Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Dorpsstraat 36
Liempde, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1867
- Address
- Dorpsstraat 36, 5298 CB Liempde (Boxtel 30)
- Place
- Liempde
- Municipality
- Boxtel
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.57071, 5.37337
- Part of complex
- 516629
- Monument number
- 516630
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1861 map "Belgium, Netherlands." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De PAROCHIEKERK Heilige Johannes Onthoofding ligt met de westtoren aan de Dorpsstraat. Aan die zijde ter afscheiding van de straat een in 1989 heringericht kerkplein, aan de noordzijde het perceel van een belendend pand, aan de noordoostzijde het terrein van de pastorie en aan de oostzijde de begraafplaats waar een oprijlaantje pal naast de kerk aan de zuidzijde heen leidt.
De kerk werd gebouwd in 1867. De toren stamt uit 1893-1894. Het torenontwerp is gewijzigd door J. Heykants. De kerk is herhaaldelijk hersteld en gerestaureerd. Het oorspronkelijk deels gepolychromeerde metselwerk in het interieur is later in een egaal grijswitte tint geschilderd. Bij een herstelling is de kerk van een gewassen betonvloer voorzien. De laatste restauratie dateert uit 1986-1990, waarbij de oorspronkelijke polychromie deels is hersteld. Op het voorplein aan de Baroniestraat zijn vier beelden op bakstenen pilaartjes met daartussen een smeedijzeren sierhek verdwenen. Het Heilig-Hart-beeld op het voorplein is herplaatst en valt buiten de bescherming.
Omschrijving
Georiënteerde neogotische driebeukige kruiskerk van het pseudo-basilicale type. Toren met octogonale naaldspits, op de viering van de kerk octogonale dakruiter met zeer slanke spits. Op het schip en de transeptarmen een zadeldak, op het driezijdig gesloten koor een omlopend schilddak. Westtoren en daken gedekt met leien in Maasdekking; verschillende kleine dakkapellen onder schilddakje. Op westtoren, dakruiter en nokeinde koor een smeedijzeren kruis, op de nokeinden van de transeptarmen een kruisbloem. Schoorsteen op zuidschild koor. Schip, transept en koor met gelijke nokhoogte maar verschillende dakvoet. Door de tegenstelling tussen het lage schip en het hogere muurwerk van transept en koor sluit de kerk aan bij de dorpse architectuur in de kom van Liempde en is als zodanig typerend voor het vroege werk van Van Tulder. Het gebouw is opgetrokken uit in kruisverband gemetselde baksteen met toepassing van profielsteen bij gevelopeningen en hardsteen voor lijsten, afzaten, sluitstenen, raamtraceerwerk en dekplaten op schouderstukken van gevels, de versnijdingen van steunberen en de projecterende plint. Het schip telt vijf traveeën, het transept één travee met een dwergtravee, het koor één travee met 5/8 sluiting. Aan de westzijde de toren die vier geledingen telt. De eerste bevat de ingang, de tweede een vierdelig spitsboogvenster, de derde geleding heeft aan de voorzijde een spitsboogfries en een rondvenster. De klokkegeleding heeft twee galmopeningen waarboven een wijzerplaat. Haakse steunberen. Tegen de noordkant een driezijdige traptoren. In de kopgevel van de zijbeuken aan weerszijden van de toren een tweedelig spitsboogvenster met daarboven een oculus. De zijbeuken hebben per travee een tweedelig spitsboogvenster, in de sluitingen van de transepten een vierdelig spitsboogvenster met daarboven een venster in de vorm van een sferische driehoek. Koorsluiting met tweedelige spitsboogvensters. In de oksels van koor en transept nevenruimten met spitsboogvensters onder lessenaarsdak. Inwendig toonde de kerk in materiaal oorspronkelijk een afwisseling tussen gepleisterd en gepolychromeerd metselwerk en wit gestucte gewelven. Het metselwerk is nu geheel wit gepleisterd. Het schip en koor hebben een tweedelige opstand met in de lichtbeuk van het schip blinde rozetten waaronder platte scheibogen aanzetten op eenvoudig geprofileerde zware pijlers met (oorspronkelijk anders) gepolychromeerde kapitelen. In de koortravee een blind triforium. Transept met eendelige opstand. Blinde spitsboognissen in de koorzijde van de transeptarmen en aan de westzijde in het schip aan weerszijden van de entree. Schip, transept en koor zijn overweld met kruisribgewelven. De wit gestucte gewelfvakken zijn in de viering beschilderd met engelenfiguren. De kruisribben en gordelbogen rusten op tot boven de kapitelen van de pijlers oprijzende afgeplatte kolonetten met vergelijkbaar geaccentueerde kapitelen. Het gebouw bezit een neo-gotische inventaris. Het houten hoogaltaar is vermoedelijk ontworpen door Van Tulder (1879-80), verder een triomfkruis uit dezelfde tijd en een fragment van de preekstoel (1897) en ramen van Nicolas (ca. 1890) met in het koor een voorstelling van Johannes Onthoofding, het H. Hart van Maria, de doop in de Jordaan en het H. Hart dat aan Maria Margaretha Alacoque verschijnt. In de transepten de levens van Maria en Jozef, in het schip de attributen van de 12 apostelen. Tenslotte een koperen doopvont en enige negentiende en vroeg twintigste eeuwse beelden. Orgel (ca. 1910) van de gebroeders Franssen op vereenvoudigde galerij. Tweeklaviers pneumatisch orgel met vrij pedaal, gemaakt in 1876 door de firma Gebroeders Franssen, nieuwe speeltafel en pneumatische tractuur aangebracht in 1915 alsmede enkele dispositie wijzigingen.
Waardering
Het object is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van de rooms-katholieke kerk voor wat betreft bestemming en verschijningsvorm. Het heeft architectuur- en kunsthistorische waarde vanwege het belang voor de geschiedenis van de architectuur en de beeldhouwkunst, de plaats van het gebouw als een vroeg werk binnen het oeuvre van architect Van Tulder en van enkele kunstateliers. Het object heeft ensemblewaarden als essentieel onderdeel van een historisch gegroeid religieus ensemble, voorts bestaande uit de begraafplaats ten oosten van de kerk met diverse grafmonumenten, het monumentale toegangshek, het belendende St. Albertusklooster en de nabijgelegen pastorie (rijksmonument). De kerk is daarnaast vanwege het markante silhouet van belang als beeldbepalend element in Liempde en vanwege de ruimtelijke relatie met de dorpse architectuur in de kom van Liempde door de deels aangepaste schaal van het architectonisch ontwerp. Het object is van belang wegens de gaafheid van de architectonische hoofdvorm en delen van het interieur en de inventaris.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The PARISH CHURCH of the Beheading of Saint John stands with its west tower on the Dorpsstraat. On that side, separated from the street by a church square which was refurbished in 1989, on the north side the plot of an adjoining property, on the northeast side the grounds of the parsonage and on the east side the cemetery with an access drive running immediately beside the church on the south side.
The church was built in 1867. The tower dates from 1893-1894. The tower design was modified by J. Heykants. The church has been repeatedly repaired and restored. The originally partly polychrome brickwork in the interior was later painted in a uniform greyish-white tint. During a repair, the church was provided with a washed concrete floor. The last restoration dates from 1986-1990, during which the original polychrome was partly restored. On the forecourt on the Baroniestraat, four statues on brick pilasters with wrought-iron decorative fencing between them have disappeared. The Sacred Heart statue on the forecourt has been relocated and falls outside the protection.
Description
Oriented Neo-Gothic three-aisle cruciform church of the pseudo-basilical type. Tower with octagonal needle spire, on the crossing of the church an octagonal roof turret with a very slender spire. On the nave and transept arms a gabled roof, on the three-sided closed choir a surrounding hipped roof. West tower and roofs covered with slate in Maas bond; various small roof dormers under a hipped roof. On the west tower, roof turret and ridge end of the choir a wrought-iron cross, on the ridge ends of the transept arms a cross flower. Chimney on the south side of the choir. Nave, transept and choir with equal ridge height but different roof pitch. Through the contrast between the low nave and the higher masonry of transept and choir, the church aligns with the rural architecture in the centre of Liempde and is as such typical of the early work of Van Tulder. The building is constructed of brick laid in English bond with the use of moulded stone for window openings and hard stone for strings, plinths, keystones, window tracery and coping slabs on gable shoulders, the chamfers of buttresses and the projecting plinth. The nave consists of five bays, the transept one bay with a minor bay, the choir one bay with 5/8 closure. On the west side the tower which has four storeys. The first contains the entrance, the second a four-part pointed-arch window, the third storey has on the front a pointed-arch frieze and a round window. The bell storey has two louvres above which a clock face. Right-angle buttresses. Against the north side a three-sided stair turret. In the gable of the side aisles on either side of the tower a two-part pointed-arch window with an oculus above. The side aisles have per bay a two-part pointed-arch window, in the closures of the transepts a four-part pointed-arch window with a window above in the form of a spherical triangle. Choir closure with two-part pointed-arch windows. In the niches of choir and transept ancillary spaces with pointed-arch windows under lean-to roof. Internally the church originally displayed in material an alternation between plastered and polychrome brickwork and white stuccoed vaults. The brickwork is now entirely white plastered. The nave and choir have a two-part elevation with in the clerestory of the nave blind rose windows below which flat segmental arches rest on simply moulded heavy pillars with (originally otherwise) polychrome capitals. In the choir bay a blind triforium. Transept with single-storey elevation. Blind pointed-arch niches on the choir side of the transept arms and on the west side in the nave on either side of the entrance. Nave, transept and choir are vaulted with cross-ribbed vaults. The white stuccoed vault sections are painted in the crossing with angel figures. The cross-ribs and transverse arches rest on flattened colonnettes rising above the capitals of the pillars with comparably emphasised capitals. The building possesses a Neo-Gothic inventory. The wooden high altar is presumed to have been designed by Van Tulder (1879-80), also a rood cross from the same period and a fragment of the pulpit (1897) and windows by Nicolas (ca. 1890) with in the choir a representation of the Beheading of Saint John, the Sacred Heart of Mary, the baptism in the Jordan and the Sacred Heart appearing to Saint Mary Magdalene Alacoque. In the transepts the lives of Mary and Joseph, in the nave the attributes of the 12 apostles. Finally a copper baptismal font and some nineteenth and early twentieth-century statues. Organ (ca. 1910) by the brothers Franssen on a simplified gallery. Two-manual pneumatic organ with free pedal, made in 1876 by the firm of the Brothers Franssen, new console and pneumatic action installed in 1915 together with some changes to the disposition.
Valuation
The object is of general importance. It has cultural-historical value as a particular expression of the development of the Roman Catholic church in respect of purpose and appearance. It has architectural and art-historical value because of its importance for the history of architecture and sculpture, the place of the building as an early work within the oeuvre of architect Van Tulder and of several art studios. The object has ensemble values as an essential component of a historically grown religious ensemble, further consisting of the cemetery to the east of the church with various grave monuments, the monumental entrance gate, the adjoining St. Albertus Monastery and the nearby parsonage (national monument). The church is furthermore of importance because of its distinctive silhouette as a defining element in the townscape of Liempde and because of the spatial relationship with the rural architecture in the centre of Liempde through the partly adapted scale of the architectural design. The object is of importance because of the integrity of the architectural principal form and parts of the interior and the inventory.
Nearby in the register
- Grafmonument, Dorpsstraat bij 36Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Toegangshek, Dorpsstraat bij 36Erfscheidingunder 1 mi
- Graftombe, Dorpsstraat bij 36Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Woonhuis, Vendelstraat 2 001Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.