Rijksmonumentenregister · Netherlands
Leemans
Wieringerwerf, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Machinegebouw(M)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1929
- Address
- Noorderdijkweg 26, 1771 MJ Wieringerwerf (Hollands Kroon 27)
- Place
- Wieringerwerf
- Municipality
- Hollands Kroon
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.92110, 5.03850
- Part of complex
- 516086
- Monument number
- 516087
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1918 map "14 Medemblik" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
MACHINEGEBOUW van het gemaal Leemans, uitgevoerd in 1929 door Hillen & Rosen en Trio Betonbouw. De dieselmotoren en centrifugaalpompen werden door Werkspoor uit Amsterdam geleverd. Het machinegebouw is een grote betonnen bak die tot de droogmaking van het Wieringermeer, voor een groot deel in het water stak. Alleen ingang, vensters en dak verhieven zich boven de waterspiegel.
De droogmaking is met twee pompen voltooid, maar er was plaats voor een derde installatie. Deze ruimte werd als werkplaats in gebruik genomen.
In 1996-1997 zijn de dieselmotoren met centifugaalpompen vervangen door elektrisch aangedreven motoren met schroefpompen.
Omschrijving
Geheel in beton opgetrokken machinegebouw op een rechthoekig grondplan, bestaande uit een hoofdvolume en een aangebouwde partij aan de westzijde waarin zich de hoofdingang bevindt. Het hoofdvolume telt één hoge bouwlaag (machinehal) onder overstekend zadeldak met rode Romaanse pan. De oost-west gerichte noklijn loopt evenwijdig aan de lange noord- en zuidgevel. De aangebouwde partij heeft een half, overstekend schilddak met dezelfde pandekking, waarvan de noklijn lager is dan die van de hoofdkap. Het muurwerk heeft een omgaande zwarte waterlijst die in de beide lange zijden samenvalt met de onderdorpels van de vensters. De noordzijde (IJsselmeerzijde) van het hoofdvolume steekt slechts met de bovenzijde uit boven het maaiveld. Deze bovenzijde wordt door zeventien naar beneden toe breder wordende steunberen verdeeld in zestien traveeën, elk voorzien van een stalen venster met rechthoekige zesruits roedenverdeling. De middelste twee ruiten vormen een smalle verticale strook met onder een laag raam en boven een hoog raam. De bovenzijde van de vensters ligt direct onder de gootlijst. De noordzijde heeft op beide hoeken een hoogopgaande vierkante schoorsteen met overstekende dekplaat. De uitgebouwde partij aan de westzijde ligt iets terug en wordt gedekt door een overstekend, half schilddak met rode romaanse pan. De eerder genoemde hoofdingang bestaat uit een dubbele houten deur met koperbeslag en twee verticale vensterstroken van elk zes ruiten. Boven de hoofdingang staat in authentieke belettering de naam Leemans. Links van de hoofdingang een kleine muurtegel ter herinnering aan de dijkdoorbraak in 1945. De muurvlakken aan weerszijden van de hoofdingang hebben elk een hoog, smal en terugliggend metalen twaalfruits venster tussen waterlijst en gootlijst. De noord- en zuidzijde van de uitgebouwde partij hebben elk twee identieke metalen meerruits vensters tussen waterlijst en gootlijst. De zuidzijde (polderzijde) van het hoofdvolume mist de aansluiting van het maaiveld en de betonnen bak wordt daardoor voor een groot deel in het zicht gelaten. De onderzijde wordt bepaald door de waterinlaten. Via twee betonnen waterlopen wordt het polderwater naar de zuigmonden van de pompen gevoerd. Iedere waterloop kan met behulp van een schuif gesloten worden. De bediening van de schuif geschiedt handmatig vanaf het bordes dat zich op maaiveldhoogte bevindt. Boven het bordes is de gevelbehandeling identiek aan de noordzijde. Aan de zuidzijde staan ook twee hoogopgaande rechthoekige vrijstaande schoorstenen van de dieselmotoren.
De oostzijde van het hoofdvolume heeft een puntgevel, een steunbeer op elke hoek en een reeks van drie metalen meerruits vensters identiek aan die in de beide lange zijden. De gootlijsten van de beide lange zijden worden via een lijst over de oostzijde verbonden. Op deze lijst staat in driedimensionale letters de naam van het gemaal.
Naast enkele kleine ruimten voor het personeel, bestaat het interieur in hoofdzaak uit een grote machinehal waarin de bemalingsinstallaties en de werkplaats zijn ondergebracht. Vanaf de hoofdingang aan de westzijde wordt via een trap het laag gelegen vloerniveau van de machinehal bereikt. De machinehal bevatte oorspronkelijk twee zescilinder Werkspoor dieselmotoren die de Werkspoor centrifugaalpompen direct (horizontaal) aandreven. Hier bevinden zich thans de eerder genoemde elektrisch aangedreven motoren met schroefpompen (vijzels). Van de originele hulpapparaten is een noodaggregaat bestaande uit een generator en een Kromhout-gloeikopmotor uit 1929 bewaard gebleven.
Waardering
Het machinegebouw is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als historisch-functioneel hoofdonderdeel van het gemaalcomplex Leemans.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MACHINE BUILDING of the Leemans pumping station, executed in 1929 by Hillen & Rosen and Trio Betonbouw. The diesel engines and centrifugal pumps were supplied by Werkspoor from Amsterdam. The machine building is a large concrete tank that, during the drainage of the Wieringermeer, largely projected into the water. Only the entrance, windows and roof rose above the water level.
The drainage was completed with two pumps, but there was space for a third installation. This space was used as a workshop.
In 1996-1997 the diesel engines with centrifugal pumps were replaced by electrically driven motors with screw pumps.
Description
Machine building constructed entirely in concrete on a rectangular ground plan, consisting of a main volume and a built-on section on the west side in which the main entrance is located. The main volume comprises one tall storey (machine hall) under an overhanging gabled roof with red Romanesque tile. The east-west oriented ridge line runs parallel to the long north and south facades. The built-on section has a half, overhanging hipped roof with the same tiling, of which the ridge line is lower than that of the main roof. The masonry has a continuous black drip moulding which on both long sides coincides with the sub-sills of the windows. The north side (IJsselmeer side) of the main volume projects only with its upper part above ground level. This upper part is divided by seventeen support buttresses that broaden downward into sixteen bays, each provided with a steel window with rectangular six-pane glazing bars. The middle two panes form a narrow vertical strip with below a low window and above a high window. The top of the windows lies directly below the gutter line. The north side has on both corners a tall square chimney with overhanging capping plate. The built-out section on the west side is set back slightly and is covered by an overhanging, half hipped roof with red Romanesque tile. The aforementioned main entrance consists of a double wooden door with copper fittings and two vertical window strips of six panes each. Above the main entrance stands in authentic lettering the name Leemans. To the left of the main entrance a small wall plaque commemorating the dike breach in 1945. The wall sections on either side of the main entrance each have a tall, narrow and recessed metal twelve-pane window between drip moulding and gutter line. The north and south sides of the built-on section each have two identical metal multi-pane windows between drip moulding and gutter line. The south side (polder side) of the main volume lacks the connection of ground level and the concrete tank is thereby largely exposed to view. The underside is determined by the water inlets. Via two concrete water channels the polder water is directed to the suction mouths of the pumps. Each water channel can be closed by means of a sluice gate. Operation of the sluice gate is carried out manually from the platform that is situated at ground level. Above the platform the facade treatment is identical to the north side. On the south side also stand two tall rectangular free-standing chimneys of the diesel engines.
The east side of the main volume has a pointed gable, a support buttress on each corner and a series of three metal multi-pane windows identical to those in both long sides. The gutter lines of both long sides are connected via a moulding over the east side. On this moulding stands in three-dimensional letters the name of the pumping station.
Besides a few small rooms for staff, the interior consists essentially of a large machine hall in which the pumping installations and the workshop are housed. From the main entrance on the west side, via a staircase, the low-lying floor level of the machine hall is reached. The machine hall originally contained two six-cylinder Werkspoor diesel engines that directly drove the Werkspoor centrifugal pumps (horizontally). These now house the aforementioned electrically driven motors with screw pumps (Archimedean screws). Of the original auxiliary equipment, an emergency generator set consisting of a generator and a Kromhout hot-bulb engine from 1929 has been preserved.
Valuation
The machine building is of general importance due to its cultural and architectural-historical value as a historical-functional main component of the Leemans pumping station complex.
Nearby in the register
- Silo, Noorderdijkweg 26Opslagunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Noorderdijkweg 26Industrieunder 1 mi
- Loods, Noorderdijkweg 26Opslagunder 1 mi
- Sluis, Noorderdijkweg bij 26 Wieringerwerf (Hollands Kroon 27)Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.