Rijksmonumentenregister · Netherlands
Urkersluis
Urk, Flevoland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Schutsluis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1940 - 1941
- Address
- Domineesweg bij 33 H, 8321 DZ Urk
- Place
- Urk
- Province
- Flevoland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.65783, 5.60325
- Part of complex
- 515897
- Monument number
- 515899
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1930 map "Handelskaart van Nederland / naar de nieuwste officiëele gegevens bewerkt" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De Urkersluis is een SCHUTSLUIS tussen de monding van de Urker Vaart en de haven van Urk aan het IJsselmeer. Met de bouw van de sluis is, evenals met de werkzaamheden aan het nabijgelegen gemaal Vissering en een rijtje dienstwoningen, begonnen in 1938. De sluis, zowel als het bijbehorende sluiswachtershuisje, de schotbalkenloods en het gemaal (Visseringgemaal) zijn gebouwd in een aan het Functionalisme verwante stijl, naar ontwerp van de bouwkundige D. Roosenburg en ingenieurs van de Dienst der Zuiderzeewerken, in opdracht van Rijkswaterstaat. De sluis en de bijbehorende gebouwtjes waren voltooid in 1941. Na het droogvallen van de Noordoostpolder en het voltooien van de Urkervaart in 1942 kon de sluis, evenals het nabij gelegen gemaal, in gebruik worden genomen. De schutsluis overbrugt een verschil in waterpeil tussen de polder en het IJsselmeer van 5.75 meter. De oorspronkelijke, van 1941 daterende sluisdeuren zijn in 1981 vervangen door de huidige. Het sluiswachtershuisje verloor in 1989 de oorspronkelijke functie en is in het zelfde jaar vervangen door een nieuw bedieningsgebouw bij de brug. De brug en dit bedieningsgebouw vallen buiten de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
De sluis is een schutsluis met hydraulische, in 1981 vernieuwde sluisdeuren, die zijn geplaats tussen betonnen landhoofden met kwartronde granieten hoeken. Waar de sluisdeuren aan de kademuren zijn bevestigd is eveneens graniet gebruikt voor de hoekstenen. Bij de sluisdeuren aan de kant van de Urker Vaart is tevens baksteen verwerkt in een terugliggende staande geleding. De rechte sluiskolk heeft betonnen kademuren met een stalen bovenrand. De muren zijn zestienledig en verstevigd met ijzeren "ribben". Boven de sluisdeuren aan de havenzijde staat een constructie, die bestaat uit vier hoge poorten van ronde stalen buizen, waaraan een rail is bevestigd. Deze draagt een stalen noodschuif, die vóór de sluisdeuren kan worden neergelaten en dient ter bescherming ervan bij calamiteiten. Het eveneens aan havenzijde staande ijzeren bedieningsmechanisme kan worden gebruikt voor handbediening van de schuif. Het geleidingswerk voor beide sluismonden is vernieuwd.
Waardering
De sluis is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische en de architectuurhistorische waarde.
- De sluis heeft cultuurhistorische waarde omdat met de bouw ervan het einde van Urk als eiland en het begin van de Noordoostpolde werd gemarkeerd. De sluis is tevens van belang voor de technische en typologische ontwikkeling van de sluizen in Nederland.
- De sluis heeft architectuurhistorische waarde vanwege de constructie en de zuiver functionele vormgeving.
- De sluis heeft ensemblewaarde vanwege de bijzondere visuele en functionele samenhang met de andere complexonderdelen.
- De sluis is bovendien van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Urkersluis is a lock between the mouth of the Urker Vaart and the harbour of Urk on the IJsselmeer. Construction of the lock began in 1938, as did work on the nearby Vissering pump station and a row of service houses. The lock, together with the associated lock keeper's cottage, the sluice gate timber storage shed and the pump station (Visseringgemaal) were built in a style related to Functionalism, designed by architect D. Roosenburg and engineers of the Zuiderzeewerken Service, commissioned by Rijkswaterstaat. The lock and associated buildings were completed in 1941. After the Noordoostpolder was drained and the Urker Vaart was completed in 1942, the lock, like the nearby pump station, could be brought into use. The lock bridges a difference in water level between the polder and the IJsselmeer of 5.75 metres. The original lock gates from 1941 were replaced in 1981 with the current ones. The lock keeper's cottage lost its original function in 1989 and was replaced that same year by a new operating building by the bridge. The bridge and this operating building fall outside national monument protection.
Description
The lock is a lock with hydraulic lock gates, renewed in 1981, which are positioned between concrete abutments with quarter-round granite corners. Where the lock gates are attached to the quay walls, granite has also been used for the corner stones. At the lock gates on the Urker Vaart side, brick has also been incorporated in a recessed vertical articulation. The straight lock chamber has concrete quay walls with a steel top edge. The walls are sixteen-fold and reinforced with iron "ribs". Above the lock gates on the harbour side stands a construction consisting of four tall gates of round steel tubes, to which a rail is attached. This carries a steel emergency shutter, which can be lowered in front of the lock gates and serves to protect them in case of emergency. The iron operating mechanism also located on the harbour side can be used for manual operation of the shutter. The guidance work for both lock entrances has been renewed.
Valuation
The lock is of general importance because of its cultural-historical and architectural-historical value.
- The lock has cultural-historical value because its construction marked the end of Urk as an island and the beginning of the Noordoostpolder. The lock is also of importance for the technical and typological development of locks in the Netherlands.
- The lock has architectural-historical value because of its construction and purely functional design.
- The lock has ensemble value because of its particular visual and functional coherence with the other complex components.
- The lock is moreover of importance because of its recognisability and the great degree of integrity.
Nearby in the register
- Sluiswachterswoning (C), Domineesweg 33 HWaterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Schotbalkenloods, Domineesweg 33 FWaterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Gemaal VisseringGemaalunder 1 mi
- Woonhuis, Wijk 5 116Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.