Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk Maria Boodschap
Goirle, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1940
- Address
- Van Malsenstraat 1, 5051 CA Goirle
- Place
- Goirle
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.52614, 5.06322
- Part of complex
- 516985
- Monument number
- 516986
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "50 Breda" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
De KERK "H. Maria Boodschap" uit 1940, in de stijl van de Delftse School, is een ontwerp van architect C.H. de Bever (Eindhoven) dat in nauwe samenwerking met A.J. Kropholler (Wassenaar) tot stand is gekomen. Aannemer A. Naber (Tilburg) bouwt de kerk voor f.103.000,--. De kerk kon gebouwd worden door een gift van f.50.000,-- van de wollendekenfabrikant Pessers (Tilburg). De eerste steen is gelegd op 15 augustus 1939 door bouwpastoor Pessers, zoon van genoemde fabrikant. De inzegening vindt plaats op 15 augustus 1940. De kerk wordt bij het 25-jarig bestaan geconsacreerd door mgr. Bekkers ('s-Hertogenbosch). De kerk is georiënteerd. Ze ligt op de hoek van de Tilburgseweg en de van Malsenstraat. De pastorie ligt aan de noordoostkant verbonden door de sacristie met de kerk. Het ontwerp van de kerk is niet geheel uitgevoerd. Aan de westkant ontbreken namelijk twee traveeën: de vijfde travee van het schip en de torentravee. Aan het kerkplein waren verder nog in het ontwerp een parochiehuis en kleuterschool gesitueerd, deze zijn eveneens niet uitgevoerd.
Omschrijving.
De kerk heeft een T-vormig kruis als plattegrond en een basilicaal schip van vier raamtraveeën voorzien van zware steunberen. Het driebeukige schip bevat twee reeksen pijlers, evenwijdig aan de lengteas. Het middenschip is breder dan de zijbeuken en hoger opgetrokken, waardoor het van boven licht kan ontvangen door vensters in de zijwanden. Een leien zadeldak dekt het middenschip, lessenaarsdaken de zijbeuken. Tegen het schip een transept met hoogopgaande vieringtoren, beide door zadeldaken gedekt. De oostkant van het transept wordt gesloten door drie absiden, aan de buitenkant op een plattegrond van een halve veelhoek en aan de binnenkant met een halve cirkel. Tentdaken dekken de absiden, die door pironnen zijn bekroond. De westkant door een uitgebouwd ingangsportaal onder lessenaarsdak. Op de vieringtoren een zeshoekige angelustoren bekroond door een opengewerkte ui met een vergulde haan. In het torentje een angelusklok. De vieringtoren bevat verder een uurwerk met in beide topgevels vergulde wijzerplaten. In de zuidwestelijke oksel van transept en schip bevindt zich de doopkapel. Een ongelijkzijdig achthoekig tentdak, door een piron bekroond, dekt de kapel. Een rechthoekige eenlaagse, door een zadeldak gedekte sacristie, verbindt het noordtransept van de kerk met de pastorie. De vensters in de kerk hebben alle een spitsboog met één of meerdere montants van geprofileerde baksteen met traceringen in de spitsboog. In het zuidtransept een klein uitgebouwd ingangsportaal met een nis boven de deur. De blank gelakte eiken deuren hebben gesmeed zwaar hang- en sluitwerk. Het opgaande werk van het ex- en interieur van de kerk bestaat uit miskleurige rode handgevormde baksteen, gemetseld in wild verband met een boogfries onder de dakranden van vieringtoren en absiden. De baksteen, met een formaat van 5,3x 9,7x 23,5 cm, komt van de steenfabriek Udenhout. De hoogopgaande kopgevels aan de buitenkant van het schip, transept, vieringtoren en absiden zijn voorzien van zware steunberen. Op de hoeken zijn ze al of niet overdwars geplaatst. De aanzetstukken en afdekkingen zijn van tufsteen.
Het interieur van de kerk heeft gemetselde kettingbooggewelven. De doopkapel een koepelgewelf, dat aan de kant van het transept gedragen wordt door een natuurstenen dubbelzuil met basement en teerlingkapiteel. De vieringtoren heeft een vlakke houten zoldering gedragen door twee moer-en kinderbalken.
De vloer van de kerk bestaat uit hardstenen platen van 50 x 50 cm. De kerk bevat gebrandschilderde glas-in-lood vensters van de glazenier/beeldhouwer Lucas van Hoek (Tilburg/Goirle). Het hoofdaltaar is van gepolijste grijze arduinsteen. Kandelaars en tabernakelbekleding zijn gedreven in tombak door J. Kriege. Het altaarkruis en het kruis buiten tegen de absis hebben beide een bronzen corpus van de beeldhouwer Cephas Stauthamer (Amsterdam). In de kleine absiden een H. Maria- en St. Josephbeeld van Johan Uiterwaal. Achter in de kerk terra-cottabeelden van de Goede Herder, door August Thomassen en van de H. Anna met H. Maria van Lucas van Hoek. De doopvont is van gestokt hardsteen; het deksel van tombak eveneens van J. Kriege.
Waardering.
Het complex is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van de esthetische en liturgische ontwikkeling van het katholicisme in het Interbellum. De kerk is van belang vanwege de typologische ontwikkeling van de volkskerk. Het geheel heeft architectuurhistorisch belang binnen de ontwikkeling van de architectuuropvattingen van de Delftse School. Het complex neemt een vooraanstaande plaats in het oeuvre van de architect C.H. de Bever in. Daarenboven is de kerk van belang als toonbeeld van kerkelijke beeldhouw- en glasschilderkunst. Het is van belang wegens de typologische zeldzaamheid en is gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The CHURCH "H. Maria Boodschap" from 1940, in the style of the Delft School, is a design by architect C.H. de Bever (Eindhoven) that came about in close collaboration with A.J. Kropholler (Wassenaar). Contractor A. Naber (Tilburg) builds the church for f.103.000,--. The church could be built by a gift of f.50.000,-- from woollen cloth manufacturer Pessers (Tilburg). The foundation stone is laid on 15 August 1939 by building pastor Pessers, son of the aforementioned manufacturer. The consecration takes place on 15 August 1940. The church is consecrated by mgr. Bekkers ('s-Hertogenbosch) on its 25th anniversary. The church is oriented. It is located at the corner of the Tilburgseweg and the van Malsenstraat. The parsonage is located on the northeast side connected by the sacristy to the church. The design of the church has not been fully executed. On the west side two bays are missing: the fifth bay of the nave and the tower bay. On the church square there were also situated in the design a parish house and nursery school, these have likewise not been executed.
Description.
The church has a T-shaped cross as ground plan and a basilical nave of four window bays provided with heavy buttresses. The three-aisled nave contains two rows of pillars, parallel to the longitudinal axis. The central nave is wider than the side aisles and taller, so it can receive light from above through windows in the side walls. A slate gabled roof covers the central nave, half-hipped roofs the side aisles. Against the nave a transept with high-rising crossing tower, both covered by gabled roofs. The east side of the transept is closed by three apses, on the outside on a half-polygon ground plan and on the inside with a semicircle. Tent roofs cover the apses, which are topped by pyramidal finials. The west side by a projecting entrance portal under a half-hipped roof. On the crossing tower a hexagonal belfry tower crowned by an openwork dome with a gilded weathercock. In the tower a bell. The crossing tower further contains a clockwork with gilt clock faces in both gable ends. In the southwestern corner of transept and nave is located the baptistery. An irregular octagonal tent roof, crowned by a pyramidal finial, covers the chapel. A rectangular single-storey sacristy, covered by a gabled roof, connects the north transept of the church with the parsonage. The windows in the church all have a pointed arch with one or more mullions of profiled brick with tracery in the pointed arch. In the south transept a small projecting entrance portal with a niche above the door. The blank varnished oak doors have forged heavy hinges and closing hardware. The masonry of the exterior and interior of the church consists of mixed-coloured red hand-formed bricks, laid in random bond with an arch frieze under the roof edges of the crossing tower and apses. The brick, with a format of 5.3 x 9.7 x 23.5 cm, comes from the brickyard Udenhout. The high-rising gable ends on the outside of the nave, transept, crossing tower and apses are provided with heavy buttresses. On the corners they are placed either transversely or not. The ashlar courses and cappings are of tufa stone.
The interior of the church has masonry chain-arched vaults. The baptistery a dome vault, which on the transept side is supported by a natural stone double column with base and cubic capital. The crossing tower has a flat wooden ceiling supported by two primary and secondary beams.
The floor of the church consists of hardstone slabs of 50 x 50 cm. The church contains stained glass windows by glazier/sculptor Lucas van Hoek (Tilburg/Goirle). The high altar is of polished grey granite. Candelabras and tabernacle casing are chased in tombak by J. Kriege. The altar cross and the cross outside against the apse both have a bronze corpus by sculptor Cephas Stauthamer (Amsterdam). In the small apses a H. Maria and St. Joseph figure by Johan Uiterwaal. At the back of the church terracotta figures of the Good Shepherd, by August Thomassen and of H. Anna with H. Maria by Lucas van Hoek. The baptismal font is of dressed hardstone; the cover of tombak likewise by J. Kriege.
Valuation.
The complex is of general importance. It has cultural-historical value as a particular expression of the aesthetic and liturgical development of Catholicism in the Interbellum. The church is of importance because of the typological development of the people's church. The whole has architectural-historical importance within the development of the architectural conceptions of the Delft School. The complex occupies a leading place in the oeuvre of architect C.H. de Bever. Moreover, the church is of importance as an example of ecclesiastical sculpture and glass art. It is of importance because of its typological rarity and has been preserved intact.
Nearby in the register
- Pastorie/schansmuur Maria BoodschapKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Pastorie/schansmuur Maria BoodschapErfscheidingunder 1 mi
- Woonhuis, Tilburgseweg 119Woonhuisunder 1 mi
- Schuur (G), Tilburgseweg 119Opslagunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.