detailing closely accords with the older dwelling house. The single-storey extension is provided with a flat roof and has on the western side, overlooking the deep back garden, a terrace. Here too the sash windows and casement doors to the terrace have a sandstone frame as in the main building, whilst above the doors moreover the Sassen family coat of arms is executed in high relief.
The interior has retained for a very large part the original layout and detailing. Of great importance are among others the stairwell, provided with a surrounding stair with carved wooden balustrade and a roof lantern with figurative representations in stained glass (among others the family coats of arms), the oriel room with natural stone fireplace with seventeenth-century tiling and the rare stamped zinc ceiling with corresponding cornice, the adjacent room en-suite with natural stone fireplace, and the dining hall with mortise-and-tenon ceiling, wall panelling with seventeenth-century French choir stalls, fireplace with sixteenth-century hermes-ancons and seventeenth-century tiling, as well as on the breast a seventeenth-century wooden retable in high relief, depicting the Emmaus walkers. This hall is divided into two unequal parts by an open partition wall with carved wooden columns in Ionic style.
Also of importance are throughout the house and notably in the representative rooms on the ground floor the parquet and natural stone floors, the wall coverings, among others of textile, the wall panellings and panel doors, including surrounds, in the room en-suite provided with paintings by and after Watteau. Also in the reception hall in the tower one encounters a zinc ceiling, as well as stained-glass windows. In the garden stand several substantial solitary trees, as well as old rhododendrons. On the southern side of the back garden a small wooden garden house with a gabled roof, laid with pantiles. The front garden is separated from the street by wrought-iron fencing, provided with a gate. On the southern and eastern side of the house lies a one-metre-wide strip of terrazzo, bordered with a stone band.
Valuation
The townhouse with garden, fence and garden house is of general importance. The object has cultural-historical values: it is as a manufacturer's house important as an expression of socio-economic development, namely the industrialisation of Breda; the object has architectural-historical values: it is important for the history of architecture as a late example of the neo-renaissance; it is important due to the particular use of materials and the ornaments of the interior and exterior, notably the reuse of building fragments from elsewhere; the object has ensemble values: it is of particular significance due to its situation, connected with the expansion of the city around 1900 with the area around the Baronielaan; the complex is important due to the high-quality architectural quality of the constituent components; intactness/recognisability: the object is important due to the architectural intactness of the exterior and interior; it is important in relation to the structural and visual intactness of the urban environment.
Nearby in the register
- Woonhuis, Baronielaan 34Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Baronielaan 27Woonhuisunder 1 mi
- Pastorie(F), Baronielaan 24Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- H.Hart van JezusKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.