TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Wirdumerpoortsbrug

Leeuwarden, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Brug
Function
Verkeersbrug
Category
onroerend gebouwd
Built
1939 - 1940
Address
Zuiderplein 2 k, 8911 AJ Leeuwarden
Place
Leeuwarden
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.19833, 5.79675
Part of complex
529426
Monument number
516449

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

Stanford Libraries

2 historical maps cover this location, the earliest the 1937 map "North west Europe 1:250,000" (Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

De huidige WIRDUMERPOORTSBRUG (ook Beursbrug genaamd) heeft minstens twee voorgangers gehad: een vaste brug over de stadsgracht genaamd `Thyske-Tiltje', (naar de burgemeester Matthijs Feenstra, die deze brug liet maken), die in 1874-1875 opgevolgd werd door een ijzeren draaibrug, ontworpen door de stadsarchitect Th. Romein. Toenemende verkeersproblemen deden de Gemeenteraad in 1938 besluiten tot nieuwbouw. Het huidige exemplaar met brugwachtershuisje werd ontworpen door de gemeentearchitect Justus Zuidema in Interbellumarchitectuur. De bouw begon in juli 1939, de oplevering was in december 1940. Aannemer van het mechanische gedeelte was de N.V. Machinefabriek `Jaffa' te Utrecht. Model en constructie vertonen overeenkomst met de nieuwe Vrouwenpoortsbrug (1934) en de nieuwe Noorderbrug (1938) van dezelfde architect. De Wirdumerpoortsbrug verbindt het Zuiderplein met de Wirdumerdijk. Renovatie is in voorbereiding.

Omschrijving

De onderbouw is uitgevoerd in beton, bekleed met baksteen en granieten elementen.Het voegwerk is identiek aan dat van het raadhuis van Hilversum van Dudok. De walhoofden sluiten met gebogen wanden aan op de walkanten. Het zuidelijk landhoofd (waarop aan de westzijde een granieten plaat met de naam van de brug) steekt dieper de gracht in dan het noordelijke, omdat de eerste de kelder bevat voor het contragewicht.Onder het noordelijk landhoofd bevindt zich een stroomopening ten einde de weerstand voor de schepen bij het doorvaren zo gering mogelijk te laten zijn. De bovenbouw bestaat uit een brugwachtershuisje, vier pylonen, draaihekken, lantarens en leuningen. Het brugwachtershuisje heeft een ronde plattegrond. Het staat op een granieten plint en heeft bakstenen wanden met voor driekwart van de omtrek een vensterreeks, onderbroken door een deur. Onder de ramen bevindt zich een granieten band. Het twaalfzijdige, nagenoeg vlakke dak is belegd met koperplaten. Raam- en deurkozijnen zijn niet meer origineel. In het huisje bleef een kleine, natuurstenen schoorsteenmantel bewaard tussen twee kastdeuren. De bediening van de brug geschiedt vanaf de zuidoostelijke pyloon, die daartoe uitgevoerd is als een driekwart cirkelvormige borstwering van baksteen met een granieten bovenrand. De zuidwestelijke pyloon heeft een flauw gebogen granieten afdekking. De noordelijke pylonen zijn hoger en zijn voorzien van reliëfs in graniet, voorstellende respectievelijk het wapen van Leeuwarden (een klimmende leeuw in een schild) met daaronder `1940', op het westelijk exemplaar en het wapen van Friesland (twee boven elkaar geplaatste lopende leeuwen) met daaronder `ANNO' op het oostelijke exemplaar. De reliëfs werden vervaardigd door Nina Baanders-Kessler. Naast de pylonen bevinden zich op granieten consoles lantarens met een ronde doorsnede. Verjongingen worden gemarkeerd door ringen. Aan een dwarsbalk, ondersteund door decoratieve krullen hangen de -niet originele- armaturen. De draaihekken zijn opgehangen aan H-profielen met daarop de originele stoplichten. De hekken hebben een kokervormige onderligger met daarop een hekwerk van buismateriaal. De leuningen op het val zijn van buismateriaal, die op de vleugelwanden hebben gegoten ijzeren ellipsoïde stijlen met daartussen buizen. De scheepvaartnavigatielichten werden verwijderd nadat de brug is vastgezet.

Waardering

Brug van architectuurhistorisch en cultuurhistorisch belang:

- vanwege de nagenoeg ongerepte staat waarin hij zich bevindt;

- vanwege de reliëfs van Nina Baanders-Kessler, die de verbindende functie van de brug tussen stad en provincie illustreren;

- als goede representant van het werk van Justus Zuidema; - vanwege de plastische kwaliteiten van de architectuur.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

The current WIRDUMERPOORTSBRUG (also called Beursbrug) has had at least two predecessors: a fixed bridge over the city moat called 'Thyske-Tiltje', (named after mayor Matthijs Feenstra, who had this bridge built), which was succeeded in 1874-1875 by an iron swing bridge, designed by city architect Th. Romein. Increasing traffic problems led the Municipal Council in 1938 to decide on reconstruction. The current example with bridge-keeper's lodge was designed by municipal architect Justus Zuidema in Interbellum architecture. Construction began in July 1939, completion was in December 1940. Contractor of the mechanical part was N.V. Machinefabriek 'Jaffa' in Utrecht. Model and construction show similarities with the new Vrouwenpoortsbrug (1934) and the new Noorderbrug (1938) by the same architect. The Wirdumerpoortsbrug connects Zuiderplein with Wirdumerdijk. Renovation is in preparation.

Description

The substructure is executed in concrete, clad with brick and granite elements. The jointing is identical to that of Hilversum town hall by Dudok. The abutments close with curved walls to the embankment sides. The southern abutment (on which the granite plaque with the name of the bridge is placed on the west side) extends deeper into the moat than the northern one, because the former contains the cellar for the counterweight. Beneath the northern abutment there is a waterway opening in order to keep resistance for ships passing through as minimal as possible. The superstructure consists of a bridge-keeper's lodge, four pylons, swing gates, lanterns and railings. The bridge-keeper's lodge has a circular plan. It stands on a granite plinth and has brick walls with, for three-quarters of the perimeter, a row of windows, interrupted by a door. Below the windows is a granite band. The twelve-sided, nearly flat roof is covered with copper plates. Window and door frames are no longer original. In the lodge a small, natural stone fireplace mantel was preserved between two cupboard doors. The operation of the bridge is carried out from the southeastern pylon, which is executed for this purpose as a three-quarter circular brick breastwork with a granite top edge. The southwestern pylon has a gently curved granite capping. The northern pylons are higher and are provided with reliefs in granite, representing respectively the coat of arms of Leeuwarden (a climbing lion in a shield) with below it '1940', on the western example and the coat of arms of Friesland (two running lions placed one above the other) with below it 'ANNO' on the eastern example. The reliefs were made by Nina Baanders-Kessler. Next to the pylons there are lanterns with a circular section on granite consoles. Tapers are marked by rings. From a crossbar, supported by decorative scrolls, hang the -not original- light fixtures. The swing gates are hung from H-profiles with the original traffic lights on top. The gates have a tubular bearer with a framework of tube material on top. The railings on the leaves are of tube material, those on the wing walls have cast iron ellipsoidal standards with tubes between them. The ship navigation lights were removed after the bridge was fixed.

Valuation

Bridge of architectural and cultural-historical significance:

- because of the virtually unrepaired condition in which it is;

- because of the reliefs by Nina Baanders-Kessler, which illustrate the connecting function of the bridge between city and province;

- as a good representative of the work of Justus Zuidema; - because of the plastic qualities of the architecture.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map