Rijksmonumentenregister · Netherlands
Onderwijzerswoning, Master Jansenstrjitte 2
Mantgum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Onderwijzerswoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1871
- Address
- Master Jansenstrjitte 2, 9022 AN Mantgum (Leeuwarden 21)
- Place
- Mantgum
- Municipality
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.12856, 5.71969
- Monument number
- 516344
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De WONING voor de onderwijzer en koster, gebouwd in 1874 in eclectische stijl, ligt aan het begin van de Master Jansenstrjitte, die vanaf de S. van Galemawei, in noordwestelijke richting loopt. Het naar het zuidwesten gerichte woonhuis ligt op het talud van de terp, op een vrij klein perceel, met de achterzijde grenzend aan het perceel van de pastorie. Aan de overkant van de Van Galemawei, ten zuiden van de woning, staat nog de (niet van rijkswege beschermde) oude school die waarschijnlijk een voorganger uit het begin van de 19de eeuw vervangt.
De woning voor de schoolmeester/koster is één van de statige woningen die vanaf 1840 in het dorp in opdracht van notabele dorpsbewoners zijn gebouwd (zie ook de woningen aan de S. van Galemawei nr. 4, 8, 11, 13, en 15 die alle zijn beschermd). De bouw van deze voorname woningen heeft geresulteerd in een als het ware stilistische, typologische en functionele eenheid, die deel uitmaakt van het "beschermd dorpsgezicht" van Mantgum. Hoewel de genoemde woningen zowel wat exterieur als wat interieur betreft op onderdelen niet meer geheel gaaf zijn, zijn de voorgevels en een aantal zij- en achtergevels in grote mate nog origineel. Visueel en structureel zijn de woningen - samen met het straatprofiel, de bomen en de hekken - bepalend voor het aanzicht van Mantgum. Zij benadrukken de grote cultuurhistorische waarde van zowel dit deel van het beschermde gezicht van Mantgum als van het gehele dorp. Verdere verstoringen aan deze woningen zouden het aanzicht van de straat en daarmee van het beschermd gezicht ingrijpend aantasten. Dit gegeven, gepaard aan de grote cultuurhistorische waarde van de dorpsstructuur in samenhang met de historisch waardevolle bebouwing, rechtvaardigt bescherming van rijkswege van zowel deze woning (Master Jansenstrjitte 2), als de woningen Seerp van Galemawei 4, 8, 11, 13 en 15.
Omschrijving
Het één bouwlaag hoge gebouw heeft een rechthoekige plattegrond, is uit bruine baksteen opgetrokken en wordt gedekt door een schilddak van zwart geglazuurde gegolfde Friese pannen met twee schoorstenen. Aan de zuidzijde is de plint van natuursteen, aan de noord- en oostzijde van baksteen. De brede voorgevel wordt begrensd door een hoog hoofdgestel en is symmetrisch verdeeld door een middenrisaliet. Hier bevindt zich de hoofdingang onder portiek met geprofileerde gepleisterde omlijsting. Twee natuurstenen treden leiden naar de brede houten voordeur met panelen. Boven de voordeur, onder de dakkapel (kajuit) met zadeldak, is een houten balkondeur. Aan weerszijden van het middenrisaliet bevinden zich twee licht gebogen H-vensters met afgeronde hoeken. In de noordwestelijke gevel is het keukenraam vernieuwd en een bijkeuken aangebouwd. In de zuidwestelijke zijgevel zijn vier licht gebogen vensters met luiken geplaatst. In de achtergevel zit een lichtgebogen T-schuifvenster met eronder twee tweeruits provisiekelderramen, alle met afgeronde hoeken. Het INTERIEUR is qua indeling grotendeels origineel. De vierkante hal geeft links en rechts toegang tot twee grote kamers. Vanaf de hal loopt een T-vormige gang, waarvan de korte zijde in de verlenging ligt van de voorhal en de lange zijde parallel loopt aan de voorgevel. Aan de oostzijde van de gang liggen de overige vertrekken: van noord naar zuid de keuken (deels vernieuwd), de kelder, de opkamer en nog een kamer. Een aantal interieurelementen is nog origineel, zoals onder meer balkenplafonds, paneeldeuren, vensterluiken en vensterbanken, een zwartmarmeren schoorsteenmantel in de rechter voorkamer, een houten schoorsteenmantel (imitatie marmer) in de linker voorkamer en een houten in de keuken. Een aantal elementen dat in de loop der tijd veranderd was is intussen naar de originele staat teruggebracht.
Waardering
De voormalige WONING voor de onderwijzer/koster aan de Master Jansenstrjitte te Mantgum, gebouwd in 1874 in eclectische stijl is van algemeen cultuurhistorisch en architectuurhistorisch belang:
- als bijzondere uitdrukking van een sociaal-culturele ontwikkeling;
- vanwege het evenwichtige en kwalitatief hoogwaardig oorspronkelijk ontwerp;
- als essentieel onderdeel van een groter geheel binnen het beschermd dorpsgezicht, dat cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van nationaal belang is;
- vanwege de situering binnen het beschermd dorpsgezicht, verbonden met de ontwikkeling en uitbreiding van de streek en het dorp;
- voor het aanzien van de streek en het gehele dorp;
- vanwege de historisch-ruimtelijke relatie met de ontwikkeling van de structuur van het dorp;
- vanwege de in grote mate aanwezige architectonische gaafheid van het exterieur en het interieur;
- in relatie tot de visuele en structurele gaafheid van het beschermd dorpsgezicht.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The DWELLING for the schoolmaster and sexton, built in 1874 in eclectic style, is situated at the beginning of the Master Jansenstrjitte, which runs in a north-westerly direction from the S. van Galemawei. The residence, facing south-west, stands on the slope of the terp, on a relatively small plot, with its rear side adjoining the plot of the rectory. On the opposite side of the Van Galemawei, to the south of the dwelling, stands the old school (not protected by national heritage) which probably replaces a predecessor from the early 19th century.
The dwelling for the schoolmaster/sexton is one of the stately residences built from 1840 onwards in the village on the commission of notable villagers (see also the dwellings at S. van Galemawei nos. 4, 8, 11, 13, and 15 which are all protected). The construction of these distinguished residences has resulted in what is, as it were, a stylistic, typological and functional unity, which forms part of the "protected townscape" of Mantgum. Although the aforementioned dwellings are no longer entirely intact in some aspects, both as regards exterior and interior, the front facades and a number of side and rear facades remain largely original. Visually and structurally, the dwellings - together with the street profile, the trees and the fences - are defining features of the appearance of Mantgum. They emphasize the great cultural-historical value of both this part of the protected townscape of Mantgum and of the entire village. Any further disruptions to these dwellings would significantly impair the appearance of the street and thus of the protected townscape. This circumstance, combined with the great cultural-historical value of the village structure in conjunction with the historically valuable buildings, justifies protection at national level of both this dwelling (Master Jansenstrjitte 2) and the dwellings Seerp van Galemawei 4, 8, 11, 13 and 15.
Description
The single-storey building has a rectangular floor plan, is constructed of brown brickwork and is covered by a hipped roof of black glazed corrugated Frisian tiles with two chimneys. On the south side the plinth is of natural stone, on the north and east sides of brickwork. The broad front facade is bounded by a high main cornice and is symmetrically divided by a central projection. Here is located the main entrance under a portico with moulded plastered surround. Two natural stone steps lead to the broad wooden front door with panels. Above the front door, beneath the roof dormer (deckhouse) with gabled roof, is a wooden balcony door. On either side of the central projection are two slightly curved H-windows with rounded corners. In the north-western facade the kitchen window has been renewed and a scullery added. In the south-western side facade are four slightly curved windows with shutters. In the rear facade is a slightly curved T-sash window with two two-pane storage cellar windows beneath it, all with rounded corners. The INTERIOR is largely original in its layout. The square hall gives access on left and right to two large rooms. From the hall a T-shaped corridor runs, of which the short side is in line with the front hall and the long side runs parallel to the front facade. On the east side of the corridor are the remaining rooms: from north to south the kitchen (partly renewed), the cellar, the storage room and another room. A number of interior elements remain original, such as beam ceilings, panelled doors, window shutters and window sills, a black marble fireplace mantel in the right front room, a wooden fireplace mantel (imitation marble) in the left front room and a wooden one in the kitchen. A number of elements that had changed over time have since been returned to their original state.
Valuation
The former DWELLING for the schoolmaster/sexton at Master Jansenstrjitte in Mantgum, built in 1874 in eclectic style, is of general cultural-historical and architectural-historical significance:
- as a particular expression of a socio-cultural development;
- on account of the balanced and qualitatively high-grade original design;
- as an essential part of a larger whole within the protected townscape, which is of national cultural-historical, architectural-historical and urban planning importance;
- on account of its location within the protected townscape, connected with the development and expansion of the region and the village;
- for the appearance of the region and the entire village;
- on account of the historical-spatial relationship with the development of the structure of the village;
- on account of the largely present architectural integrity of the exterior and interior;
- in relation to the visual and structural integrity of the protected townscape.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Frijbuorren 1Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kerktoren, Seerp van Galemawei 3Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk, Seerp van Galemawei 3Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Seerp van Galemawei 4Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.