Rijksmonumentenregister · Netherlands
H.Hart van Jezus
Breda, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1990
- Address
- Baronielaan 22 A1, 4818 RA Breda (and others)
- Place
- Breda
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.57793, 4.77640
- Part of complex
- 519133
- Monument number
- 519134
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Historical map archives, georeferenced via AllmapsLeiden University LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Chromo-topographische kaart van Breda en omstreken" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Met de bouw van de KERK, gewijd aan het H. Hart van Jezus, werd begonnen in 1900. In het volgende jaar zijn schip en toren ingewijd. De architectuur werd uitgevoerd in de stijl van de Neo-Gotiek, naar een ontwerp van de architect P.J. van Genk. In een aangepaste stijl werden tussen 1929 en 1931 transept en koor aangebouwd, naar een ontwerp van J. Stuyt.
De driebeukige kruisbasiliek heeft een noordoostelijke, opzij van het schip gesitueerde toren met spits. Op de kruising staat een dakruiter. De kerk speelt een belangrijke rol in het silhouet van de stad, en in het bijzonder in het aanzien van de Baronielaan. Zij is een herkenningspunt in de wijk, terwijl de ligging van straten en het totale beeld van de Baronielaan aan de rijzige kerktoren een bijzondere werking ontleent.
Omschrijving
Het gebouw heeft een schip van vijf traveëen plus een travee met orgelgalerij, toren en doopkapel, een eenbeukig transept met één travee, waarop aansluit een basilicaal koor van tevens één travee met 4/8 sluiting, geflankeerd door zijkapellen. Het gebouw wordt gedekt door zadel- en lessenaardaken met lei-in-Maasdekking, met Neo-Gotische dakkapellen.
De kerk is opgetrokken in baksteen, sober versierd met deels natuurstenen, deels bakstenen afzaten, lisenen, geboorte- en sluitstenen en water- en tandlijsten. De gevels worden geleed door de toepassing van steunberen en lisenen. De tussenliggende vakken, waarin de vensters, worden afgesloten door lijsten.
De torengevel heeft een voorgebouwd portaal, waarboven een ondiepe spitsboognis, met de voor de architect karakteristieke indeling van een achtlobbig roosvenster boven een lancetgalerij. Deze eindgevel van het schip wordt aan de zuidzijde geschoord door haaks geplaatste, tweemaal versneden steunberen, terwijl aan de noordelijke zijde, tegen eindgevel een aansluitende geveltoren, een in plattegrond achthoekige traptoren is gesitueerd. De geveltoren heeft vier geledingen, alle met tripletten of gekoppelde lisenen, waarop een vijfde geleding met speklagen en aan elke zijde twee gekoppelde galmgaten. Het bouwlichaam wordt bekroond door een spits, die in plattegrond van vierkant naar achthoekig overgaat, met ertussen flankeerspitsjes en onder puntgevels gevatte wijzerplaten.
Tegen de zuidelijke zijbeuk staat, aan de Baronielaan, een veelhoekig gesloten doopkapel.
De vensters in schip, transept en koortravee zijn per drie gekoppelde rondboogvensters; in de zijbeuken en koorsluiting per gevelveld één enkel rondboogvenster. Die in het koor zijn lager aangezet dan de andere vensters. De eindgevels van het transept hebben een dispositie zoals de eindgevel van het schip (met roosvenster en lancetgalerij), zij het dat de plaats van het portaal hier wordt ingenomen door een uitgemetselde biechtstoel onder lessenaarsdak, en het geheel soberder is uitgevoerd.
Ook inwendig is een afwisseling tussen baksteen en natuursteen te zien. De driedelige opstand bestaat uit gepolijste hardstenen kolommen met natuurstenen kapitelen, versierd met florale motieven, waartussen scheibogen. Het triforium, heeft per travee, in een rechthoekig veld, drie gekoppelde nissen met zuiltjes. De lichtbeuk bestaat uit drie gekoppelde rondboogvensters. Door de toepassing van schalken en horizontale lijsten wordt het muuroppervlak geleed. Schip, transept en koor hebben natuurstenen gordelbogen, waartussen een houten tongewelf met brede overkragende aanzet en ornamentale schilderingen. Zijkapellen en zijbeuken hebben inwendige steunberen en zijn in steen overwelfd.
Van de inventaris zijn onder meer van belang het in marmer en koper uitgevoerde altaarciborium met altaarkruis (Atelier Brom, 1931), een muurschildering, voorstellende de dopende Willibrordus en de vensters van de doopkapel (1901), en de koorramen, voorstellende de twaalf apostelen (J. Collette, 1931), alsmede de ramen in het transept, voorstellende de zeven smarten en het H. Hart (J. Nicolas, 1939).
Waardering
Het object is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarden: het is van belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het bisdom Breda; het object heeft architectuurhistorische waarden: het is van bijzonder belang voor de geschiedenis van de architectuur en de bouwtechniek, onder meer vanwege binnen de neogotiek zeldzame elementen als het torenportaal, de asymmetrische gevelcompositie, de houten overwelving en de 4/8 koorsluiting; het is van belang als goede vertegenwoordiger van het oeuvre van de architect Van Genk en als voorbeeld van de late receptie van neogotische motieven door J. Stuyt; het is van belang wegens de aanwezige glasramen en het altaarciborium; het object heeft ensemblewaarden: het is van bijzondere betekenis vanwege zijn centrale plaats in het te beschermen stadsgezicht rondom de Baronielaan; gaafheid/herkenbaarheid: het object is van belang wegens de architectonische gaafheid van het ex- en interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Construction of the CHURCH, dedicated to the Sacred Heart of Jesus, began in 1900. In the following year the nave and tower were consecrated. The architecture was executed in the Neo-Gothic style, according to a design by the architect P.J. van Genk. In an adapted style, between 1929 and 1931 the transept and choir were added, according to a design by J. Stuyt.
The three-aisled cruciform basilica has a northeast tower, situated to the side of the nave, with a spire. A roof turret stands at the crossing. The church plays an important role in the silhouette of the city, and in particular in the appearance of the Baronielaan. It is a landmark in the district, while the layout of streets and the overall image of the Baronielaan derive a special effect from the tall church tower.
Description
The building comprises a nave of five bays plus a bay with organ gallery, tower and baptismal chapel, a single-aisled transept with one bay, to which adjoins a basilical choir of likewise one bay with 4/8 termination, flanked by side chapels. The building is covered by gabled and lean-to roofs with slate-and-Maas roofing, with Neo-Gothic roof dormers.
The church is constructed in brick, soberly ornamented with partly natural stone, partly brick quoins, pilasters, bond stones and sluit stones and drip and dentil mouldings. The façades are divided through the application of buttresses and pilasters. The intermediate bays, in which the windows are situated, are enclosed by mouldings.
The tower façade has a projecting portals, above which a shallow pointed-arch niche, with the architect's characteristic arrangement of an eight-lobed rose window above a lancet gallery. This end façade of the nave is buttressed on the south side by two buttresses set at right angles and twice stepped, while on the north side, against the end façade, an adjoining gable tower, octagonal in plan, is situated as a staircase tower. The gable tower has four divisions, all with triplets or coupled pilasters, on which rests a fifth division with speckled courses and on each side two coupled sound holes. The building structure is crowned by a spire, which changes in plan from square to octagonal, with flanking spirelets in between and pointed gable-framed clock faces beneath.
Against the south side aisle, at the Baronielaan, stands a polygonal enclosed baptismal chapel.
The windows in the nave, transept and choir bay are arranged per three coupled round-arched windows; in the side aisles and choir termination per façade field one single round-arched window. Those in the choir are set lower than the other windows. The end façades of the transept have an arrangement like the end façade of the nave (with rose window and lancet gallery), except that the position of the portal is here taken by a brick-formed confessional under a lean-to roof, and the whole is executed more soberly.
Also internally an alternation between brick and natural stone is visible. The three-part elevation consists of polished hard stone columns with natural stone capitals, ornamented with floral motifs, between which are spandrel arches. The triforium, has per bay, in a rectangular field, three coupled niches with small columns. The clerestory consists of three coupled round-arched windows. Through the application of corbels and horizontal mouldings the wall surface is divided. Nave, transept and choir have natural stone band arches, between which is a wooden barrel vault with broad overhanging springing and ornamental paintings. Side chapels and side aisles have internal buttresses and are vault in stone.
Of the furnishings are noteworthy among others the altar ciborium executed in marble and copper with altar cross (Atelier Brom, 1931), a mural painting, depicting Saint Willibrord baptising and the windows of the baptismal chapel (1901), and the choir windows, depicting the twelve apostles (J. Collette, 1931), as well as the windows in the transept, depicting the seven sorrows and the Sacred Heart (J. Nicolas, 1939).
Valuation
The object is of general interest. It has cultural-historical value: it is of importance as a particular expression of the development of Catholicism in the diocese of Breda; the object has architectural-historical value: it is of particular importance for the history of architecture and building technique, among other things because of rare elements within Neo-Gothic style such as the tower portal, the asymmetrical façade composition, the wooden vault and the 4/8 choir termination; it is of importance as a fine representative of the work of the architect Van Genk and as an example of the late reception of Neo-Gothic motifs by J. Stuyt; it is of importance because of the present stained glass windows and the altar ciborium; the object has ensemble value: it is of particular significance because of its central position in the protected urban view surrounding the Baronielaan; integrity/recognisability: the object is of importance because of the architectural integrity of the exterior and interior.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Baronielaan 24Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Klooster, Baronielaan 20Klooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Woonhuis, Baronielaan 34Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Baronielaan 27Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.