Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bakkerij, Wijk 4 20
Urk, Flevoland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Nijverheid
- Function
- Bakkerij
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Wijk 4 20, 8321 GC Urk
- Place
- Urk
- Province
- Flevoland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.66199, 5.59564
- Monument number
- 515908
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1619 map "Caarte vande Zuyder-Zee ... = Description de la Zuyder-Zee ..." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het pand is in 1929-1930 gebouwd als BROOD- en BANKETBAKKERIJ met BAKKERSWINKEL, LUNCHROOM en WONING voor Jurrie Brouwer.
Het met de voorgevel op het Wilhelminaplein georiënteerde, in een karakteristieke interbellum stijl gebouwde pand staat op de plaats waar zich voorheen het gemeentehuis en de burgemeesterswoning (schoutswoning) bevonden. Tegen de achterkant van het in baksteen opgetrokken gebouw staan nog enkele bouwdelen, die waarschijnlijk het restant zijn van een ouder bedrijfsgebouw of deel uitmaakten van de burgemeeesterswoning. De voorgevel van de bakkerswinkel is niet meer de oorspronkelijke, nadat in 1946 tegen de bestaande gevel een nieuwe is opgetrokken. Hierbij is overigens wel de oorspronkelijke gevelindeling bewaard gebleven. Van groot belang is de aanwezigheid van de oorspronkelijke inventaris van zowel de bakkerswinkel als de bakkerij.
De bescherming betreft zowel het exterieur als het interieur van de bakkerswinkel, de lunchroom en de bakkerij.
Omschrijving
De gevels van het in schone baksteen, vanuit een rechthoekige plattegrond opgetrokken hoofdvolume van het deels onderkelderde gebouw zijn deels voorzien van een trasraam met rollaag en staande rechtgesloten gevelopeningen onder rollagen. Het linker deel van het gebouw bevatte op de begane grond de bakkerswinkel (rechts) en een kleine lunchroom (links). Dit gedeelte heeft een verdieping onder een met bouletpannen gedekt zadeldak. Het hoger opgaande deel van de gevel heeft een symmetrische gevelindeling met op de begane grond een winkelentree met een venster aan weerszijden. De deur is voorzien van een keperboogvormig raam en staat evenals de vensters onder een bovenlicht met een invulling van glas-in-lood. Op de gevel zijn witgeschilderde smeedijzeren letters aangebracht: 'BROOD EN BANKERBAKKERIJ'. Op de verdieping bevinden zich drie identieke vensters met vierruits bovenramen. Deze staan evenals de gevelopeningen op de begane grond onder over de gehele gevelbreedte doorgetrokken rollagen. Het zoldervenster is keperboogvormig en bevat een kruisraam. Het uitgebouwde, verdiepingloze gedeelte bevat één venster aan de voorzijde en twee lagere vensters (waarvan het bredere rechter met middenstijl) en een entree in een ondiep portiek in de oostelijke zijgevel. De entree bestaat uit de originele terugliggende deur met een hoog en smal vierruits deurraam en een zijraam rechts van de deur. Deur en zijraam staan onder een tweedelig bovenlicht. Rechts van de entree bevindt zich een klein, staand toiletvenstertje. Het venster rechts hiervan is als het venster links van de deur. De deels afgesnoten rechter hoek van de gevel staat onder een kraagstuk en verbindt het hoofdvolume met een lager en ouder bouwdeel. De oostelijke zijgevel is boven de gevelopeningen verlevendigd door een fries met uitgemetselde bloktand en rollaag. Het plat van dit verdiepingloze gedeelte wordt omheind door een bakstenen borstwering met hoger opgetrokken hoekkolommen. Op het platte dak komt een deur uit, die is geplaats in het wit gepleisterde oostelijke geveldeel van de boven de winkel staande verdieping met staafankers en uitstekende zolderbalken met diamantkoppen.
Het zichtbare deel van de achtergevel van dit hoger opgaande bouwdeel is opgetrokken in handvormsteen. Het verdiepingloze deel direct hierachter staat onder zadeldak met steile dakschilden en is waarschijnlijk het restant van een ouder bouwdeel. Het hier haaks opstaande gedeelte maakt weer deel uit van de hoofdvorm.
Dit twee bouwlagen tellende bouwdeel staat onder een schilddak en heeft een op het plat uitkomende, aangebouwde kapel met deur en platte uitbouw met smalle deur. In het hier haaks opstaande muurvlak bevindt zich een venster dat evenals het verdiepingsvenster boven de lange zijgevel onder een rollaag staat. Dit hoger opgaande bouwdeel heeft gevels die aan de bovenkant zijn voorzien van staafankers en worden beëindigd door een rollaag. Het iets schuin weglopende, verdiepingloze oudere gedeelte rechtsachter het hoofdvolume heeft een kopgevel met een smalle oostelijke muur tot de knik in het dakschild. Het betreft een gepleisterde tuitgevel die is voorzien van staafankers, een niet origineel venster en een smeedijzeren bekroning op de tuit. De westgevel van dit oudere achterste gedeelte van de bakkerij is gepleisterd en voorzien van staafankers (schieters), rechtgesloten vensters met brede onderdorpels en een deur. Het venster rechts van de deur is openslaand en voorzien van diagonale regels. Tussen het bedrijfsgedeelte en het woongedeelte staat een haaks op de gevel gebouwde bakstenen muur met deur onder segmentboog tussen hoger opgaande bakstenen pilasters. Het lagere muurtje links van de deur is voorzien van hekken tussen bakstenen pijlers. Evenwijdig met de westgevel loopt tevens een bakstenen erfscheiding met ezelsrug, waarop een ijzeren hek is geplaatst. In de gevel van het hoger opgaande woonhuis-/winkelgedeelte bevindt zich op de begane grond een venster met glas-in-lood in het bovenlicht (gelijk aan die boven de vensters in de voorgevel) en een porte brisée met keperboogvensters en met glas-in-lood ingevuld bovenlicht met festoenen, eveneens als die in de voorgevel. Hier links van staan drie vensters -twee smallere en een bredere daar tussenin- met bovenlicht. Uit het dakschild daarboven steekt een brede houten dakkapel met plat dak. Het lagere deel van de westgevel wordt beëindigd door een houten boeiboord, het hogere door uit de gevelrand stekende zolderbalken met diamantkoppen. Het inwendige van de bakkerij is nog voorzien van de oorspronkelijke rijskast en een ingebouwde oven met gietijzeren ovenklep met het opschrift 'Maison Kurz van Obergen, Brussel' en art nouveau versiering in een deels convex gewelfde, betegelde muur. Ook de inventaris van de winkel is nog intact. Hiertoe behoren onder meer de etalagekasten (vitrines) met geëtst glas, winkelkasten, een toonbank, deels betegelde wanden en plafonds met houten profiellijsten. Ook het buffetje in de voormalige lunchroom is nog aanwezig. Bij het achterste, oudste deel van het pand bevindt zich nog een oude waterkelder.
Waardering
Het samengestelde pand is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de stedenbouwkundige waarde.
- Het pand heeft cultuurhistorische waarde vanwege de oorspronkelijke functies en als goed en representatief voorbeeld van een combinatie van een winkelwoning met bedrijfsruimte.
- Het pand heeft architectuurhistorische waarde vanwege de voor de bouwtijd karakteristieke kenmerken en vanwege de bijzondere samenhang tussen in- en exterieur van de samenstellende bouwdelen.
- Het pand heeft stedenbouwkundige waarde als een belangrijk onderdeel van de bebouwing aan het Wilhelminaplein en vanwege de ruimtelijke relatie hiermee.
- Het pand is tevens van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid van het exterieur en het interieur.
- Omdat alle oorspronkelijke functies nog herkenbaar en vrijwel compleet aanwezig zijn is er tevens sprake van zeldzaamheidswaarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The building was constructed in 1929-1930 as a BREAD AND CAKE BAKERY with BAKERY SHOP, LUNCHROOM and RESIDENCE for Jurrie Brouwer.
The building, oriented with its front facade on Wilhelminaplein and built in a characteristic interwar style, stands on the site where the town hall and the mayor's residence (schout's residence) formerly stood. Against the rear of the brick-built structure there are still several building components, which are probably the remnant of an older commercial building or formed part of the mayor's residence. The front facade of the bakery shop is no longer the original one, as a new facade was built against the existing one in 1946. However, the original facade layout was preserved in the process. The presence of the original inventory of both the bakery shop and the bakery is of great importance.
The protection concerns both the exterior and interior of the bakery shop, the lunchroom and the bakery.
Description
The facades of the building, constructed in fine brick with a rectangular ground plan, are partly provided with a transom window with roller shade and standing vertically-closed openings under roller shades. The left part of the building contained on the ground floor the bakery shop (right) and a small lunchroom (left). This section has one storey under a gabled roof covered with curved tiles. The higher-rising part of the facade has a symmetrical facade layout with on the ground floor a shop entrance with a window on either side. The door is provided with a segmental arch window and, like the windows, stands under a fanlight with stained-glass infill. On the facade white-painted wrought-iron letters are attached: 'BREAD AND CAKE BAKERY'. On the first floor there are three identical windows with four-paned upper frames. These, like the facade openings on the ground floor, stand under roller shades that run across the entire facade width. The attic window is segmental arch-shaped and contains a cross window. The built-out, single-storey section contains one window on the front and two lower windows (the wider right one with a central mullion) and an entrance in a shallow porch in the eastern side facade. The entrance consists of the original recessed door with a tall and narrow four-paned door window and a side window to the right of the door. Door and side window stand under a two-part fanlight. To the right of the entrance there is a small, standing toilet window. The window to the right of this is like the window to the left of the door. The partly cut-off right corner of the facade stands under a corbel and connects the main volume with a lower and older building component. The eastern side facade is enlivened above the facade openings by a frieze with projecting dentil and roller shade. The flat of this single-storey section is enclosed by a brick parapet with higher-raised corner columns. A door opens onto the flat roof, which is placed in the white-plastered eastern facade section of the storey above the shop with rod anchors and projecting attic beams with diamond heads.
The visible part of the rear facade of this higher-rising building component is constructed in handmade brick. The single-storey section directly behind it stands under a gabled roof with steep roof slopes and is probably the remnant of an older building component. The section standing perpendicular here again forms part of the main form.
This two-storey building component stands under a hipped roof and has an attached chapel opening onto the flat with a door and a flat extension with narrow door. In the here perpendicular-standing wall area there is a window which, like the storey window above the long side facade, stands under a roller shade. This higher-rising building component has facades that are provided at the top with rod anchors and are terminated by a roller shade. The slightly sloping-away, single-storey older section to the right rear of the main volume has a gable with a narrow eastern wall to the angle in the roof slope. It is a plastered spout gable which is provided with rod anchors, a non-original window and a wrought-iron crest on the spout. The west facade of this older rear section of the bakery is plastered and provided with rod anchors (shear ties), vertically-closed windows with broad lintels and a door. The window to the right of the door is opening and provided with diagonal glazing bars. Between the business section and the residential section stands a brick wall built perpendicular to the facade with a door under a segmental arch between higher-raised brick pilasters. The lower wall to the left of the door is provided with gates between brick piers. Parallel to the west facade also runs a brick boundary wall with arris, on which an iron gate is placed. In the facade of the higher-rising residential/shop section there is on the ground floor a window with stained-glass in the fanlight (the same as those above the windows in the front facade) and a porte brisée with segmental arch windows and with stained-glass filled fanlight with festoons, likewise those in the front facade. To the left of here stand three windows – two narrower ones and a wider one in between – with fanlight. From the roof slope above protrudes a wide wooden roof dormer with flat roof. The lower part of the west facade is terminated by a wooden boarded wall, the higher part by attic beams projecting from the facade edge with diamond heads. The interior of the bakery still has the original dough bin and a built-in oven with cast-iron oven door with the inscription 'Maison Kurz van Obergen, Brussels' and art nouveau decoration in a partly convexly vaulted, tiled wall. The inventory of the shop is also still intact. This includes, among other things, the display cases (vitrines) with etched glass, shop cabinets, a counter, partly tiled walls and ceilings with wooden mouldings. The buffet in the former lunchroom is also still present. At the rear, oldest part of the building there is still an old water cellar.
Valuation
The composite building is of general importance because of its cultural-historical, architectural-historical and urban planning value.
- The building has cultural-historical value because of its original functions and as a good and representative example of a combination of a shop dwelling with business premises.
- The building has architectural-historical value because of the characteristics typical of the building period and because of the special coherence between interior and exterior of the constituent building components.
- The building has urban planning value as an important part of the development on Wilhelminaplein and because of the spatial relationship with it.
- The building is also important because of its recognisability and the high degree of integrity of both exterior and interior.
- Because all original functions are still recognisable and virtually completely present, there is also a matter of rarity value.
Nearby in the register
- Woonhuis, Wijk 2 85Woonhuisunder 1 mi
- Schoenmakerij, Wijk 3 28Nijverheidunder 1 mi
- Gemeentehuis, Wijk 2 2Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- BethelkerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.