Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Parkstraat 18
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1870
- Address
- Parkstraat 18, Locatie: Spijkerkwartier, 6828 JH Arnhem (and others)
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98090, 5.91749
- Monument number
- 516918
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding:
Vrijstaand blok van drie HERENHUIZEN, gebouwd rond 1870 in eclectische stijl. De huizen zijn gelegen in de zuidelijke gevelwand van de Parkstraat in het Spijkerkwartier, een grotendeels in het laatste kwart van de 19de eeuw aangelegde woonwijk, waarvan het zuidelijk deel voornamelijk met herenhuizen is bebouwd. Het Spijkerkwartier ontleent haar naam aan het landgoed het "Geldersch Spijker", dat hier oorspronkelijk lag. In de Kastanjelaan staan nog twee hardstenen hekposten behorend bij de ingang van het landgoed, waarvan het huis lag op de plaats waar nu de kruising van de Parkstraat met de Prins Hendrikstraat ligt. De laatste eigenaresse van het landgoed Mej. H. Koops sloot in 1865 een overeenkomst met de Gemeente over de aanleg van een nieuwe straat over een deel van haar eigendom. Dit westelijk gedeelte van de Parkstraat, bebouwd tussen 1865 en 1872, eindigde in het oosten bij het oude landhuis. In 1878 verkocht Mej. Koops het landgoed aan de gemeente. Na afbraak van het landhuis werd de Parkstraat naar het oosten verlengd en een nieuwe, de Parkstraat kruisende, straat aangelegd tussen de Spijkerstraat en de Boulevard Heuvelink, de huidige Prins Hendrikstraat. De bebouwing van Prins Hendrikstraat, het middengedeelte van de Parkstraat en de noordzijde van het oostelijk gedeelte van de Parkstraat vond hoofdzakelijk plaats in de periode 1878-1889 en werd overgelaten aan particulieren. Mej. Koops betrok zelf het nieuw gebouwde hoekpand Parkstraat 47, dat zij Villa Gelders Spijker noemde.
Het blok Parkstraat 18-22, gelegen in het oudste, meest westelijke gedeelte van de Parkstraat springt t.o.v. Parkstraat 24-36 naar voren en bezit geen voortuin. Omdat het blok naar voren springt is de eerste vensteras van de linker zijgevel van de straat af goed zichtbaar. Deze is dan ook op dezelfde wijze gedetailleerd als de voorgevel, terwijl de rest van de zijgevel zeer eenvoudig is uitgevoerd. Aan de linker- en de rechterzijde van het blok bevindt zich een smalle achterom, die toegang geeft tot de ommuurde achtertuinen.
Omschrijving:
Vrijstaand blok van drie gepleisterde HERENHUIZEN op rechthoekig grondplan bestaat uit een souterrain, twee bouwlagen en een zolderverdieping onder een afgeplat schilddak gedekt met gesmoorde betonpannen (nr. 22) en shingles (nrs. 18-20). In de voorschilden bevinden zich drie gepleisterde dakhuizen. Het middelste dakhuis is gedekt met een zadeldakje en bezit twee getoogde vensters met T-schuiframen in gepleisterde omlijsting, waartussen zich een gepleisterd veld bevindt. De gevel wordt afgesloten door een met een fronton bekroond hoofdgestel met omlopende kroonlijst. De zijkanten zijn bekleed met bitumen. Het middelste dakhuis wordt geflankeerd door twee kleine niet oorspronkelijke dakkapellen. De beide andere dakhuizen bezitten onder een segmentvormig dak één getoogd venster met stolpraam en bovenlicht, geflankeerd door gepleisterde velden en afgesloten door een met een segmentvormig fronton bekroond hoofdgestel met rondlopende kroonlijst. De zijkanten zijn bekleed met shingles (nr. 18) of gepleisterd (nr. 22).
Het blok telt 12 vensterassen en omvat drie voorgevels van vier vensterassen, waarvan het souterrain en de eerste bouwlaag asymmetrisch en de tweede bouwlaag symmetrisch zijn ingedeeld. In de vensterassen twee, zeven en elf bevinden zich de ingangspartijen. In het midden van iedere voorgevel bevindt zich een breed, twee vensterassen bestrijkend balkon.
De voorgevels zijn witgepleisterd en worden horizontaal geleed door een hardstenen plint, een cordonlijst en een hoofdgestel, dat is voorzien van consoles en een bloktandlijst.
De ingangspartijen bestaan uit een stoep met hardstenen treden, twee paneeldeuren met gietijzeren roosters (18-20) en een paneeldeur met smeedijzeren roosters (22), geprofileerd kalf en getoogd bovenlicht in een kozijn op hardstenen neuten. Aan één zijde van de deur is telkens een ijzeren leuning tegen de gevel bevestigd. Aan weerszijden van de stoepen bevinden zich getoogde souterrainvensters met stolpramen. Voor de souterrainvensters liggen door hardstenen banden begrensde betegelde stoepen.
De deuren worden geflankeerd door getoogde vensters met schuiframen. Deuren en vensters zijn voorzien van een brede gepleisterde omlijsting met een geprofileerde rand die aan de bovenaan uitspringt. De onderdorpels van de vensters rusten op consoles.
Op de eerste verdieping bevinden zich voor de twee middelste vensterassen van iedere voorgevel balkons op consoles met niet oorspronkelijke balkonhekjes en twee dubbele balkondeuren met getoogd bovenlicht. Aan weerszijden van ieder paar balkondeuren bevindt zich een getoogd venster met T-schuifraam. Deuren en vensters zijn voorzien van een brede gepleisterde omlijsting met een geprofileerde rand die aan de bovenaan uitspringt, waarbij de omlijstingen van de balkondeuren meer nadruk hebben gekregen in de vorm van een extra lijstje aan de bovenzijde. De omlijstingen van het middelste pand zijn bovendien frontonvormig afgesloten. De onderdorpels van de vensters rusten op consoles.
In de eerste witgepleisterde vensteras van de LINKER ZIJGEVEL wordt de indeling en detaillering van de voorgevel voortgezet. Voor het overige is de linker zijgevel grijs gepleisterd en voorzien van enkele vensters.
De RECHTER ZIJGEVEL is grijs gepleisterd en voorzien van enkele vensters. Tussen de rechter zijgevel en het buurpand bevindt zich een getoogd houten poortje met een stuk gepleisterd muurwerk erboven dat is voorzien van een casement en een muizetandlijstje.
De ACHTERGEVEL van het blok is witgepleisterd en voorzien van verscheidene vensters van verschillende afmetingen. Tegen de achtergevels van nr. 20 en nr. 22 zijn houten vijfzijdige serres op palen geplaatst.
Het INTERIEUR van nr. 20 bevat nog enkele oorspronkelijke elementen zoals een vestibule met marmeren vloer en plinten, een trappenhuis met bordestrap met twee armen, een leuning bestaande uit een bewerkte klauw, een geprofileerde handlijst en gietijzeren spijlen, een lambrizering en een ijzeren fonteintje. Verder zijn vouwblinden en paneeldeuren in geprofileerde omlijstingen bewaard gebleven. De rechter achterkamer op de begane grond bezit een wandbetimmering met ingebouwde kasten uit de dertiger jaren.
Waardering:
Blok van drie HERENHUIZEN uit ca. 1870.
- Van architectuurhistorisch belang als een goed en gaaf voorbeeld van een blok van drie herenhuizen in eclectische stijl.
- Van stedebouwkundige waarde als onderdeel van het westelijk gedeelte van de Parkstraat met aan beide zijden witgepleisterde herenhuizen gebouwd in dezelfde tijd en stijl, waarvan de panden 6-22 en 1-13 naar voren springen t.o.v. de panden in de rest van de straat en zo een soort poortfunctie vervullen. De Parkstraat is één van de voornaamste en meest gaaf bewaard gebleven straten in het Spijkerkwartier, een wijk die grotendeels is aangelegd in het laatste kwart van de 19de eeuw en waarvan het zuidelijk gedeelte voornamelijk is bebouwd met herenhuizen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction:
Detached block of three TOWNHOUSES, built around 1870 in eclectic style. The houses are located in the southern facade of Parkstraat in the Spijkerkwartier, a residential district largely laid out in the last quarter of the 19th century, of which the southern part is predominantly built with townhouses. The Spijkerkwartier takes its name from the estate "Geldersch Spijker", which originally lay here. In the Kastanjelaan there are still two stone gate posts belonging to the entrance of the estate, of which the house lay at the place where the intersection of Parkstraat with Prins Hendrikstraat now lies. The last owner of the estate, Miss H. Koops, concluded an agreement with the Municipality in 1865 regarding the construction of a new street over part of her property. This western section of Parkstraat, built between 1865 and 1872, ended in the east at the old manor house. In 1878 Miss Koops sold the estate to the municipality. After demolition of the manor house, Parkstraat was extended eastward and a new street, intersecting Parkstraat, was laid out between Spijkerstraat and Boulevard Heuvelink, the present-day Prins Hendrikstraat. The development of Prins Hendrikstraat, the middle section of Parkstraat and the north side of the eastern section of Parkstraat took place mainly in the period 1878-1889 and was left to private individuals. Miss Koops herself moved into the newly built corner property Parkstraat 47, which she named Villa Gelders Spijker.
The block Parkstraat 18-22, located in the oldest, westernmost section of Parkstraat, projects forward in relation to Parkstraat 24-36 and has no front garden. Because the block projects forward, the first window bay of the left side elevation is clearly visible from the street. This is therefore detailed in the same manner as the front facade, while the rest of the side elevation is executed very simply. On the left and right sides of the block there is a narrow back alley, which provides access to the enclosed back gardens.
Description:
Detached block of three rendered TOWNHOUSES on rectangular ground plan consists of a basement, two storeys and an attic storey under a half-hipped roof covered with compressed concrete tiles (no. 22) and shingles (nos. 18-20). Three rendered dormer windows are located in the front roof slopes. The central dormer is covered with a gabled roof and has two arched windows with T-sash windows in rendered surrounds, between which there is a rendered panel. The facade is crowned with a cornice-topped main cornice with running cornice. The sides are clad with bitumen. The central dormer is flanked by two small non-original dormer windows. The other two dormer windows each have one arched window with a tilting window and fanlight under a segmental roof, flanked by rendered panels and crowned with a main cornice topped with a segmental pediment and running cornice. The sides are clad with shingles (no. 18) or rendered (no. 22).
The block has 12 window bays and comprises three front facades of four window bays, of which the basement and first storey are asymmetrically arranged and the second storey is symmetrically arranged. The entrance features are located in window bays two, seven and eleven. In the centre of each front facade is a broad balcony spanning two window bays.
The front facades are whitewashed rendered and are horizontally divided by a stone plinth, a string course and a main cornice, which is provided with consoles and a block dentil course.
The entrance features consist of a stoop with stone steps, two panel doors with cast-iron grilles (18-20) and a panel door with wrought-iron grilles (22), profiled calf and arched fanlight in a frame on stone sills. On one side of each door there is an iron railing attached to the facade. On either side of the stoops are arched basement windows with tilting windows. Before the basement windows there are tiled stoops bordered by stone bands.
The doors are flanked by arched windows with sash windows. Doors and windows are provided with a broad rendered surround with a profiled edge that projects at the top. The window sills rest on consoles.
On the first floor there are balconies on consoles with non-original balcony railings in front of the two central window bays of each front facade and two double balcony doors with arched fanlight. On either side of each pair of balcony doors is an arched window with T-sash window. Doors and windows are provided with a broad rendered surround with a profiled edge that projects at the top, whereby the surrounds of the balcony doors receive more emphasis in the form of an extra moulding at the top. The surrounds of the central property are furthermore crowned with a pediment. The window sills rest on consoles.
In the first whitewashed window bay of the LEFT SIDE ELEVATION, the arrangement and detailing of the front facade continues. For the rest, the left side elevation is grey rendered and provided with a few windows.
The RIGHT SIDE ELEVATION is grey rendered and provided with a few windows. Between the right side elevation and the neighbouring property there is an arched wooden gate with a piece of rendered masonry above it which is provided with a casement and a mice-tooth moulding.
The REAR ELEVATION of the block is whitewashed rendered and provided with several windows of varying sizes. Against the rear elevations of nos. 20 and 22, wooden pentagonal conservatories on posts have been placed.
The INTERIOR of no. 20 still contains some original elements such as a vestibule with marble floor and skirting boards, a stairwell with open-well staircase with two flights, a railing consisting of a carved claw, a profiled handrail and cast-iron balusters, wood panelling and an iron drinking fountain. Furthermore, folding blinds and panel doors in profiled surrounds have been preserved. The right rear room on the ground floor has wall panelling with built-in cupboards from the nineteen-thirties.
Valuation:
Block of three TOWNHOUSES from circa 1870.
- Of architectural-historical importance as a good and well-preserved example of a block of three townhouses in eclectic style.
- Of urban planning value as part of the western section of Parkstraat with whitewashed rendered townhouses on both sides built at the same time and in the same style, of which properties 6-22 and 1-13 project forward in relation to the properties in the rest of the street and thereby fulfil a kind of gateway function. Parkstraat is one of the most important and best-preserved streets in Spijkerkwartier, a district which is largely laid out in the last quarter of the 19th century and of which the southern part is predominantly built with townhouses.
Nearby in the register
- Woonhuis, Parkstraat 30Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Parkstraat 25Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Eusebiusbuitensingel 9Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Eusebiusbuitensingel 8Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.