Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, de Gast 4
Zuidhorn, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1890
- Address
- de Gast 4, 9801 AD Zuidhorn (Westerkwartier 20)
- Place
- Zuidhorn
- Municipality
- Westerkwartier
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.24630, 6.40616
- Monument number
- 516320
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1862 map "Kaart van de molenpolders in het Westerkwartier der provincie Groningen en de daardoor uitwaterende in de provincie Drenthe / ... onder toezigt van C. Brunings ; opgenomen en in kaart gebragt door K. van Rijn" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
RENTENIERSWONING met aangebouwd KOETSHUIS, gebouwd omstreeks 1890 in een Eclectische bouwstijl, naar een ontwerp van architect M. Viets. In 1947 is op zolder een slaapkamer afgetimmerd en is in het dakvlak van de achtergevel een dakkapel geplaatst. In 1978 zijn op zolder nog een aantal slaapkamers afgetimmerd.
De rentenierswoning is gelegen op een ruime kavel grond en heeft een vrij diepe voor- en achtertuin. De voortuin wordt van de openbare weg gescheiden door een gracht. Een HEK op een gemetselde muurdam, markeert het toegangspad naar de woning. Het HEK bestaat uit twee gepleisterde pijlers op vierkante grondslag met gepleisterde dekplaat, met aan één zijde een smeedijzeren vleugelstuk met krulwerk; ertussen twee beweegbare ijzeren hekken met stijl- en regelwerk met punten, opgevuld met krulwerk. Het pand is opvallend gelegen in het als beschermd gezicht voorgedragen gebied De Gast, te midden van een aantal andere monumentale woningen.
Omschrijving
RENTENIERSWONING opgetrokken in een bruinrode baksteen op een gepleisterd trasraam. Het afgeknotte schilddak, gedekt met een zwart geglazuurde Friese golfpan, heeft een kroonlijst en vier gemetselde schoorstenen met kap. De hoofdentree bevindt zich midden in de voorgevel (oost) in een gepleisterd middenrisaliet met aan weerszijden een gepleisterde, deels gegroefde pilaster, met "kapiteel" gedecoreerd met diamantknoppen. Het risaliet wordt beëindigd door een kroonlijst met daarop een decoratief gepleisterde dakkapel met gebogen fronton en oculus, met als bekroning een zinken windwijzer en twee zinken bollen met punten. De entree bevindt zich in een ondiep gepleisterd licht getoogde portiek met gepleisterde sluitsteen, en bestaat uit een dubbele paneeldeur met deurlichten met smeedwerk onder een getoogd bovenlicht. Voor de deur een natuurstenen stoep met bovenin decoratieve zwarte en crème tegels. In de voorgevel tevens vier licht getoogde H-vensters met glas-in-lood bovenlichten onder een strek met gepleisterde sluitsteen. Op de hoeken van de voorgevel gepleisterde gegroefde hoekpilasters onderboken door gepleisterde accenten.
In de noordgevel twee licht getoogde H-vensters met glas-in-lood bovenlicht en een licht getoogd openslaand venster onder een bovenlicht met opgeplakte glas-in-loodstrips, alle onder een strek met gepleisterde sluitsteen, en een keldervenster.
In de zuidgevel een licht getoogd H-venster met glas-in-lood bovenlicht onder een strek met gepleisterde sluitsteen, en een (later) aangebouwde houten serre met lessenaarsdak. De serre heeft een decoratief houten beschot, ramen met roedenverdeling en een deur met deurlichten met kruisvormige roedenverdeling.
Aan de achtergevel een aankapping, die aan de achterzijde (west) later is witgeverfd. Aan de zuidkant van de aankapping (vernieuwde) openslaande deuren; aan de westzijde een dubbel H-venster, een (vernieuwde) deur, een w.c. venster en een dubbel staand venster; aan de noordzijde een opgeklampte deur met tweeruits bovenlicht en rollaag; in het dakvlak een dakkapel (niet origineel).
Links aan de achtergevel en deels aan de noordgevel is een KOETSHUIS aangebouwd, opgetrokken in een roodbruine baksteen. Het schilddak, gedekt met een zwarte Hollandse pan heeft twee zinken pironnen. De oostzijde heeft een kroonlijst met bovenop een ornament (niet origineel) en dubbele schuurdeuren onder een rollaag. De noordzijde heeft een klein ijzeren rondboogvenster en gemetselde lisenen; de westzijde heeft twee ijzeren rondboogvensters; de zuidzijde twee kleine ijzeren rondboogvensters, een opgeklampte deur en gemetselde lisenen. Alle rondboogvensters hebben roedenverdeling, een gepleisterde rondboog en gepleisterde onderdorpel. In het INTERIEUR zijn onder meer van belang: in de gang het gepleisterde plafond met rozet; de dubbele tochtdeuren met deurlichten met decoratieve roedenverdeling en geëtst glas, binnen een houten omlijsting met fries en kroonlijst met ornament; de vloer met decoratieve tegels. In de voorkamer de houten blinden en vensterbanken; de eclectisch gedecoreerde houten schouw. In de woonkamer het linnen plafond met geometrisch ingedeeld lijstwerk; de bruin-zwart geaderde marmeren schouw met schacht met houten gegroefde pilasters en kroonlijst; de zwarte marmeren schouw; de houten blinden en vensterbanken; de openslaande deuren naar de serre onder een glas-in-lood bovenlicht. In de serre de twee panelen, beschilderd met een landschap door de gebr. Poppema. In de bijkeuken de tegelvloer in rood en geel; de houten glaskast.
Waardering
Rentenierswoning met hek van algemeen belang vanwege cultuur- en architectuurhistorische waarde
- als voorbeeld van een rentenierswoning uit omstreeks 1890
- als typerend voorbeeld van een symmetrisch type woning met pleisterdecoraties
- vanwege de opvallende eclectische ornamentiek
- vanwege de rustieke ligging in het als beschermd gezicht voorgedragen gebied De Gast.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RENTIER'S RESIDENCE with adjoining CARRIAGE HOUSE, built circa 1890 in an Eclectic building style, after a design by architect M. Viets. In 1947 a bedroom was fitted out in the attic and a dormer was placed in the roof slope of the rear facade. In 1978 a number of bedrooms were fitted out in the attic.
The rentier's residence is located on a spacious plot of land and has a fairly deep front and rear garden. The front garden is separated from the public road by a waterway. A GATE on a mortared wall bank marks the access path to the residence. The gate consists of two plastered piers on a square base with plastered cap, with on one side a wrought-iron leaf with scrollwork; between them two movable iron gates with stiles and rails with points, filled with scrollwork. The property is strikingly located in the area proposed as a protected townscape De Gast, among a number of other monumental residences.
Description
RENTIER'S RESIDENCE built in a brown-red brick on a plastered trasram. The hipped roof, covered with black glazed Frisian barrel tile, has a cornice and four mortared chimneys with cap. The main entrance is located in the centre of the front facade (east) in a plastered central risalit with on either side a plastered, partly fluted pilaster, decorated with "capitals" decorated with diamond knobs. The risalit is terminated by a cornice with on top a decorative plastered dormer with curved pediment and oculus, crowned with a zinc weathervane and two zinc balls with points. The entrance is in a shallow plastered slightly arched porch with plastered keystone, and consists of a double panel door with door lights with wrought-iron work under an arched fanlight. In front of the door a natural stone step with decorative black and cream tiles at the top. In the front facade also four slightly arched H-windows with leaded glass fanlights under a band with plastered keystone. At the corners of the front facade plastered fluted corner pilasters interrupted by plastered accents.
In the north facade two slightly arched H-windows with leaded glass fanlight and a slightly arched open window under a fanlight with applied leaded glass strips, all under a band with plastered keystone, and a basement window.
In the south facade a slightly arched H-window with leaded glass fanlight under a band with plastered keystone, and a (later) adjoining wooden conservatory with lean-to roof. The conservatory has decorative wooden panelling, windows with glazing bars and a door with door lights with cross-shaped glazing bars.
On the rear facade an outshut, which on the rear side (west) was later whitewashed. On the south side of the outshut (renewed) open doors; on the west side a double H-window, a (renewed) door, a w.c. window and a double standing window; on the north side a clasp door with two-light fanlight and roller shutter; in the roof slope a dormer (not original).
On the left of the rear facade and partly on the north facade a CARRIAGE HOUSE is adjoined, built in a reddish-brown brick. The hipped roof, covered with black Dutch tile has two zinc pirons. The east side has a cornice with on top an ornament (not original) and double barn doors under a roller shutter. The north side has a small iron round-arched window and mortared pilaster strips; the west side has two iron round-arched windows; the south side two small iron round-arched windows, a clasp door and mortared pilaster strips. All round-arched windows have glazing bars, a plastered round arch and plastered under-dorpel. In the INTERIOR are among others of importance: in the hallway the plastered ceiling with rose; the double draught doors with door lights with decorative glazing bars and etched glass, within a wooden frame with frieze and cornice with ornament; the floor with decorative tiles. In the front room the wooden blinds and windowsills; the eclectically decorated wooden chimney piece. In the living room the linen ceiling with geometrically divided moulding work; the brown-black veined marble chimney piece with shaft with wooden fluted pilasters and cornice; the black marble chimney piece; the wooden blinds and windowsills; the open doors to the conservatory under a leaded glass fanlight. In the conservatory the two panels, painted with a landscape by the brothers Poppema. In the back kitchen the tile floor in red and yellow; the wooden glass cabinet.
Valuation
Rentier's residence with gate of general importance for cultural and architectural-historical value
- as an example of a rentier's residence from circa 1890
- as a typical example of a symmetrical type residence with plastered decorations
- because of the striking eclectic ornamentation
- because of the rural location in the area proposed as a protected townscape De Gast.
Nearby in the register
- Woonhuis, de Gast 2Woonhuisunder 1 mi
- GeertruidaWoonhuisunder 1 mi
- ArnichemWoonhuisunder 1 mi
- Linea RectaWerk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.