Rijksmonumentenregister · Netherlands
Modelhoeve
Hazerswoude-Dorp, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1883
- Address
- Voorweg 73, 2391 AC Hazerswoude-Dorp (Alphen aan den Rijn 28)
- Place
- Hazerswoude-Dorp
- Municipality
- Alphen aan den Rijn
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.09308, 4.60643
- Part of complex
- 517863
- Monument number
- 517864
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BOERDERIJ, als onderdeel van het boerderijcomplex 'Modelhoeve', uit 1883, uitgevoerd in een eclectische bouwstijl met van de renaissance afgeleide stijlmotieven. De indeling van het interieur bestond behalve uit het woonhuis uit de werkkeuken in de linkerzijvleugel met daarachter het dorsgedeelte en op de verdieping opslag voor graan en hooi. De dwarsvleugel ernaast was bestemd voor jongvee, paarden en als koetshuis, terwijl in de grote stal onder dubbel zadeldak de koeien werden gestald. Deze vierbeukige stal achter het woongedeelte, die in 1963 gedeeltelijk is verbouwd en vernieuwd vanuit het bestaande vloeroppervlak en deels met behoud van de oorspronkelijke gevelindeling op de begane grond, is ten dele voor de bescherming van ondergeschikt belang.
Omschrijving
Monumentale boerderij op een samengestelde plattegrond, opgebouwd vanuit een U-vorm met twee bouwlagen (danwel één bouwlaag met mezzanino) onder afzonderlijke daken, waarbij zich binnen het omsloten gedeelte een éénlaags vierbeukig stalgedeelte met lagere noklijn bevindt. De daken zijn gedekt met gesmoorde kruispannen en hebben deels loden hoekkepers. De gevels zijn opgetrokken uit grauwe baksteen (kruisverband) met strekken en segmentbogen boven deuren en vensters. De keldervensters bevinden zich in met gietijzeren roosters afgedekte koekoeken tegen de voor- en linker zijgevel. Gele baksteen is decoratief toegepast bij een deel van de strekken, evenals in een uitkragend gemetseld fries onder de gootlijst van het woongedeelte. De voorgevel van het woongedeelte is bovendien verlevendigd met decoratief crèmekleurig pleisterwerk voor ondermeer sierbanden en aanzet- en sluitstenen van ontlastingbogen. De gootlijsten zijn van hout. Hardsteen is toegepast voor de lekdorpels, stoeptreden, de koekoeken en de plint van het hoofdvolume van het woongedeelte.
De vensters van het woongedeelte zijn zesruitsschuiframen, deels voorzien van persiennes. De licht getoogde mezzaninovensters hebben een verticale tweeruits roedenverdeling. De (bedrijfs)deuren, zowel enkele als dubbele, zijn opgeklampt en uitgevoerd met diagonaalsgewijze latten en voorzien van smeedijzeren beslag.
Het dwarsgeplaatste woongedeelte, waarvan de nokrichting evenwijdig loopt aan de Voorweg, bestaat uit een kelder, begane grond en een zolderverdieping, deels uitgevoerd als mezzanino. Het langgerekte grondplan heeft een breder hoofdvolume onder een schilddak met schoorstenen op de hoeken. De flankerende, smallere zijvolumes zijn gedekt door zadeldaken, waarvan de lagere nok aansluit op het hoofdvolume. Het hoofdvolume van de symmetrisch ingedeelde voorgevel bestaat uit een lijstgevel van vijf venstereenheden, waarbij de hoeklisenen en de rijk versierde middenrisaliet voorzien zijn van gepleisterde sierbanden. De middenrisaliet wordt bekroond door een door een gootlijst stekende gemetselde dakkapel met gebroken fronton en gepleisterde vleugelstukken. De entreedeur in de middenrisaliet is uitgevoerd als een dubbele, van snijwerk voorziene paneeldeur met voor de ruitjes decoratief siersmeedwerk. De deur bevindt zich in een iets verdiept gelegen, rood gesausde omlijsting, waarvan de strek is voorzien van gepleisterde aanzetstenen. Deze lopen als sierband door over de middenrisaliet en de decoratief uitgevoerde sluitblokjes. Erboven is, ter hoogte van de borstwering van het zoldervenster, een omlijst gepleisterd spaarveld met gekleurde terracotta tegeltjes in een geometrisch patroon aangebracht. Aan weerszijden van het venster bevinden zich kleine rechthoekige spaarvelden en een gepleisterde sierband met in haut-reliëf de aanduiding 'ANNO' en '1883'. Aan weerszijden van de entreepartij bevinden zich op de begane grond twee vensters met daarboven op de verdieping een zoldervenster.
De iets terugliggende zijvolumes hebben in de voorgevel elk één venster met op de verdieping een zoldervenster. De kopgevels hebben op de begane grond elk één venster. De beide geveltoppen zijn uitgevoerd als een aan de onderzijde door een dubbel openslaand zolderluik doorbroken driehoekig gebroken fronton met houten omlijsting. In de rechter kopgevel ontbreekt deze omlijsting grotendeels en is het luik vervangen door een modern venster.
De linker tweelaagse zijvleugel sluit aan op de linker zijgevel van het woongedeelte. Het wordt gedekt door een zadeldak waarin ventilatiekappen en heeft aan de voorzijde een wolfseind. Aan de achterzijde sluit de nok op de haaks daarop aansluitende achtervleugel. De langsgevel wordt in het midden onderbroken door een een segmentboogvormig zolderluik onder een steekkapje.
Ter plaatse van de werkkeuken bevindt zich van rechts naar links een entreedeur met tweeruits bovenlicht en twee vensters. Tussen de penanten zijn slanke korbelen geplaatst, waarop een houten luifel onder lessenaarsdak rust, voorzien van een decoratieve geschubde sierlijst langs de onderrand, welke aan kopse zijden in hoogte afneemt. Links van de overkapping bevindt zich nog één zes- en een tweeruitsvenster, evenals een deur met tweeruits bovenlicht. Op de verdieping zijn aan weerszijden van het zolderluik twee zoldervensters geplaatst.
De tweelaagse achtervleugel wordt gedekt door een zadeldak met de nokrichting evenwijdig aan die van het woongedeelte. De staldeuren en vensters worden grotendeels gedekt door segmentbogen met geblokte aanzet- en sluitstenen. De beide symmetrisch ingedeelde kopgevels zijn tuitgevels met uitkragende dakaanzetten en een gevelbëeindiging van gele baksteen. Bij de linker kopgevel zijn de hoeklisenen doorgetrokken in de gevellijst. In het midden van de gevel een dubbel openslaand luik onder een segmentboogvormige ontlastingsboog met (gepleisterde) aanzet- en sluitstenen van gele baksteen. De rechter kopgevel heeft op de begane grond in het midden een dubbele deur onder segmentboogvormige ontlastingsboog gele bakstenen met aanzet- en sluitstenen. Aan weerszijden bevinden zich vernieuwde stalvensters. Op de verdieping een dubbel openslaand luik met een keperboogvormig bovenlicht, voorzien van verticale vijfruits roedenverdeling. De rollaag van de keperboog is, evenals die van de afgeschuinde bovenkant van de flankerende spaarvelden van gele baksteen. De achtergevel is een langsgevel met op de begane grond van rechts naar links een segmentbogige dubbele bedrijfsdeur, waarvan het bovenlicht een geometrische roedenverdeling heeft en een staldeur, die aan weerszijden geflankeerd wordt door twee hoog in de gevel geplaatste gietijzeren stalvensters met decoratieve geometrische roedenverdeling. Op de verdieping bevindt zich één venster en een luik.
Interieur
Woon- en bedrijfsgedeelte hebben grotendeels nog de oorspronkelijk indeling en afwerking, zoals de betegeling van de wanden in de werkkeuken, de houten blinden en schouwen in het woongedeelte. In het bedrijfsgedeelte zijn ondermeer vermeldenswaard de troggewelven in de maalderij, waarvan evenals in het dorsgedeelte de oorspronkelijk inrichting nog intact is.
Waardering
De boerderij 'Modelhoeve' is architectuur- en cultuurhistorische van algemeen belang als zeldzaam en vroeg voorbeeld van een hoofdzakelijk in Eclectische stijl opgetrokken boerderij uit het laatste kwart van de negentiende eeuw. Vanwege het experimentele karakter en als zodanig van innovatieve waarde vormt de boerderij een voorbeeld van een bijzondere historische agrarische ontwikkeling uit het laatste kwart van de negentiende eeuw.
De boerderij is van architectuurhistorisch algemeen belang vanwege de typerende vormgeving en bijzondere detaillering van hoofd- en bijgebouwen, die deels samenhangt met de functie. De boerderij is tevens van belang vanwege de hoge mate van gaafheid van zowel het in- als exterieur.
De boerderij bezit ensemblewaarde door de onderlinge ruimtelijke en functionele samenhang tussen de verschillende complexonderdelen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
FARMHOUSE, as part of the farm complex 'Modelhoeve', from 1883, executed in an eclectic architectural style with stylistic motifs derived from the renaissance. The interior layout consisted, in addition to the dwelling house, of the working kitchen in the left wing with behind it the threshing section and on the upper storey storage for grain and hay. The transverse wing next to it was intended for young cattle, horses and as a coach house, while in the large barn under a double gabled roof the cows were kept. This four-aisle barn behind the dwelling section, which in 1963 was partly rebuilt and renewed from the existing floor area and partly with preservation of the original facade layout on the ground floor, is partly of subordinate importance for protection.
Description
Monumental farmhouse on a complex ground plan, built up from a U-shape with two storeys (or one storey with mezzanine) under separate roofs, with within the enclosed area a single-storey four-aisle stall section with lower roof ridge. The roofs are covered with coved roof tiles and have partly lead corner gutters. The facades are built up from grey brickwork (stretcher bond) with strata and segmental arches above doors and windows. The cellar windows are located in cow-eye openings covered with cast-iron grilles against the front and left gable. Yellow brickwork is decoratively applied to part of the strata, as well as in a projecting brick frieze below the gutter line of the dwelling section. The front facade of the dwelling section is further enlivened with decorative cream-coloured plasterwork for among other things ornamental bands and abutment and closing stones of relieving arches. The gutter lines are of wood. Sandstone is applied for the drip mouldings, step stones, cow-eye openings and plinth of the main volume of the dwelling section.
The windows of the dwelling section are six-pane sash windows, partly fitted with blinds. The slightly arched mezzanine windows have a vertical two-pane glazing bar division. The (business) doors, both single and double, are clamped and executed with diagonally laid laths and fitted with wrought-iron fittings.
The transversely placed dwelling section, whose roof ridge direction runs parallel to the Voorweg, consists of a cellar, ground floor and an attic storey, partly executed as a mezzanine. The elongated ground plan has a wider main volume under a hipped roof with chimneys at the corners. The flanking, narrower side volumes are covered by gabled roofs, of which the lower ridge connects to the main volume. The main volume of the symmetrically arranged front facade consists of a cornice-topped facade of five window units, whereby the corner pilasters and the richly decorated central projection are provided with plastered ornamental bands. The central projection is crowned by a brick roof dormer projecting through the gutter line with broken pediment and plastered wing sections. The entrance door in the central projection is executed as a double panelled door with carved work, with decorative ornamental wrought-iron work for the panes. The door is located in a slightly recessed, red-stuccoed frame, of which the stratum is provided with plastered abutment stones. These run as ornamental band across the central projection and the decoratively executed closing blocklets. Above it, at the height of the parapet of the attic window, a framed plastered spandrel with coloured terracotta tiles in a geometric pattern is applied. On either side of the window are small rectangular spandrels and a plastered ornamental band with in high relief the notation 'ANNO' and '1883'. On either side of the entrance section are on the ground floor two windows with above them on the storey an attic window.
The slightly recessed side volumes each have one window in the front facade and on the storey an attic window. The gable ends have on the ground floor each one window. Both gable tops are executed as a triangular broken pediment interrupted at the bottom by a double opening attic shutter with wooden frame. In the right gable end this framing is largely absent and the shutter has been replaced by a modern window.
The left two-storey side wing adjoins the left gable of the dwelling section. It is covered by a gabled roof with ventilation caps and has at the front a half-hipped end. At the rear the ridge connects to the rear wing adjoining at right angles. The long gable is interrupted in the middle by a segmental arched attic shutter under a small roof dormer.
At the location of the working kitchen there is from right to left an entrance door with two-pane fanlight and two windows. Between the pilasters slender corbels are placed, on which a wooden canopy under a lean-to roof rests, provided with a decorative shingled ornamental moulding along the lower edge, which decreases in height at the gable ends. To the left of the canopy there is still one six- and a two-pane window, as well as a door with two-pane fanlight. On the storey there are on either side of the attic shutter two attic windows placed.
The two-storey rear wing is covered by a gabled roof with the ridge direction parallel to that of the dwelling section. The stall doors and windows are largely covered by segmental arches with blocked abutment and closing stones. Both symmetrically arranged gable ends are spout gables with projecting roof abutments and a gable finish of yellow brickwork. At the left gable end the corner pilasters are continued in the gable line. In the middle of the gable a double opening shutter under a segmental arched relieving arch with (plastered) abutment and closing stones of yellow brickwork. The right gable end has on the ground floor in the middle a double door under segmental arched relieving arch of yellow brickwork with abutment and closing stones. On either side are renewed stall windows. On the storey a double opening shutter with a skewed arch fanlight, provided with vertical five-pane glazing bar division. The roller course of the skewed arch is, as is that of the bevelled top of the flanking spandrels, of yellow brickwork. The rear facade is a long gable with on the ground floor from right to left a segmental arched double business door, of which the fanlight has a geometric glazing bar division and a stall door, which is flanked on either side by two high-placed cast-iron stall windows in the facade with decorative geometric glazing bar division. On the storey there is one window and a shutter.
Interior
Dwelling and business sections have largely retained the original layout and finish, such as the wall tiling in the working kitchen, the wooden blinds and fireplaces in the dwelling section. In the business section are among other things noteworthy the trough vaults in the mill, of which, as in the threshing section, the original installation is still intact.
Valuation
The farmhouse 'Modelhoeve' is of general architectural and cultural-historical importance as a rare and early example of a farmhouse built predominantly in Eclectic style from the last quarter of the nineteenth century. Because of its experimental character and as such of innovative value, the farmhouse forms an example of a particular historical agricultural development from the last quarter of the nineteenth century.
The farmhouse is of general architectural-historical importance because of the characteristic design and special detailing of main and auxiliary buildings, which is partly related to the function. The farmhouse is also of importance because of the high degree of integrity of both the interior and exterior.
The farmhouse possesses ensemble value through the mutual spatial and functional coherence between the various complex components.
Nearby in the register
- Wagenschuur(M), Voorweg bij 73Boerderijunder 1 mi
- Varkensstal, Voorweg bij 73Boerderijunder 1 mi
- Landbouwschuur, Voorweg bij 73Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Dorpsstraat 64Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.