Rijksmonumentenregister · Netherlands
Villa Reale
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1873
- Address
- Utrechtseweg 129 1, 6812 AA Arnhem (and others)
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98342, 5.88193
- Monument number
- 516904
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
VILLA "REALE", thans woonhuis met kantoor, in 1873 gebouwd in opdracht van Jonkheer F.D. Can van Stellendam naar ontwerp van de architecten Van Gendt in eclectische stijl. Opmerkelijk is de rijke ornamentiek in pleisterwerk, zoals geprofileerde vensteromlijstingen met kuiven, pilasters met spiegels en composiet-kapitelen, guirlandes. De oorspronkelijke bouwtekening (in bezit van de huidige eigenaar) vermeldt: "Ontworpen en uitgevoerd door de Architecten van Gendt / Arnhem H.W. van Marle 1873 / A.J. van Beek del." In de 17de en 18de eeuw ontstond een lint van landgoederen op de randen van de Veluwezoom; de overgang tussen het hoog gelegen stuwwallandschap en de lage broeklanden langs de rivieren Ijssel en Rijn. Gedurende de 19de eeuw werden veel van deze landgoederen opgekocht, verkaveld en bebouwd met ruim gesitueerde villa's. Het onderhavige perceel, dat onderdeel uitmaakte van het landgoed Hulkestein ten westen van Arnhem, werd in 1827 verkocht door de familie Brantsen (die het landgoed sedert 1666 in bezit had) aan Jonkheer F.D. Can van Stellendam uit 's-Gravenhage voor de bouw van zijn buitenverblijf.
In de jaren dertig van de twintigste eeuw nam het Gelders Blinden Instituut de villa in gebruik. Architect Joh. C. Eich ontwierp een verbouwingsplan, waarbij aan de rechter achterzijde van de villa een keuken werd toegevoegd, de vertrekken op de verdieping werden opgedeeld in kleine slaapkamers en de kap werd vervangen door een volwaardige bouwlaag met plat dak. Nog voor de Tweede Wereldoorlog werd de villa aan de achterzijde uitgebreid met een U-vormige aanbouw van twee bouwlagen naar ontwerp van G. Feenstra in een zakelijke architectuur. Deze aanbouw wordt gekenmerkt door blok- en halve cilindervormen met platte daken (dakterras), wit gepleisterde gevels zonder ornament, ingangen en vensters met stalen deuren en ramen. Omdat het terrein in zuidelijke richting sterk afhelt, bevinden de twee bouwlagen zich ter hoogte van respectievelijk de kelder en de begane grond van de villa.
In de jaren negentig is de villa gerestaureerd, waarbij het schilddak overeenkomstig de oorspronkelijke situatie werd hersteld, en de achterbouw werd opgesplitst in woonappartementen. De belendende villa Utrechtseweg 131, die qua verschijningsvorm verwant was aan villa Reale, is inmiddels gesloopt en vervangen door een modern appartementengebouw.
Het vrijstaande pand is markant gelegen aan de zuidzijde van de Utrechtseweg, nabij de splitsingen met de Hulkesteinseweg en Onderlangs, en tegenover de Oranjestraat. Het perceel helt in zuidelijke richting sterk af en reikt tot aan de Rijn. Het perceel wordt aan de straatzijde afgescheiden door een ijzeren HEK met een dubbel draaihek tussen twee achtzijdige pijlers waarop pijnappels.
Omschrijving
Geheel onderkelderde VILLA van twee bouwlagen en zolder op rechthoekig grondplan, met aan de voorzijde een driezijdig middenrisaliet, en aan de achterzijde een vijfzijdige uitbouw in het midden. De gevels zijn grijs gepleisterd. De voor- en zijgevels worden horizontaal geleed door een plint (resp. hardsteen en gepleisterd), horizontale schijnvoegen in de eerste bouwlaag, waterlijsten ter hoogte van de lekdorpels, een cordonlijst en een afsluitende geprofileerde kroonlijst. De kroonlijst is aan de straatzijde voorzien van enkele rozetten. De gevels worden verticaal geleed door hoekpilasters, die voorzien zijn van spiegels, vaasmotieven en eenvoudige lijstkapitelen. De achtergevel is vlak gepleisterd. De muuropeningen in de eerste bouwlaag zijn rondboogvormig, en die in de tweede bouwlaag recht afgesloten. Alle zijn voorzien van geprofileerde omlijstingen met kuiven (blad-, palmet- en krulmotieven). De vensters in de eerste bouwlaag hebben enkelruits schuiframen en rondboogvormige bovenlichten, en in de tweede bouwlaag T-schuiframen en bovenlichten. Het schilddak is gedekt met gesmoorde gegolfde pannen en heeft een zinken kam met pironnen op de nok. In het dak zijn enkele tuimeldakramen geplaatst. Een schuifpui aan de achterzijde verschaft toegang tot het dakterras van de vijfzijdige uitbouw.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft twee vensterassen aan weerszijden van een driezijdig middenrisaliet. Onder de vensters in de eerste bouwlaag zijn diamantkoppen aangebracht. Onder de vensters in de tweede bouwlaag bevindt zich tussen de gekorniste water- en cordonlijst een fries met spiegels waarin ornamenten met florale motieven. Onder de cordonlijst zijn kleine consoles aangebracht. Tussen de vensters in de tweede bouwlaag bevinden zich spiegels.
Het middenrisaliet heeft in de eerste bouwlaag drie ingangen met dubbele glasdeuren. Voor de linker en rechter ingang bevindt zich een koekoek. De middenrisaliet heeft in de tweede bouwlaag een dubbele balkondeur tussen twee T-schuiframen. Deze drie openingen zijn segmentboogvormig afgesloten. De balkondeur wordt geflankeerd door pilasters met composiet-kapitelen. Boven de deur bevindt zich een veld met de naam "VILLA REALE" en een veld met een festoen. Het houten balkon met balustrade rust op twee forse consoles met leeuwekop en bladmotieven. De middenrisaliet wordt bekroond door een rondboogvormig afgesloten dakkapel met dito venster (stolpraam) en een smeedijzeren ornament op de top. Het rondboogvenster wordt geflankeerd door pilasters met composiet-kapitelen en getrapte vleugelstukken met velden.
De asymmetrisch ingedeelde LINKER ZIJGEVEL heeft links een risaliet met in de eerste bouwlaag een rondboog-ingang (hardstenen trap, dorpel en neuten; dubbele paneeldeur met twee kijkraampjes waarin gietijzeren roosters; rondboogvormig bovenlicht), en in de tweede bouwlaag een venster van hetzelfde type als in de voorgevel. Rechts van de zijrisaliet bevinden zich twee vensterassen, waarvan de linker blind is uitgevoerd. De rechter vensteras bezit vensters van hetzelfde type als in de voorgevel. De asymmetrisch ingedeelde RECHTER ZIJGEVEL heeft rechts (ter plaatse van het trappenhuis) een risaliet waarin twee gekoppelde rondboogvensters en een klein rechthoekig venster. Links van de zijrisaliet bevinden zich twee vensterassen die beide blind zijn uitgevoerd. De ACHTERGEVEL is voor wat betreft de eerste bouwlaag volledig aan het zicht onttrokken door de aanbouw uit de jaren dertig. De tweede bouwlaag bezit links een blindvenster; in de vijfzijdige uitbouw twee blindvensters, twee T-schuiframen en een dubbele glasdeur naar het dakterras; rechts twee ingehakte niet oorspronkelijke openingen (een ingang en een venster).
De villa heeft INWENDIG een voor de tijd van ontstaan traditioneel symmetrische opzet met vertrekken voor en achter een dwarsgang met portalen. In de kelder een kolenkelder, provisiekamer (met kastenwand) en mangelkamer (houten vloer) aan de straatzijde en een keuken (houten schouw op een gietijzeren zuil) aan de tuinzijde. In de eerste bouwlaag een dubbele suite (suite / salon / eetkamer) met schuifdeuren en twee marmeren schouwen aan de straatzijde en een tuinkamer aan de achterzijde (oorspronkelijk omgeven door een veranda). In de tweede bouwlaag slaapkamers met kabinetten aan de voorzijde en een balkonkamer aan de tuinzijde. De villa bezit een aantal waardevolle oorspronkelijke interieurelementen, zoals paneeldeuren met geprofileerde omlijstingen en een wit marmeren vloer en plint in de hal en gang; figuurconsoles in de portalen aan weerszijden van de gang; een houten bordestrap waarvan de leuning met ijzeren spijlen en houten handlijst begint met een bewerkte gebogen klauw; schuifdeuren, vouwblinden, in- en uitgezwenkte vensterbanken op bladconsoles en twee zwart marmeren schouwen in de dubbele suite; troggewelven op ijzeren liggers en een houten schouw op ijzeren zuiltje in de kelder.
De ACHTERBOUW uit de jaren dertig heeft twee bouwlagen met plat dak op een U-vormig grondplan. De beide zijgevels zijn voorzien van een halfronde uitbouw. De wit gepleisterde gevels worden afgesloten door een zware kroonlijst. In beide vleugels bevinden zich grote en kleine rechthoekige vensters met stalen stolp- en klapramen, die ter plaatse van de halfronde uitbouwen zijn uitgevoerd als bandvenster. De kopgevels aan de Rijnzijde hebben in de eerste bouwlaag een gewijzigde indeling met een moderne schuifpui, en in de tweede bouwlaag een rechthoekig venster en een stalen meerruits balkondeur. Het balkon is afgezet met een ijzeren hekwerk (vierkant patroon). Tussen de vleugels is, aansluitend op de villa, een over twee bouwlagen doorgaande glazen pui opgetrokken met meerruits stalen ramen en dubbele schuifdeuren.
Het INTERIEUR van deze aanbouw bezit in beide vleugels nog enkele oorspronkelijke vertrekken met houten schuifdeuren; één trappenhuis in de halfronde uitstulping aan de westzijde; enkele vensterbanken van geel geglazuurde tegels; een wit betegelde keuken met granito-aanrecht en schouw.
Waardering
VILLA "REALE" met HEK uit 1873 en UITBREIDING uit jaren dertig.
- Van architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een vrijstaande villa in eclectische stijl met bijzondere hoogwaardige kwaliteiten in het exterieur, zoals de zeldzaam rijk uitgevoerde ornamentiek in pleisterwerk. Het pand is een karakteristiek voorbeeld van een 19de eeuwse villa, met een (traditioneel) symmetrische opzet en een herkenbare hoofdvorm (oorspronkelijke dak is hersteld). Tevens zijn de indeling en enkele interieurelementen goed bewaard gebleven. Voorts is de villa van belang voor het oeuvre van de architecten Van Gendt. Aan de achterzijde heeft de villa door een uitbreiding uit de jaren dertig weliswaar aan authenticiteit ingeboet (sloop van de veranda), maar is tegelijkertijd daardoor verrijkt met een zorgvuldig ontworpen toevoeging in een eigentijdse, dat wil zeggen zakelijke architectuur met monumentale waarde.
- Van stedebouwkundige waarde als onderdeel van een voor de Veluwezoom karakteristieke historisch gegroeide situatie, namelijk verkaveling in de tweede helft van de 19de eeuw van het eeuwenoude landgoed Hulkestein, de bouw van grote vrijstaande villa's aan de Utrechtseweg en vervolgens de aanleg van nieuwe wegen waaraan een dichtere bebouwing van huizen in diverse bouwstijlen. Bovendien is de villa markant gelegen op de noordelijke Rijnoever nabij een splitsing van wegen en in de zichtas van de Oranjestraat. Als zodanig heeft het pand zeldzaamheidswaarde qua aanleg en relatie met de omgeving èn is het van bijzondere betekenis voor het aanzien van Arnhem-West.
- Van cultuurhistorische waarde vanwege de verschijningsvorm met symmetrische opzet, welke verbonden is met de typologische ontwikkeling van de vrijstaande villa in de 19de eeuw èn als bijzondere uitdrukking van een woonhuis voor de beter gesitueerden in de directe omgeving van de stad Arnhem, zoals die in de tweede helft van de 19de eeuw werden gerealiseerd op voormalige landgoederen langs de uitvalswegen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
VILLA "REALE", now a residential building with office, built in 1873 on the commission of Jonkheer F.D. Can van Stellendam after a design by the architects Van Gendt in eclectic style. Remarkable is the rich ornamental decoration in plasterwork, such as profiled window surrounds with corbels, pilasters with mirror panels and Composite capitals, garlands. The original building drawing (in the possession of the current owner) states: "Designed and executed by the Architects van Gendt / Arnhem H.W. van Marle 1873 / A.J. van Beek del." In the 17th and 18th centuries a ribbon of country estates arose on the edges of the Veluwezoom; the transition between the high-lying push-moraine landscape and the low marshlands along the rivers Ijssel and Rijn. During the 19th century many of these country estates were purchased, subdivided and built with spaciously situated villas. The parcel in question, which formed part of the country estate Hulkestein to the west of Arnhem, was sold in 1827 by the Brantsen family (which had owned the estate since 1666) to Jonkheer F.D. Can van Stellendam from 's-Gravenhage for the construction of his country residence.
In the 1930s the Gelders Blinden Instituut took the villa into use. Architect Joh. C. Eich developed a conversion plan, whereby a kitchen was added to the right rear side of the villa, the rooms on the upper floor were subdivided into small bedrooms and the roof was replaced by a full storey with flat roof. Even before the Second World War the villa was extended at the rear with a U-shaped annex of two storeys after a design by G. Feenstra in a functional architecture. This annex is characterized by block and half-cylinder forms with flat roofs (roof terrace), white plastered facades without ornament, entrances and windows with steel doors and frames. Because the terrain slopes steeply in a southerly direction, the two storeys are located at the height of respectively the basement and ground floor of the villa.
In the 1990s the villa was restored, whereby the hipped roof was restored in accordance with the original situation, and the rear building was subdivided into residential apartments. The adjacent villa at Utrechtseweg 131, which was similar in appearance to villa Reale, has since been demolished and replaced by a modern apartment building.
The detached building is markedly situated on the south side of the Utrechtseweg, near the junctions with the Hulkesteinseweg and Onderlangs, and opposite the Oranjestraat. The parcel slopes steeply in a southerly direction and extends to the Rijn. The parcel is separated at street side by an iron FENCE with a double swing gate between two octagonal pillars topped with pinecones.
Description
Fully underpinned VILLA of two storeys and attic on a rectangular ground plan, with a three-sided central projection at the front, and a five-sided projection in the middle at the rear. The facades are grey plastered. The front and side facades are articulated horizontally by a plinth (respectively ashlar and plastered), horizontal false joints in the first storey, drip mouldings at the level of the rain water gutters, a cordon moulding and a closing profiled cornice. The cornice is provided with a few rosettes on the street side. The facades are articulated vertically by corner pilasters, which are provided with mirror panels, vase motifs and simple list capitals. The rear facade is flatly plastered. The wall openings in the first storey are semicircular arched, and those in the second storey are straight-topped. All are provided with profiled surrounds with corbels (leaf, palmette and scroll motifs). The windows in the first storey have single-pane sash windows and semicircular arched fanlights, and in the second storey T-sash windows and fanlights. The hipped roof is covered with suppressed corrugated tiles and has a zinc ridge with acorn finials on the crest. A few pivot roof windows are placed in the roof. A sliding door at the rear provides access to the roof terrace of the five-sided projection.
The symmetrically arranged FRONT FACADE has two window axes on either side of a three-sided central projection. Below the windows in the first storey diamond heads are placed. Below the windows in the second storey, between the corniced drip moulding and cordon moulding, is a frieze with mirror panels in which ornaments with floral motifs. Below the cordon moulding small consoles are placed. Between the windows in the second storey are mirror panels.
The central projection has in the first storey three entrances with double glass doors. In front of the left and right entrance is a vestibule. The central projection has in the second storey a double balcony door between two T-sash windows. These three openings are segmentally arched. The balcony door is flanked by pilasters with Composite capitals. Above the door is a panel with the name "VILLA REALE" and a panel with a festoon. The wooden balcony with balustrade rests on two robust consoles with lion head and leaf motifs. The central projection is crowned by a semicircularly arched dormer with a like window (stolp window) and a wrought iron ornament at the top. The semicircular window is flanked by pilasters with Composite capitals and stepped side pieces with panels.
The asymmetrically arranged LEFT SIDE FACADE has on the left a projection with in the first storey a semicircular arched entrance (stone step, threshold and reveals; double panel door with two small windows with cast iron grilles; semicircular arched fanlight), and in the second storey a window of the same type as in the front facade. To the right of the side projection are two window axes, of which the left one is executed blind. The right window axis has windows of the same type as in the front facade. The asymmetrically arranged RIGHT SIDE FACADE has on the right (at the location of the stairwell) a projection with two coupled semicircular arched windows and a small rectangular window. To the left of the side projection are two window axes which are both executed blind. The REAR FACADE is for what concerns the first storey completely hidden from view by the annex from the 1930s. The second storey has on the left a blind window; in the five-sided projection two blind windows, two T-sash windows and a double glass door to the roof terrace; on the right two inset non-original openings (an entrance and a window).
The villa has INTERNALLY a traditionally symmetrical layout for the time of construction with rooms front and rear of a transverse corridor with portals. In the basement a coal cellar, pantry (with cabinet wall) and mangle room (wooden floor) on the street side and a kitchen (wooden hood on a cast iron column) on the garden side. On the first storey a double suite (suite / salon / dining room) with sliding doors and two marble fireplaces on the street side and a garden room at the rear (originally surrounded by a veranda). On the second storey bedrooms with small rooms at the front and a balcony room on the garden side. The villa possesses a number of valuable original interior elements, such as panel doors with profiled surrounds and a white marble floor and plinth in the hall and corridor; figured consoles in the portals on either side of the corridor; a wooden staircase whose railing with iron balusters and wooden handrail begins with an elaborately curved claw; sliding doors, fold blinds, inset and outset window sills on leaf consoles and two black marble fireplaces in the double suite; barrel vaults on iron beams and a wooden hood on iron column in the basement.
The REAR ANNEX from the 1930s has two storeys with flat roof on a U-shaped ground plan. Both side facades are provided with a semicircular projection. The white plastered facades are closed off by a heavy cornice. In both wings are large and small rectangular windows with steel pivot and casement windows, which at the location of the semicircular projections are executed as ribbon windows. The end facades on the Rijn side have in the first storey a modified layout with a modern sliding door, and in the second storey a rectangular window and a steel multi-pane balcony door. The balcony is enclosed with an iron railing (square pattern). Between the wings, adjoining the villa, a glass door spanning two storeys has been erected with multi-pane steel windows and double sliding doors.
The INTERIOR of this annex possesses in both wings some original rooms with wooden sliding doors; one stairwell in the semicircular projection on the west side; some window sills of yellow glazed tiles; a white tiled kitchen with granite countertop and hood.
Valuation
VILLA "REALE" with FENCE from 1873 and EXTENSION from 1930s.
- Of architectural historical value as a good example of a detached villa in eclectic style with particularly high-quality exterior qualities, such as the exceptionally richly executed ornamental decoration in plasterwork. The building is a characteristic example of a 19th century villa, with a (traditional) symmetrical layout and a recognizable main form (original roof has been restored). Furthermore, the layout and some interior elements are well preserved. Moreover, the villa is important for the oeuvre of the architects Van Gendt. At the rear, the villa has lost in authenticity due to an extension from the 1930s (demolition of the veranda), but at the same time has been enriched with a carefully designed addition in a contemporary, that is to say functional architecture with monumental value.
- Of urban planning value as part of a historically developed situation characteristic of the Veluwezoom, namely subdivision in the second half of the 19th century of the ancient country estate Hulkestein, the construction of large detached villas on the Utrechtseweg and subsequently the creation of new roads with denser development of houses in various building styles. Moreover, the villa is markedly situated on the northern bank of the Rijn near a road junction and in the sight line of the Oranjestraat. As such, the building has rarity value in terms of layout and relationship with the surroundings and is of particular importance for the appearance of Arnhem-West.
- Of cultural historical value because of its appearance with symmetrical layout, which is connected with the typological development of the detached villa in the 19th century and as a particular expression of a residential building for the better-situated residents in the direct vicinity of the city of Arnhem, as were realized in the second half of the 19th century on former country estates along the main roads.
Nearby in the register
- Aanplakzuil, Oranjestraat tegenover 39Straatmeubilairunder 1 mi
- HulkesteinErfscheidingunder 1 mi
- CellengebouwGerechtsgebouwunder 1 mi
- AdministratiegebouwGerechtsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.