Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Parkstraat 30
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1870
- Address
- Parkstraat 30, Locatie: Boulevardkwartier, 6828 JJ Arnhem (and others)
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98105, 5.91845
- Monument number
- 516915
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Blok van twee HERENHUIZEN met HEKWERKEN, gebouwd rond 1870 in eclectische stijl. In nr. 30 zijn thans twee kantoren gevestigd, terwijl in nr. 32 kamers worden verhuurd. De huizen zijn gelegen in de zuidelijke gevelwand van de Parkstraat in het Spijkerkwartier, een grotendeels in het laatste kwart van de 19de eeuw aangelegde woonwijk, waarvan het zuidelijk deel voornamelijk met herenhuizen is bebouwd. Het Spijkerkwartier ontleent haar naam aan het landgoed het "Geldersch Spijker", dat hier oorspronkelijk lag. In de Kastanjelaan staan nog twee hardstenen hekposten behorend bij de ingang van het landgoed, waarvan het huis lag op de plaats waar nu de kruising van de Parkstraat met de Prins Hendrikstraat ligt. De laatste eigenaresse van het landgoed Mej. H. Koops sloot in 1865 een overeenkomst met de Gemeente over de aanleg van een nieuwe straat over een deel van haar eigendom. Dit westelijk gedeelte van de Parkstraat, bebouwd tussen 1865 en 1872, eindigde in het oosten bij het oude landhuis. In 1878 verkocht Mej. Koops het landgoed aan de gemeente. Na afbraak van het landhuis werd de Parkstraat naar het oosten verlengd en een nieuwe, de Parkstraat kruisende, straat aangelegd tussen de Spijkerstraat en de Boulevard Heuvelink, de huidige Prins Hendrikstraat. De bebouwing van Prins Hendrikstraat, het middengedeelte van de Parkstraat en de noordzijde van het oostelijk gedeelte van de Parkstraat vond hoofdzakelijk plaats in de periode 1878-1889 en werd overgelaten aan particulieren. Mej. Koops betrok zelf het nieuw gebouwde hoekpand Parkstraat 47, dat zij Villa Gelders Spijker noemde.
Het blok Parkstraat 30 en 32, gelegen in het oudste meest westelijke gedeelte van de Parkstraat, bezit links en rechts een achterom en aan de voorzijde een door een smeedijzeren hekwerk begrensde voortuin.
Omschrijving
Vrijstaand blok van twee herenhuizen op rechthoekig grondplan met driezijdig gesloten uitbouwen aan de achterzijde bestaat uit een souterrain, drie bouwlagen en een zolderverdieping onder een plat dak met omlopende dakschilden gedekt met rode muldenpannen (nr. 32) en rode romaanse en opnieuw verbeterde Hollandse pannen (nr. 30). In het midden van het voorschild bevindt zich een gepleisterde schoorsteen.
Het spiegelsymmetrisch ingedeelde blok telt acht vensterassen en omvat twee voorgevels van vier vensterassen, waarvan het souterrain en de eerste bouwlaag asymmetrisch en de tweede en de derde bouwlaag symmetrisch zijn ingedeeld. De vensterassen twee en drie enerzijds en zes en zeven anderzijds vormen risalieten waarin zich de ingangspartijen bevinden met balkons erboven.
De voorgevels, gescheiden door een smalle groef, zijn gepleisterd. De voorgevel van nr. 30 is bovendien wit geschilderd. Het souterrain is bekleed met een plint van gebouchardeerde hardstenen platen. Ter hoogte van de eerste bouwlaag zijn horizontale groeven in het pleisterwerk aangebracht. Ter hoogte van de verdiepingsvloer bevindt zich een cordonlijst. De gevel wordt afgesloten door een gekornist hoofdgestel, waarvan het fries is voorzien van casementen en bloktandlijsten ter plekke van de risalieten. Het hoofdgestel wordt afgesloten met een geprofileerde, gekorniste kroonlijst.
In de risalieten bevinden zich links (nr. 32) en rechts (nr. 30) paneeldeuren met twee ruiten, gietijzeren roosters en getoogde bovenlichten. De roosters van nr. 32 worden gerestaureerd. Bordestrappen met hardstenen bordessen en treden haaks op de voorgevel geven toegang tot de voordeuren. In het uiteinde van de bordessen zit ter hoogte van het souterrain een kolengat, dat bij nr. 32 overigens is dichtgemaakt. De trappen worden afgeschermd door een gepleisterd muurtje afgedekt met hardstenen platen en voorzien van geornamenteerde smeedijzeren hekjes met gietijzeren zuiltjes. Tegen de voorgevel zijn smeedijzeren leuningen bevestigd. Aan weerszijden van de trappen, die de gehele breedte van de risalieten beslaan, bevindt zich één getoogd souterrainvenster met stolpraam en gepleisterde getoogde strek.
De deuren worden geflankeerd door resp. één en twee getoogde vensters met schuiframen en getoogde bovenlichten. Onder de vensters bevinden zich gepleisterde velden.
Boven de deuren en vensters in de risalieten bevinden zich op de eerste verdieping over de gehele breedte van de risaliet balkons op vier geornamenteerde consoles met balustrades bestaande uit houten hoek- en middenposten met casementen en smeedijzeren hekjes. Bij nr. 30 is het houtwerk van de balustrade gewijzigd. Dubbele balkondeuren en vensters met stolpramen, beide voorzien van een getoogd bovenlicht komen uit op de balkons. Aan weerszijden van de risaliet bevinden zich getoogde vensters met T-schuiframen, getoogde bovenlichten en houten onderdorpels. De bovenlichten van nr. 30 hebben een klapbaar bovenlicht. Deuren en vensters op de eerste verdieping zijn voorzien van een geprofileerde omlijsting en worden afgesloten met een getoogde kroonlijst, de deuren en de vensters in de risalieten worden afgesloten door een fries met kroonlijst.
In de tweede bouwlaag bevinden zich getoogde vensters waarvan de bovenzijde het fries even omhoog lijkt te duwen. Deze vensters zijn voorzien van een geprofileerde omlijsting en 2-ruits schuiframen. Onder de onderdorpels bevinden zich gepleisterde velden met een geschulpte onderzijde.
De LINKER ZIJGEVEL is grijs gepleisterd, bezit verscheidene vensters van verschillende afmetingen en wordt afgesloten door een architraaflijst, een fries en een bakgoot op klossen. Tegen de linker zijgevel bevindt zich een gepleisterd muurdeel met een getoogd houten poortje, dat toegang geeft tot de achtertuin.
De RECHTER ZIJGEVEL is gepleisterd, bezit verscheidene vensters van verschillende afmetingen en wordt afgesloten door een architraaflijst, een fries en een bakgoot op klossen De verspringende ACHTERGEVEL is gepleisterd en voorzien van een architraaflijst en twee driezijdig afgesloten uitbouwen die de gehele hoogte van de gevel bestrijken. Het terugliggende gedeelte van nr. 32 bezit ter hoogte van de eerste bouwlaag een serre met balkon. In de achtergevel bevinden zich getoogde venster- en deuropeningen met schuiframen, deels met T-verdeling, stolpramen, gewijzigde ramen en deuren en dubbele deuren met meerruits bovenlichten. De voortuinen worden van het trottoir gescheiden door geornamenteerde smeedijzeren HEKWERKEN met dubbele draaihekken tussen gietijzeren zuiltjes. Voor de achterom van nr. 32 bevindt zich een eenvoudig smeedijzeren spijlenhek met enkel draaihek.
Het oorspronkelijke INTERIEUR van nr. 30 is vrijwel geheel verloren gegaan. Enkel een restant van de trapleuning is bewaard gebleven. In het interieur van nr. 32 zijn de oorspronkelijke indeling en een groot aantal oorspronkelijke elementen bewaard gebleven zoals de vestibule met marmeren vloer, traptreden en plinten. De beschildering van de vestibule is gereconstrueerd. Verder zijn bewaard gebleven: de hal met marmeren vloer en trappenhuis met twee-armige bordestrap met geprofileerde handlijst, gietijzeren spijlen en gehoutte trapposten; de kelder met een vloer bestaande uit veelkleurige patroontegels en een keuken met doorgeefluik en schouw; een aantal rijk geornamenteerde stucplafonds. Het plafond in de rechter voorkamer is bovendien polychroom beschilderd met bloemen en bladranken, die de vier jaargetijden symboliseren. Tenslotte zijn in het hele huis paneeldeuren in geprofileerde omlijsting en vouwblinden bewaard gebleven.
Waardering
Blok van twee HERENHUIZEN met HEKWERKEN uit ca. 1870.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld van een blok van twee herenhuizen in eclectische stijl.
- Van stedebouwkundige waarde als onderdeel van het westelijk gedeelte van de Parkstraat met aan beide zijden witgepleisterde herenhuizen gebouwd in dezelfde tijd en stijl, waarvan de panden 6-22 en 1-13 naar voren springen t.o.v. de panden in de rest van de straat en zo een soort poortfunctie vervullen. De Parkstraat is één van de voornaamste en meest gaaf bewaard gebleven straten in het Spijkerkwartier, een wijk die grotendeels is aangelegd in het laatste kwart van de 19de eeuw en waarvan het zuidelijk gedeelte voornamelijk is bebouwd met herenhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Block of two TOWNHOUSES with IRONWORK, built around 1870 in eclectic style. At no. 30 two offices are now located, while at no. 32 rooms are rented out. The houses are situated in the southern façade wall of Parkstraat in the Spijkerkwartier, a residential district largely laid out in the last quarter of the 19th century, of which the southern part has been predominantly built with townhouses. The Spijkerkwartier takes its name from the estate "Geldersch Spijker", which originally lay here. In Kastanjelaan there still stand two stone gate posts belonging to the entrance of the estate, of which the house lay at the place where the intersection of Parkstraat with Prins Hendrikstraat now lies. The last owner of the estate Miss H. Koops concluded an agreement with the Municipality in 1865 concerning the laying out of a new street over part of her property. This western section of Parkstraat, built between 1865 and 1872, ended in the east at the old country house. In 1878 Miss Koops sold the estate to the municipality. After demolition of the country house, Parkstraat was extended eastwards and a new street crossing Parkstraat was laid out between Spijkerstraat and Boulevard Heuvelink, the present-day Prins Hendrikstraat. The building of Prins Hendrikstraat, the middle section of Parkstraat and the north side of the eastern section of Parkstraat took place mainly in the period 1878-1889 and was left to private individuals. Miss Koops herself moved into the newly built corner building at Parkstraat 47, which she called Villa Gelders Spijker.
The block Parkstraat 30 and 32, situated in the oldest westernmost section of Parkstraat, has on the left and right a back alley and at the front a front garden bounded by wrought-iron ironwork.
Description
Detached block of two townhouses on rectangular ground plan with three-sided enclosed extensions at the rear consisting of a basement, three storeys and an attic storey under a flat roof with surrounding roof edges covered with red curved pan tiles (no. 32) and red Romanesque and newly restored Dutch pan tiles (no. 30). In the middle of the front slope there is a rendered chimney.
The mirror-symmetrically divided block contains eight window bays and comprises two front façades of four window bays, of which the basement and the first storey are asymmetrically divided and the second and third storeys are symmetrically divided. Window bays two and three on the one hand and six and seven on the other hand form projections (risalits) in which the entrance sections are located with balconies above.
The front façades, separated by a narrow groove, are rendered. The front façade of no. 30 is moreover painted white. The basement is clad with a plinth of tooled stone plates. At the level of the first storey horizontal grooves have been worked into the plaster. At the level of the floor level there is a band course. The façade is closed off by a corniced main entablature, the frieze of which is provided with casements and block dentil courses at the location of the risalits. The main entablature is closed off with a profiled, corniced cornice.
In the risalits there are on the left (no. 32) and on the right (no. 30) panel doors with two panes, cast-iron grilles and arched fanlights. The grilles of no. 32 are being restored. Border steps with stone landings and treads at right angles to the front façade provide access to the front doors. At the end of the landings at the level of the basement is a coal hole, which at no. 32 has moreover been closed. The stairs are shielded by a rendered wall topped with stone plates and provided with ornamented wrought-iron railings with cast-iron pillars. Wrought-iron railings are attached to the front façade. On either side of the stairs, which span the full width of the risalits, there is one arched basement window with sash window and rendered arched reveal.
The doors are flanked by respectively one and two arched windows with sash windows and arched fanlights. Below the windows are rendered panels.
Above the doors and windows in the risalits there are on the first floor over the full width of the risalit balconies on four ornamented consoles with balustrades consisting of wooden corner and middle posts with casements and wrought-iron railings. At no. 30 the woodwork of the balustrade has been altered. Double balcony doors and windows with sash windows, both provided with an arched fanlight open onto the balconies. On either side of the risalit there are arched windows with T-sash windows, arched fanlights and wooden sills. The fanlights of no. 30 have a hinged fanlight. Doors and windows on the first floor are provided with a profiled frame and are closed off with an arched cornice, the doors and windows in the risalits are closed off by a frieze with cornice.
In the second storey there are arched windows of which the top seems to push the frieze upwards. These windows are provided with a profiled frame and 2-pane sash windows. Below the sills there are rendered panels with a scalloped underside.
The LEFT SIDE FAÇADE is grey rendered, has various windows of different sizes and is closed off by an architrave course, a frieze and a gutter on consoles. Against the left side façade there is a rendered wall section with an arched wooden gate, which provides access to the back garden.
The RIGHT SIDE FAÇADE is rendered, has various windows of different sizes and is closed off by an architrave course, a frieze and a gutter on consoles. The recessed REAR FAÇADE is rendered and provided with an architrave course and two three-sided enclosed extensions that span the full height of the façade. The recessed section of no. 32 has at the level of the first storey a conservatory with balcony. In the rear façade there are arched window and door openings with sash windows, partly with T-division, sash windows, altered windows and doors and double doors with multi-pane fanlights. The front gardens are separated from the pavement by ornamented wrought-iron IRONWORK with double swing gates between cast-iron pillars. In front of the back alley of no. 32 there is a simple wrought-iron bar railing with single swing gate.
The original INTERIOR of no. 30 has been almost entirely lost. Only a remnant of the stair railing has been preserved. In the interior of no. 32 the original layout and a large number of original elements have been preserved such as the vestibule with marble floor, stair treads and plinths. The painting of the vestibule has been reconstructed. Further preserved are: the hall with marble floor and stairwell with two-flight border stair with profiled handrail, cast-iron spindles and carved stair posts; the cellar with a floor consisting of multicoloured patterned tiles and a kitchen with serving hatch and hearth; a number of richly ornamented stucco ceilings. The ceiling in the right front room is moreover polychromely painted with flowers and foliage scrolls, which symbolize the four seasons. Finally, panel doors in profiled frame and folding shutters have been preserved throughout the house.
Appraisal
Block of two TOWNHOUSES with IRONWORK from c. 1870.
- Of architectural-historical importance as a fine and well-preserved example of a block of two townhouses in eclectic style.
- Of urban design value as part of the western section of Parkstraat with white-rendered townhouses on both sides built at the same time and in the same style, of which the properties 6-22 and 1-13 project forward compared to the properties in the rest of the street and thus serve a kind of gateway function. Parkstraat is one of the principal and best-preserved streets in the Spijkerkwartier, a district which has been largely laid out in the last quarter of the 19th century and of which the southern section has been predominantly built with townhouses.
Nearby in the register
- Woonhuis, Parkstraat 25Woonhuisunder 1 mi
- Kerk, Parkstraat 31 AKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 18Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 38Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.