Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Burgemeestersplein 1
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1904
- Address
- Burgemeestersplein 1, Locatie: Burgemeesterswijk, 6814 DM Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98788, 5.90048
- Monument number
- 516825
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1894 map "Het Koninkrijk der Nederlanden / bew. door I. Dornseiffen ; get. door E. de Geest" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het HERENHUIS Burgemeestersplein 1 maakt deel uit van een rijtje van drie herenhuizen uit 1904 en is gelegen op een hellend terrein op de afgeronde zuidelijke hoek van het Burgemeestersplein en de Zijpendaalseweg. Het huis is georiënteerd op de Zijpendaalseweg en ziet uit op het Sonsbeekpark aan de overzijde. Dit pand is gebouwd in opdracht van een baron, en wordt momenteel verhuurd aan kamerbewoners. De andere twee panden uit het rijtje (Burgemeestersplein 2 en 3) zijn gericht op het driehoekige plein en momenteel respectievelijk in gebruik als kantoor en woonhuis.
De drie panden hebben nagenoeg rechthoekige plattegronden met erker-, balkon- en serre-uitbouwen en zijn met de lange zijden aan elkaar gebouwd. Enerzijds zorgen het uniforme materiaalgebruik (kalkzandsteen, donkere speklagen) en de gehanteerde architectuurstijl (overgangsarchitectuur met invloeden van de Art Nouveau en de Chalet-stijl) voor samenhang tussen de drie huizen. Anderzijds leggen de terugsprongen in de bouwmassa, de topgevels en de overstekende daken (verschillende bedekking per pand) de nadruk op de afzonderlijke panden. De herenhuizen Burgemeestersplein 1, 2 en 3 zijn in detaillering verwant aan het werk van architect W. Diehl.
De Burgemeesterswijk ligt ten noorden van het Arnhemse centrum, ingeklemd tussen de Amsterdamseweg en de Zijpendaalseweg. Deze omstreeks de eeuwwisseling tot ontwikkeling gebrachte woonwijk ligt op de noordoostelijke helling van het stuwwallencomplex tussen de Rijn en de Jansbeek en grenst aan het Sonsbeekpark. Kenmerkend voor de wijk zijn de verruimingen van de straten tot driehoekige pleinen, vanwaar zichtassen lopen naar het Sonsbeekpark. De bebouwing in het zuidelijke deel van de wijk bestaat hoofdzakelijk uit aaneengesloten rijen herenhuizen.
Omschrijving
HERENHUIS van drie bouwlagen, souterrain en zolderverdieping. De zolderverdieping heeft een zadeldak met de nok loodrecht op de voorgevel en de derde bouwlaag heeft aan de oostzijde een lessenaardak. Beide daken zijn belegd met rode tuiles du Nord. Het zadeldak heeft een dakkapel met lessenaardak aan de noordwest-zijde. In het lessenaardak is een grote nieuwe dakkapel geplaatst. De gevels van kalkzandsteen zijn in kruisverband gemetseld met geknipte voegen en voorzien van trasraam en speklagen (ter hoogte van de dorpels) in donkere baksteen. Twee regenpijpen zijn voorzien van een vergaarbak.
De VOORGEVEL (aan de Zijpendaalseweg) is drie traveeën breed en heeft een driezijdige gevelvoorsprong in het midden over de volledige hoogte van het pand.
Het souterrain heeft één tweeruits en twee drieruits vensters en een deur.
De eerste en tweede bouwlaag hebben in de linker travee en in de gevelvoorsprong grote samengestelde houten vensters: enkele en gekoppelde schuif- en/of draairamen met kleine roedenverdeling aan de bovenzijde en meerruits bovenlichten met kathedraalglas, afgesloten door lateien of rollagen. De rechter travee heeft in de eerste en tweede bouwlaag een natuurstenen kruisvenster met dito latei. Alle vensters hebben lekdorpels van groen geglazuurde bakstenen; in de tweede bouwlaag tussen in- en uitgezwenkte hardstenen blokken. De gevelvoorsprong heeft in de derde en vierde bouwlaag een afgeschuinde rechter hoek. De overgang naar de afschuining wordt gemarkeerd door een wit geschilderde steen met een voorstelling van een vleermuis met uitgeslagen vleugels en bladmotieven. De loggia in de derde bouwlaag heeft twee openingen: korfboogvormig afgesloten aan de voorzijde en rondboogvormig op de afgeschuinde hoek. De geboorte- en sluitstenen, de pijlers, de waterlijst en de waterspuwer zijn van hardsteen. De twee smeedijzeren hekken hebben spinneweb-, cirkel- en bladmotieven. De wit geschilderde steen boven de pijler op de hoek is voorzien van bloem- en bladmotieven. De zolderverdieping en de traveeën aan weerszijden van de loggia zijn beschoten (deels verticale planken en deels imitatie vakwerk). De zolderverdieping heeft op de afgeschuinde hoek twee gekoppelde vensters met kleine roedenverdeling aan de onderzijde. Rechts van de loggia bevinden zich twee gekoppelde vensters met kleine roedenverdeling aan de boven- en onderzijde.
De twee traveeën brede RECHTER ZIJGEVEL (aan het Burgemeestersplein) heeft een gevelvoorsprong aan de rechter zijde. De ingang is overhoeks geplaatst op de linker hoek van de gevelvoorsprong; hardstenen trap van drie treden, paneeldeur met vier ruitjes en smeedijzeren rooster, rechthoekig zesruits bovenlicht. De rechte hoek boven de ingang wordt boogvormig opgevangen. Het T-schuifvenster met bovenlicht rechts van de ingang bezit gekleurd glas-in-lood in Art Nouveau-stijl (florale motieven). De linker travee heeft in de eerste en tweede bouwlaag een natuurstenen kruisvenster, identiek aan de kruisvensters in de voorgevel. De rechter travee heeft in de tweede bouwlaag twee natuurstenen 'kloosterkozijnen', waarvan een met zijlichten ter plaatse van het bovenlicht. De lekdorpels zijn identiek aan de exemplaren in de voorgevel. De vensterluiken op de verdieping zijn verwijderd. De gevel wordt afgesloten door houten beschot (verticale planken en imitatie vakwerk).
De LINKER ZIJGEVEL heeft over de volle breedte een houten serre-uitbouw met afgeschuinde hoek tegen de eerste bouwlaag (in 1918 toegevoegd). De serre heeft zes enkelruits ramen met bovenlichten. Het platte dak heeft een overstek op gesneden klossen. De tweede bouwlaag heeft onder het doorgaande lessenaardak een balkon over de volle breedte van de gevel. Het dak wordt ondersteund door zeven stijlen waartussen een houten spijlenhek is aangebracht.
Waardering
HERENHUIS uit 1904.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf voorbeeld van woonhuizen in overgangsarchitectuur en invloeden van de Art Nouveau en de Chalet-stijl, met hoogwaardige esthetische kwaliteiten in het exterieur, zoals bijzonder materiaalgebruik en ornamentiek: kalkzandstenen gevels met imitatie-vakwerk, smeedijzeren balkonhek en gekleurd glas-in-lood met florale motieven.
- Van stedebouwkundige waarde wegens de markante situering op de hoek van de Zijpendaalseweg en het driehoekige Burgemeestersplein in relatie met het tegenover gelegen Sonsbeekpark. Als zodanig vormt het een karakteristiek en, vanwege de verschijningsvorm, essentieel onderdeel van deze omstreeks de eeuwwisseling tot ontwikkeling gebrachte woonwijk.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The MANSION Burgemeestersplein 1 is part of a row of three mansions from 1904 and is located on sloping terrain at the rounded southern corner of Burgemeestersplein and Zijpendaalseweg. The house is oriented towards Zijpendaalseweg and overlooks Sonsbeekpark on the opposite side. This building was constructed on behalf of a baron and is currently let to tenants. The other two properties in the row (Burgemeestersplein 2 and 3) are oriented towards the triangular square and are currently used as office and residential house respectively.
The three properties have approximately rectangular floor plans with bay window, balcony and conservatory extensions and are built side by side along their long sides. On the one hand, the uniform use of materials (calcium silicate brick, dark band courses) and the architectural style employed (transitional architecture with influences from Art Nouveau and Chalet style) provide coherence between the three houses. On the other hand, the step-backs in the building mass, the gables and the overhanging roofs (different cladding for each property) emphasise the individual properties. The mansions Burgemeestersplein 1, 2 and 3 are similar in detailing to the work of architect W. Diehl.
The Burgemeesterswijk lies north of Arnhem's city centre, wedged between Amsterdamseweg and Zijpendaalseweg. This residential district, developed around the turn of the century, lies on the north-eastern slope of the push moraine complex between the Rhine and the Jansbeek and borders Sonsbeekpark. Characteristic of the district are the widenings of the streets into triangular squares, from which sight lines run towards Sonsbeekpark. The buildings in the southern part of the district consist mainly of continuous rows of mansions.
Description
MANSION with three storeys, basement and attic storey. The attic storey has a gabled roof with the ridge perpendicular to the front facade and the third storey has a half-hipped roof on the east side. Both roofs are covered with red tuiles du Nord. The gabled roof has a roof dormer with half-hipped roof on the north-west side. A large new roof dormer has been placed in the half-hipped roof. The calcium silicate brick facades are laid in running bond with picked joints and provided with ashlar frame and band courses (at the height of the sills) in dark brick. Two rain pipes are provided with a collecting tank.
The FRONT FACADE (towards Zijpendaalseweg) is three bays wide and has a three-sided gable projection in the middle over the full height of the building.
The basement has one two-light and two three-light windows and a door.
The first and second storeys have in the left bay and in the gable projection large composite wooden windows: single and coupled sash and/or casement windows with small glazing bars at the top and multi-light fanlights with cathedral glass, closed off by lintels or roller shutters. The right bay has in the first and second storeys a natural stone cross window with matching lintel. All windows have drip sills of green glazed brick; in the second storey between inward and outward-curved stone blocks. The gable projection has a chamfered right corner in the third and fourth storeys. The transition to the chamfering is marked by a white-painted stone with a representation of a bat with spread wings and leaf motifs. The loggia in the third storey has two openings: basket-arch closed at the front and semicircular on the chamfered corner. The quoins, pillars, drip moulding and water spout are of stone. The two wrought-iron railings have spider web, circle and leaf motifs. The white-painted stone above the pillar at the corner is provided with flower and leaf motifs. The attic storey and the bays on either side of the loggia are boarded (partly vertical boards and partly imitation timber-framing). The attic storey has two coupled windows with small glazing bars at the lower side on the chamfered corner. To the right of the loggia are two coupled windows with small glazing bars at the top and bottom.
The two-bay-wide RIGHT SIDE FACADE (towards Burgemeestersplein) has a gable projection on the right side. The entrance is placed diagonally at the left corner of the gable projection; stone step of three treads, panel door with four lights and wrought-iron grille, rectangular six-light fanlight. The right angle above the entrance is taken up in an arch form. The T-sash window with fanlight to the right of the entrance has coloured leaded glass in Art Nouveau style (floral motifs). The left bay has in the first and second storeys a natural stone cross window, identical to the cross windows in the front facade. The right bay has in the second storey two natural stone 'cloister windows', one of which has side lights in place of the fanlight. The drip sills are identical to those in the front facade. The window shutters on the storey have been removed. The facade is closed off by wooden boarding (vertical boards and imitation timber-framing).
The LEFT SIDE FACADE has over its full width a wooden conservatory extension with chamfered corner against the first storey (added in 1918). The conservatory has six single-light windows with fanlights. The flat roof has an overhang on carved brackets. The second storey has a balcony over the full width of the facade under the continuous half-hipped roof. The roof is supported by seven posts with a wooden balustrade between.
Valuation
MANSION from 1904.
- Of architectural historical value as a good and intact example of residential buildings in transitional architecture and influenced by Art Nouveau and Chalet style, with high-quality aesthetic qualities in the exterior, such as distinctive material use and ornamentation: calcium silicate brick facades with imitation timber-framing, wrought-iron balcony railing and coloured leaded glass with floral motifs.
- Of urban planning value due to the prominent location at the corner of Zijpendaalseweg and the triangular Burgemeestersplein in relation to the opposite Sonsbeekpark. As such, it forms a characteristic and, due to its appearance, essential part of this residential district developed around the turn of the century.
Nearby in the register
- Woonhuis, Burgemeestersplein 2Woonhuisunder 1 mi
- Anna JacobaWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Zijpendaalseweg 71Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Van Lawick van Pabststraat 1Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.