Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemeentehuis
Lithoijen, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Bestuursgebouw en onderdl
- Function
- Gemeentehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1906
- Address
- Prelaat van de Bergplein 2, 5396 PH Lithoijen (Oss 30) (and others)
- Place
- Lithoijen
- Municipality
- Oss
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.80122, 5.46320
- Monument number
- 516573
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "23. Megen (1898)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
GEMEENTEHUIS, gebouwd in 1906 en heden in gebruik als kantoor en woonruimte. Oorspronkelijk diende het pand tevens als brandweerkazerne en gevangenis. Het pand heeft stilistisch kenmerken van Overgangsstijl en de Jugendstil. Het is van binnen geheel verbouwd, het uitwendige is op de nieuwe deurpartij onder het bordes na vrijwel intact gebleven. In het dak van de achtergevel zijn drie dakvensters geplaatst. Het pand vormt de afsluiting van het plein en is vrij gelegen midden op het kruispunt van het plein en de Dorpsstraat.
Omschrijving
Het tweelaagse pand telt vijf traveeën en heeft een zadeldak met kruispannen. De gevels zijn opgetrokken uit machinale baksteen, voorzien van hoeklisenen, een bordes met trappen en hoger opgetrokken risalerende hoofdentree. Horizontale geleding vindt plaats door de gepleisterde plint en de grijswitte speklagen van cementsteen bij onder- en bovendorpels. Onder de houten gootlijst bevindt zich een gemetseld fries van rode profielsteen in triglyphen-indeling en een dubbele tandlijst.
Aan weerskanten van het bordes bevinden zich twee smalle staande ramen onder een rondboog. De rondboog is voorzien van een afsluitende koppenlaag van grijs-witte steen en een sluitsteen. Net als de vensters er boven hebben deze dorpels van gele verblendsteen en witte houten kozijnen met geprofileerd sierwerk. De linkervensters hebben een tweeruits indeling, degene rechts zijn eenruits. In het midden van het baksteen bordes, tussen twee lisenen met verdiept gedeelte, bevindt zich een rondboogdeur. De lisenen zijn afgeschuind aan de bovenzijde en eindigen als baksteen staanders, waarin het smeedijzeren hek als balustrade naast de trappen met hardsteen treden is verankerd. Het hek is voorzien van zweepslagmotieven.
Aan weerskanten van de hoofdentree twee T-vensters onder segmentboog, voorzien van aanzetstenen en sluitsteen. In de lisenen naast de deur twee herinneringsstenen. Links één met de tekst: MPCP anno MCMVI, rechts één met: C.J.A. Heeswijk Burg, G.H. v/d Schaas, secr. J. Crefkens, M. Pampen, weth.
De vleugeldeur met cassetten bevindt zich in een segmentboogportiek. Het bovenlicht heeft aan de zijden een verticale sierroede. In de sluitsteen een lantaarn, daar boven een rechthoekig tegeltableau in een vierkantjespatroon in wit, groen en oranje. Boven dit gedeelte ter hoogte van het fries de topgevel met plat dak. De topgevel heeft aan de zijden en in het midden een liseen met verdiept deel. Daar tussen twee vierruits ronde raampjes en een gesloten keperboogfries. De lisenen worden afgesloten door een schijfvormig sierelement. De zijden van het dak zijn hoger opgetrokken en afgesloten onder ezelsrug; op de nokken een lage schoorsteen.
De zijgevel links bezit op de begane grond twee vierruits vensters, boven twee T-vensters en langs het dak een klimmend fries en bij de nok een Jugendstilsieranker. De laatste twee delen zijn ook aanwezig bij de zijgevel rechts.
Deze heeft echter op de begane grond tussen twee sierraampjes een getoogde dubbele deur, waarvan de opening nu is afgesloten door vensterglas. De achtergevel bevat op de begane grond vernieuwde vensters en op zolderhoogte een rond raam met aanzet- en sluitsteen. Onder de daklijst een fries in reliëfmetselwerk.
Waardering
Het voormalige gemeentehuis is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een besuurlijke en sociaal-economische ontwikkeling, namelijk de stichting van gebouwen voor het gemeentelijk bestuur in de vroege twintigste eeuw en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het kleine dorpsraadhuis. Het heeft architectuurhistorische waarde vanwege de stijl en detaillering en als voorbeeld van de regionale verwerking van Jugendstilvormen. Het gebouw heeft ensemblewaarden vanwege de ligging en samnehang met de kerk en is tevens belangrijk vanwege de gaafheid van het exterieur. Het is als voorbeeld van een eenvoudig raadhuis zeldzaam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
TOWN HALL, built in 1906 and presently in use as office and residential space. Originally the building also served as a fire station and prison. The building has stylistic characteristics of Transitional style and Jugendstil. The interior has been completely rebuilt, the exterior has remained virtually intact except for the new door section beneath the portico. Three roof lights have been installed in the roof of the rear facade. The building forms the closure of the square and is freely situated in the middle of the intersection of the square and Dorpsstraat.
Description
The two-storey building has five bays and a gabled roof with cross tiles. The facades are constructed of machine-made brick, provided with corner pilasters, a portico with steps and a more prominent projecting main entrance. Horizontal articulation is achieved through the rendered plinth and grey-white speckled layers of cement stone at the lower and upper string courses. Below the wooden gutter line is a coursed frieze of red moulded brick in a triglyph arrangement and a double dentil course.
On either side of the portico are two narrow tall windows under a round arch. The round arch is provided with a closing layer of grey-white stone and a keystone. Like the windows above, these have sills of yellow facing brick and white wooden frames with moulded ornamental work. The left windows have a two-pane division, those on the right are single-pane. In the middle of the brick portico, between two pilasters with recessed section, is a round-arched door. The pilasters are bevelled at the top and end as brick posts, in which the wrought-iron railing is anchored as a balustrade beside the steps with hardstone treads. The railing is provided with whiplash motifs.
On either side of the main entrance two T-windows under a segmental arch, provided with quoins and keystone. In the pilasters next to the door two memorial stones. On the left one with the text: MPCP anno MCMVI, on the right one with: C.J.A. Heeswijk Burg, G.H. v/d Schaas, secr. J. Crefkens, M. Pampen, weth.
The casement door with cassette panels is located in a segmental-arched portico. The fanlight has a vertical ornamental bar on the sides. In the keystone a lantern, above that a rectangular tile panel in a square pattern in white, green and orange. Above this section at the height of the frieze the gabled section with flat roof. The gable has pilasters with recessed section on the sides and in the middle. Between these two four-pane round windows and a closed herringbone-pattern arch frieze. The pilasters are terminated by a disc-shaped ornamental element. The sides of the roof are raised higher and finished under a half-hip; on the ridge a low chimney.
The left side facade has on the ground floor two four-pane windows, above two T-windows and along the roof a climbing frieze and at the ridge a Jugendstil wall anchor. The last two parts are also present on the right side facade.
This one, however, has on the ground floor between two ornamental windows an arched double door, the opening of which is now closed by window glass. The rear facade contains renewed windows on the ground floor and on attic height a round window with quoins and keystone. Below the roof line a frieze in relief brickwork.
Valuation
The former town hall is of general importance. It has cultural-historical importance as an example of administrative and socio-economic development, namely the establishment of buildings for municipal government in the early twentieth century and is also of importance as an example of the typological development of the small village town hall. It has architectural-historical value because of the style and detailing and as an example of the regional treatment of Jugendstil forms. The building has ensemble values because of its location and relationship with the church and is also important because of the integrity of the exterior. It is rare as an example of a simple town hall.
Nearby in the register
- H. RemigiusBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- H. RemigiusKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Langwijkstraat 17Woonhuisunder 1 mi
- Schuur(M), Langwijkstraat bij 17Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.