Rijksmonumentenregister · Netherlands
Mercuriusfontein
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Fontein (L)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1923
- Address
- Nieuweweg-hoek Wirdumerdijk Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.19899, 5.79701
- Monument number
- 516446
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1916 schreef de VVV Leeuwarden een prijsvraag uit voor een monument op het Stationsplein. Een jury wees toen wél drie prijswinnaars aan, maar de eerste-prijswinnaar kon om verkeerstechnische redenen zijn plan niet uitvoeren. In 1921 werd het plan opnieuw opgenomen. Prof. G.A. Bredow uit Stuttgart, die tijdens de Eerste Wereldoorlog twee jaar in Nederland geïnterneerd was geweest, kreeg de opdracht om de landbouw, veeteelt,visserij en handel uit te beelden met als overheersend middelpunt het verkeerswezen. Op 3 oktober 1923 werd de FONTEIN onthuld. Bredow had de beelden in Duitsland laten uitvoeren door meesterbeeldhouwer K. Kirchmair uit Grunsfelt en de Leeuwarder architect Andries Baart sr. verzorgde het betonnen fundament en de watertechnische werken evenals de inrichting van de directe omgeving.De technische installatie is van belang door de inwendige reservoirs en de leidingen, die zich nog in originele staat bevinden. Ook had hij het toezicht bij de bouw. De omgeving van de fontein is door de bouw van een winkelcentrum op het Zaailand sterk veranderd. De fontein is een typische representant van een geschenk van een handelsbevorderende instelling aan een stad, hetgeen in het iconografische programma tot uiting komt.
Omschrijving
De fontein heeft een vierkant grondplan met uitgezwenkte zijden en op de hoeken (lege) sokkels. Uit het verdiepte bassin rijst een ronde middenpartij op, die viermaal onderbroken wordt door sokkels met beelden. De middenpartij omsluit vier sectorvormige bassins. De zijkant van de middenpartij is geprofileerd en de bovenrand gegroefd. Op de voorste sokkel is een liggende, naakte man afgebeeld, die een helmstok vasthoudt (handel). Op de linkersokkel is een naar links gewende, naakte vrouw afgebeeld met een vis (visserij), terwijl op de rechtersokkel een dito vrouw, naar rechts gewend ligt met een sikkel (landbouw). Aan de achterzijde is een liggende naakte man afgebeeld, voor een staande stier. Temidden van deze figuren staat op een voetstuk een komvormig rond bassin, dat in vier groepen van vier is voorzien van overloopgaten in ovalen. In dit bassin staat een achthoekige zuil op een ronde basis, die voorzien is van versieringen in de vorm van driehoeken en bewerkte rechthoeken en ruiten. Tegen de middenzuil staan vier putti, die waterspuwende dieren vasthouden. Bovenop de zuil staat, na een verjonging, een bronzen Mercurius (verkeerswezen) op een ronde voetplaat. Voor op de middenzuil bevindt zich de inscriptie: VVV MERCURIUSFONTEIN 1923.
Waardering
Fontein van algemeen architectuurhistorisch en cultuurhistorisch belang:
-vanwege de toepassing van de Sezessionsstijl in Nederland;
-vanwege het iconografische programma;
-vanwege de kwaliteit van het beeldhouwwerk;
-vanwege de bijzondere technische installatie, die nog in originele staat verkeert.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1916 the VVV Leeuwarden announced a competition for a monument on the Stationsplein. A jury did appoint three prize-winners, but the first-prize winner was unable to execute his plan for traffic engineering reasons. In 1921 the plan was taken up again. Prof. G.A. Bredow from Stuttgart, who had been interned in the Netherlands for two years during the First World War, was commissioned to depict agriculture, livestock farming, fishing and trade with traffic as the predominant centrepiece. On 3 October 1923 the FOUNTAIN was unveiled. Bredow had the sculptures executed in Germany by master sculptor K. Kirchmair from Grunsfelt and the Leeuwarden architect Andries Baart sr. provided the concrete foundation and the water engineering works as well as the arrangement of the immediate surroundings. The technical installation is significant on account of the internal reservoirs and the pipes, which still remain in their original state. He also supervised the construction. The area around the fountain has been greatly altered by the construction of a shopping centre on the Zaailand. The fountain is a typical representative of a gift from a trade-promoting institution to a city, which is reflected in the iconographic programme.
Description
The fountain has a square ground plan with curved sides and empty plinths on the corners. From the sunken basin rises a round central section, which is interrupted four times by plinths with sculptures. The central section encloses four sector-shaped basins. The side of the central section is profiled and the upper edge grooved. On the front plinth is depicted a reclining, naked man holding a helmsman's staff (trade). On the left plinth is depicted a woman facing to the left, naked with a fish (fishing), while on the right plinth a likewise woman, facing to the right, lies with a sickle (agriculture). On the rear side is depicted a reclining naked man, in front of a standing bull. In the middle of these figures stands on a pedestal a bowl-shaped round basin, which is provided in four groups of four with overflow holes in ovals. In this basin stands an octagonal column on a round base, which is provided with ornamentation in the form of triangles and worked rectangles and diamonds. Against the central column stand four putti, holding water-spouting animals. On top of the column, after a narrowing, stands a bronze Mercury (traffic) on a round foot plate. On the front of the central column is the inscription: VVV MERCURIUS FOUNTAIN 1923.
Valuation
Fountain of general architectural history and cultural history significance:
- on account of the application of the Secession style in the Netherlands;
- on account of the iconographic programme;
- on account of the quality of the sculptural work;
- on account of the special technical installation, which still remains in its original state.
Nearby in the register
- Handel en kantoor, Wirdumerdijk 34Handel en kantoorunder 1 mi
- WirdumerpoortsbrugBrugunder 1 mi
- Woonhuis, Weaze 44Woonhuisunder 1 mi
- Handel en kantoor, Wirdumerdijk 31Handel en kantoorunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.