Rijksmonumentenregister · Netherlands
Pastorie(F), Heereweg 275
Lisse, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerkelijke dienstwoning
- Function
- Pastorie(F)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1901 - 1902
- Address
- Heereweg 275, 2161 BH Lisse (and others)
- Place
- Lisse
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.25695, 4.55294
- Part of complex
- 516101
- Monument number
- 516103
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1905 map "Bl. 17 Leiden, 1905" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In de bebouwde kom van Lisse gesitueerde, uit een r.k. kerk met bijbehorende PASTORIE en klooster bestaand kerkelijk complex. De Sint Agathakerk is gebouwd in de jaren 1902-1903 naar een ontwerp van de architect J.H.H. van Groenendael, een leerling van Pierre J.H. Cuypers. Rechts van de in Neo-Gotische stijl opgetrokken "Kathedraal van de Bollenstreek" staat de pastorie, die een jaar eerder, maar door de zelfde architect is gebouwd in een aan de Hollandse Neo-Renaisance verwante bouwtrant met Laat-Gothische invloeden. De pastorie verrees eerder dan de kerk omdat bouwpastoor Klekamp de bouw ervan op de voet wilde volgen. De vertrekken op de begane grond zijn nog voor een belangrijk deel in oorspronkelijke staat bewaard gebleven. De privévertrekken op de verdieping zijn inwendig sterk gewijzigd en vallen derhalve buiten de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
Een in grauwe baksteen met accenten van gele baksteen, rode verblendsteen en natuursteen opgetrokken pand van twee bouwlagen onder met leien (Maasdekking) gedekte zadeldaken en een eveneens met leien gedekt, deels afgeknot schilddak. Trasraam met hardstenen deklijst.
De asymmetrsiche voorgevel bestaat uit vijf vensterassen met links een drie assen brede risalerende trapgevel voor een zadeldak met gemetselde schoorsteen op de nok. Op de begane grond van de risaliet twee rechtgesloten vensters met T-ramen, zandstenen boven- en onderdorpels en kraalprofielen in dagkanten van rode verblendsteen. Het glas-in-lood van de bovenramen is waarschijnlijk van latere datum. Aan weerszijden van de vensters speklagen van gele baksteen, boven de vensters liggende ellipsbogen met archivolten en siermetselwerk in de boogtrommels; iets uitgemetseld gevelveld vanaf de boogaanzetten met op overhoekse uitmetselingen staande, zandstenen kraagstenen. De bogen worden over de gehele gevel in beide bouwlagen met elkaar verbonden door een dunne lijst van geglazuurde terracotta. De entree in portiek met hardstenen trapje bevindt zich in de rechter vensteras van de risaliet. De rondbogige portiekopeningen met kraalprofiel in de dagkant heeft een op een hardstenen blok staande hoekzuil van gepolijst graniet met zandstenen bladwerkkapiteel. Oorspronkelijke, onder vierruits, met glas-in-lood ingevuld rondboog-bovenlicht staande vleugeldeur met siersmeedwerk voor de deurramen. In de rechter portiekopening, tussen de zuil en de gevel een smeedijzeren hekje. Boven de entreepartij een zandstenen profiellijst met bladmotieven en een gevelsteen met rolwerk en de vermelding 'Ao Di MCMII'. Drie vensters op de verdieping vergelijkbaar met die op de begane grond. Tussen de vensters een profiellijst op de plaats van een speklaag. In de rechter zijkant van de risaliet een smallere versie van de vensters aan de voorzijde. Over de gehele breedte van de gevels doorgetrokken, ook als cordonlijst fungerende zandstenen onderdorpel. Boven de verdiepingsvensters eveneens een cordonlijst. Geveltop met natuurstenen dekplaten op de geveltrappen, twee blinde, ronde vensters met natuurstenen diamantkoppen in het boogveld en een rechtgesloten middenvenster onder een rondboog met drie rondbogen in de boogtrommel. Een op de rug van deze boog rustende, overhoekse uitmetseling, die oorspronkelijk waarschijnlijk deel uitmaakte van een tenant.
De terugliggende rechter gevelpartij heeft details en vensters als in de risaliet; bovenramen echter met roedenverdeling in plaats van glas-in-lood. Decoratief uitgemetselde gevelbeëindiging met hardstenen gootlijst (met afvoergootjes) in het verlengde van de bovenste cordonlijst van de risaliet. In het dakschild hierboven een houten, met leien beklede dakkapel met steil zadeldak en kruisraam.
Rechter zijvel met terracotta deklijst op trasraam en vier vensters per bouwlaag als die in de voorgevel. In de boogtrommels decoratieve vullingen van gele baksteen boven rollagen van eveneens gele baksteen. Rechts van de linker-, en links van de rechter vensteras een liseen met een aanzet met rondboogvormige uitsparing ter hoogte van de bovenramen van de vensters op de begane grond. Gevelbeëindiging als die van het rechter deel van de voorgevel, maar verkropt over het uitgemetselde bovenste deel van de lisenen.
Achtergevel met terracotta rand op het trasraam. Links aan de gevel een serre aan een terras met hoge hoekkolommen op de gemetselde terrasmuren. Serre met decoraties van gele baksteen in de gemetselde zijkanten, waartussen een invulling van hout en glas met glas-in-lood in de acht rondboog-bovenlichten van de openslaande tuindeuren en de ramen aan weerszijden. Rechts van de serre een boven een hardstenen trapje staande, diepliggende porte brisée onder een met glas-in-lood ingevuld bovenlicht en een liggende ellipsboog met baksteendecoratie in de boogtrommel. Rechts in de gevel een breed venster met hardstenen onderdorpel en roedenverdeling in de bovenramen onder een liggende ellipsboog met een decoratieve invulling van de boogtrommel. Op de verdieping in het midden een openslaande balkondeur met een met glas-in-lood ingevuld bovenlicht boven een niet oorspronkelijk balkon. Boven de deuren een liggende ellipsboog met decoratieve baksteenversiering in de boogtrommel. Aan weerszijden twee vensters met een detaillering die vrijwel identiek is aan die van de balkondeuren. Gevellijst identiek aan de andere rechte gevelbeëindigingen. In het dakschild hierboven twee dakkapellen als die boven de voorgevel.
Linker zijgevel met in het midden een voor het trappenhuis staand, hoog opgaand risaliet met puntgevel aan dwarskap. Op de begane grond van het risaliet twee kleine rondboog-vensters met een invulling van glas-in-lood. Daarboven per bouwlaag een rondboog-vensters met glas-in-lood en een klein rechtgesloten venster. Bovenste deel van de gevel met kraagstukken en een geveltop met schouderstukken, deklijsten van natuursteen en pironbekroning. In de geveltop een tweedelig veld met in het onderste deel drie spitsboogvensters, waarvan twee blind en de middelste met glas-in-lood. Eén spitsboogvenster in het bovenste deel van de met een hardstenen piron bekroonde top. Rechts van de risaliet op de begane grond een klein, hoog geplaatst venster en een venster als die op de verdieping van de achtergevel. Links van de risaliet een laag tussenlid met gemetselde kantelen en plat dak, dat de pastorie met de kerk verbindt. Op de verdieping, rechts van de risaliet, een venster als de verdiepingsvensters in de achtergevel en links van de risaliet één identiek venster. In het dakschild links van de risaliet een dakkapel als die in de overige dakschilden.
INTERIEUR nog voor een deel in oorspronkelijke staat. Tochtportaal met openslaande portaaldeuren tussen boven- en zijlichten met art nouveau glas-in-lood. Gang met terrazzo vloer en plafond met profielranden. Rondbogen voor de trapopgang en tussen het ingangsportaal en de gang. Ontvangstzaal en suite met paneel-schuifdeuren en plafonds met geprofileerde stucranden, schouw van zwart marmer en een boezem met driepassen in rondbogen onder een uitzwenkende geprofileerde kroonlijst. Vertrekken op de begane grond met paneeldeuren binnen profiellijsten. Naar de privévertrekken voerende trap met gesneden trappaal en houten trapbalusters.
Rechts van de pastorie en hieraan bevestigd de oorspronkelijke smeedijzeren HEKKEN die toegang geven tot de pastorietuin. In de tuin onder meer een halfronde ring van rode beuken. Vóór de pastorie de eveneens oorspronkelijke, gemetselde ERFSCHEIDING met ezelsruk en korte hekpijlers met hardstenen koppen. Het bijbehorende hekwerk is niet meer aanwezig.
Waardering
- De pastorie is van cultuurhistorisch belang als een bijzondere, representatieve uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling en als onderdeel van een kerkelijk complex.
- Het pand met bijbehorend interieur is architectuurhistorisch van algemeen belang als een laat maar mooi voorbeeld van kerkelijke bouwkunst met de stilistische kenmerken van de Hollandse Neo-Renaissance en de Neo-Gotiek, vanwege de bijzondere ornamentiek en vanwege het materiaalgebruik.
- Het pand met pastorietuin, hekken en erfscheiding heeft stedebouwkundige en ensemblewaarde vanwege de grote betekenis voor het aanzien van het dorp, vanwege de situering en vanwege de bijzondere functionele en visuele samenhang met de kerk en het voormalige klooster.
- Het is tevens van belang vanwege de herkenbaarheid en de ruime mate van gaafheid van het exterieur en delen van het interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Situated in the built-up area of Lisse, a religious complex consisting of a Roman Catholic church with adjoining RECTORY and cloister. The Sint Agathakerk was built in the years 1902-1903 to a design by the architect J.H.H. van Groenendael, a pupil of Pierre J.H. Cuypers. To the right of the "Cathedral of the Bulb Region" built in the Neo-Gothic style stands the rectory, which was built a year earlier but by the same architect in a style related to Dutch Neo-Renaissance with late Gothic influences. The rectory was erected before the church because building rector Klekamp wanted to follow its construction closely. The rooms on the ground floor have been preserved to a large extent in their original state. The private rooms on the upper storey have been substantially altered internally and therefore fall outside national monument protection.
Description
A building of two storeys built in grey brick with accents of yellow brick, red facing brick and natural stone, with slate-covered gabled roofs and also a partly truncated hipped roof covered with slate. Travertine frame with ashlar drip moulding.
The asymmetrical front facade consists of five window bays with on the left a risalite three bays wide with a stepped gable for a gabled roof with a brick chimney on the ridge. On the ground floor of the risalite two straight-sided windows with T-windows, sandstone upper and lower sills and beading in red facing brick edges. The leaded glass of the upper lights is probably of a later date. On either side of the windows stretcher courses of yellow brick, above the windows elliptical arches with archivolt decorations and ornamental brickwork in the arch drums; slightly projecting gavel field from the arch settings with sandstone corbels standing on obtuse-angled projections. The arches are connected across the entire facade in both storeys by a thin line of glazed terracotta. The entrance in a portico with ashlar steps is located in the right window bay of the risalite. The round-arched portico openings with beading in the edge has a corner column of polished granite standing on a sandstone block with a sandstone leafwork capital. Original, under four-pane lights, winged doors with leaded glass filled round-arch fanlights with decorative ironwork for the door lights. In the right portico opening, between the column and the facade, a wrought iron gate. Above the entrance section a sandstone moulded line with leaf motifs and a wall stone with scrollwork and the inscription 'Ao Di MCMII'. Three windows on the upper storey comparable to those on the ground floor. Between the windows a moulded line in place of a stretcher course. In the right side of the risalite a narrower version of the windows on the front. Across the entire width of the facades, also serving as a cornice line, a sandstone lower sill. Above the upper storey windows likewise a cornice line. Gable top with natural stone capping stones on the gable steps, two blind round windows with natural stone diamond heads in the arch field and a straight-sided central window under a round arch with three round arches in the arch drum. An obtuse-angled projection resting on the back of this arch, which originally probably formed part of a tenant.
The recessed right facade section has details and windows as in the risalite; upper lights however with glazing bars instead of leaded glass. Decoratively projecting gable termination with ashlar gutter line (with outlet gutters) in line with the upper cornice line of the risalite. In the roof shield above it a wooden roof dormer clad with slate with a steep gabled roof and cross window.
Right side facade with terracotta drip moulding on travertine frame and four windows per storey as those in the front facade. In the arch drums decorative fillings of yellow brick above roller courses of also yellow brick. To the right of the left and to the left of the right window bay a pilaster with a setting with round-arched recess at the height of the upper lights of the windows on the ground floor. Gable termination as that of the right part of the front facade, but offset over the projected upper part of the pilasters.
Back facade with terracotta edge on the travertine frame. On the left of the facade a conservatory on a terrace with high corner columns on the brick terrace walls. Conservatory with decorations of yellow brick in the brick side panels, between which a filling of wood and glass with leaded glass in the eight round-arch fanlights of the French doors and the windows on either side. To the right of the conservatory above an ashlar steps, recessed porte-brisée under a fanlight filled with leaded glass and a lying elliptical arch with brick decoration in the arch drum. Right in the facade a wide window with ashlar lower sill and glazing bars in the upper lights under a lying elliptical arch with a decorative filling of the arch drum. On the upper storey in the middle a French door with a fanlight filled with leaded glass above a non-original balcony. Above the doors a lying elliptical arch with decorative brick ornamentation in the arch drum. On either side two windows with detailing that is almost identical to that of the French doors. Gable line identical to the other straight gable terminations. In the roof shield above it two roof dormers as those above the front facade.
Left side facade with in the middle a risalite projecting high for the stairwell with a pointed gable on the cross beam. On the ground floor of the risalite two small round-arched windows with a leaded glass filling. Above that per storey a round-arched window with leaded glass and a small straight-sided window. Upper part of the facade with corbels and a gable top with shoulder stones, natural stone drip lines and pirn-topped crown. In the gable top a two-part field with in the lower part three pointed-arch windows, two of which are blind and the central one with leaded glass. One pointed-arch window in the upper part of the top crowned with a sandstone pirn. To the right of the risalite on the ground floor a small, high-placed window and a window as those on the upper storey of the back facade. To the left of the risalite a low intermediate section with brick crenellations and flat roof, which connects the rectory with the church. On the upper storey, to the right of the risalite, a window as the upper storey windows in the back facade and to the left of the risalite one identical window. In the roof shield to the left of the risalite a roof dormer as those in the other roof shields.
INTERIOR still partly in original state. Draught vestibule with French doors between upper and side lights with art nouveau leaded glass. Hallway with terrazzo flooring and ceiling with moulded edges. Round arches for the stair opening and between the entrance vestibule and the hallway. Reception room en suite with panelled sliding doors and ceilings with moulded stucco edges, fireplace of black marble and a mantelpiece with three-lobed arches under a sweeping moulded cornice. Rooms on the ground floor with panelled doors within moulded lines. Staircase leading to the private rooms with carved stairpost and wooden stair balusters.
To the right of the rectory and attached to it the original wrought iron FENCING which provides access to the rectory garden. In the garden among other things a semi-circular ring of red beeches. In front of the rectory likewise the original brick BOUNDARY WALL with donkey-back and short fence posts with sandstone heads. The associated fencing is no longer present.
Valuation
- The rectory is of cultural-historical importance as a distinctive, representative expression of a spiritual development and as part of a religious complex.
- The building with adjoining interior is of general architectural-historical importance as a late but fine example of ecclesiastical architecture with the stylistic characteristics of Dutch Neo-Renaissance and Neo-Gothic, on account of the distinctive ornamentation and on account of the use of materials.
- The building with rectory garden, fencing and boundary wall has urban planning and ensemble value on account of the great significance for the appearance of the village, on account of the situation and on account of the distinctive functional and visual coherence with the church and the former cloister.
- It is also of importance on account of its recognizability and the considerable degree of intactness of the exterior and parts of the interior.
Nearby in the register
- Sint-AgathakerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Sint-AgathakloosterKlooster, kloosteronderdlunder 1 mi
- Nieuw ZomerzorgWoonhuisunder 1 mi
- Kerk, Heereweg 250Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.